Emily Martha Overend Lorimer (ur. 10 sierpnia 1881 w Dublinie, zm. 10 czerwca 1949 w Hatfield, Hertfordshire) – brytyjska germanistka, tłumaczka i dziennikarka irlandzkiego pochodzenia. W latach 20., 30. i 40. XX w. poprzez publikacje utworów własnych i tłumaczeń uczestniczyła w brytyjskich dyskusjach politycznych na temat ideologii nazistowskiej. Natomiast owocem pobytu w latach 1935–1936 wraz z mężem Davidem Lorimerem w księstwie Hunzy na północno-zachodniej granicy Indii Brytyjskich były artykuły prasowe oraz książka o Hunzakuts, które przyczyniły się do powstania mitu o szczęśliwych i długowiecznych mieszkańcach Hunzy.
Życiorys Urodziła się 10 sierpnia 1881 r. jako córka Thomasa George’a Overenda, adwokata i sędziego sądu okręgowego, i jego żony Hannah (z domu Kingsbury). Miała troje rodzeństwa: młodszą siostrę i dwóch starszych braci, cała rodzina należała do Kościoła metodystów. Po ukończeniu w 1904 r. studiów filologicznych (Modern Languages) na Trinity College w Dublinie, kontynuowała edukację w oksfordzkim Somerville College. Po dłuższym pobycie na uniwersytecie w Monachium powróciła do Somerville, by w latach 1907–1910 prowadzić tam zajęcia dla studentów z filologii germańskiej. Wśród wykładowców w Oksfordzie poznała Hildę Lorimer, a przez nią jej młodszego brata Davida, wówczas oficera brytyjskiej armii indyjskiej (British Indian Army), którego poślubiła 22 grudnia 1910 r. w kościele Christ Church (Leeson Park) w Dublinie. Po wyjściu za mąż zrezygnowała z pracy na uczelni, by towarzyszyć mężowi stacjonującemu w różnych miejscach w Azji Środkowej i na Bliskim Wschodzie i pracującemu jako dyplomata i urzędnik rządu kolonialnego Indii Brytyjskich. Podczas pobytu w Kermanie, w południowym Iranie, w latach 1912–1914, gdzie jej mąż był konsulem, wspierała jego rosnące zainteresowania lingwistyczne, m.in. przy zbieraniu materiałów dotyczących dialektu kermani. W 1915 r. kierowała misją Czerwonego Krzyża w Egipcie. W latach 1916–1917 pracowała w redakcji wydawanego przez Brytyjczyków pisma „Basrah Times” w Basrze. Kiedy w 1917 r. jej mąż za zasługi w pełnieniu służby w Indian Expeditionary Force w Mezopotamii został kawalerem Orderu Imperium Brytyjskiego (CIE), Emily Lorimer przyznano IV klasę tego samego odznaczenia (OBE). Okres pobytu w Gilgit, gdzie David Lorimer w latach 1920–1924 pełnił obowiązki Political Oficer, zaowocował dla nich obojga wielkim dorobkiem poznawczym i pisarskim. W 1924 r. Lorimerowie powrócili do Wlk. Brytanii i zamieszkali w Welwyn Garden City w hrabstwie Hertfordshire na północ od Londynu, a już sam pomysł osiedlenia się na stałe w jednym z pierwszych angielskich miast ogrodów traktowali jako swego rodzaju opowiedzenie się po stronie powojennej nowoczesności. W latach 1930. Emily Lorimer była bardzo aktywna jako tłumacz (z niemieckiego, niderlandzkiego i francuskiego), jako komentator bieżącej polityki europejskiej, w szczególności przestrzegając przez niebezpieczeństwami ideologii szerzonej przez Adolfa Hitlera, i jako pisarka. Podczas podróży dużo fotografowała, jej prace złożone są we wspólnym archiwum Lorimerów „Lorimer Collection” przy wydziale School of Oriental and African Studies Uniwersytetu Londyńskiego.
Opublikowane utwory Własne Persian Tales, London: Macmillan and Co., 1919 (wspólnie z D.L.R. Lorimer) What Hitler Wants, Harmondsworth: Penguin Special,1939 Language Hunting in the Karakoram, London: Allen & Unwin,1939 liczne artykuły w pismach brytyjskich, np. „The Listener”, „Antiquity”, „The Geographical Magazine”, „John O’London’s Weekly”, „Time and Tide”
Tłumaczenia Frederick the Second, 1194-1250 (w serii Makers of the Middle Ages), Londyn: Constable & Co., 1931 (z niemieckiego, autor E.H. Kantorowicz) His Excellency the Spectre: the Life of Fritz von Holstein, Londyn: Constable, 1933 (z niemieckiego, autor Joachim von Kürenberg) Germany’s Third Empire, London: Allen & Unwin, 1934 (z niemieckiego, autor Arthur Moeller van dem Bruck) Prisoner in the Forbidden Land, London: Faber and Faber, 1938 (z niemieckiego, autor Gustav Krist) Twilight in Vienna, Boston: Houghton Mifflin, 1938 (z niemieckiego, autor Willi Frischauer) Alone through the Forbidden Land: Journeys in disguise through soviet Central Asia, Londyn: Faber & Faber Limited, 1938 (z niemieckiego, autor Gustav Krist) Christian the Ninth, Londyn: Collins Publishers, 1939 (z niemieckiego, autor Hans Roger Madol) A Scientist in Tartary: from the Hoang-ho to the Indus, Londyn: Faber and Faber, 1939 (z niemieckiego, autor Wilhelm Filchner) Daily Life in Ancient Rome: The People and the City at the Height of the Empire, Londyn: Routledge, 1941 (z francuskiego, tor Jérôme Carcopino) Men of Letters and the English Public in the Eighteenth Century, 1660-1744, Londyn: Kegan Paul, Trench, Trubner & Co., 1948 (z francuskiego, autor Alexandre Beljame) Via Dolorosa, Londyn: A. Dakers, 1948 (z niderlandzkiego, autor Eugène van Herpen) The Sociology of the Colonies, Londyn: Routledge, 1949 (z francuskiego, autor René Maunier) Cicero: the Secrets of his Correspondence, New Haven: Yale University Press, 1951 (z francuskiego, autor Jérôme Carcopino)
Tło i znaczenie Language Hunting in the Karakoram Napisana potocznym językiem i adresowana do szerokiej publiczności opowieść o „łowach językoznawczych w Karakorum” zdaje relację z 15-miesięcznego pobytu małżeństwa Lorimerów w księstwie Hunzy od wiosny 1934 r. do jesieni 1935 r. Uwaga autorki skupiona była na opisywaniu nade wszystko codziennego życia Buruszów – najliczniejszej grupy mieszkańców Hunzy – ich pracy, obyczajów i standardów życia społecznego i rodzinnego, także trybu życia, sposobu odżywiania się i bezpośredniego otoczenia. Przedstawiony jednak przez nią obraz jest subiektywny, a wedle wiedzy zarówno współczesnych jej podróżników (jak np. R.C.F. Schomberga), jak i najnowszych badań wręcz fałszywy. Znawca Hunzy, niemiecki antropolog i geograf Hermann Kreutzmann obszernie opisuje realia, w jakich powstawała opowieść Emily Lorimer. Lorimerowie mieszkali w Aliabadzie, w bliskim sąsiedztwie stolicy Hunzy Baltitu i pozostawali w bardzo przyjacielskich relacjach z władcą Hunzy Nazimem Chanem, toteż jego portret jest stosownie wygładzony. Wyidealizowany, daleki od twardej rzeczywistości jest też portret samych Hunzakuts, których Lorimer przedstawia jako szczęśliwych, zdrowych, zadowolonych z życia i w takim stanie dożywających późnej starości. Zarówno publikowane przez nią od 1936 r. artykuły (pod takimi np. tytułami jak „Civilisation without shops”, „Bleak Hunza laughs at hardship”, „An unspoiled people”), jak i jej książka z 1939 r. stały się podstawą narastającego od początku lat 50. XX w. mitu o długowieczności, zdrowej i radosnej, mieszkających w Hunzie Buruszów. O tym, jak nierzetelne było postrzeganie przez nią realiów Doliny Hunzy świadczy także deprecjonujący sposób, w jaki pisała o Nagarkuts – mieszkańcach księstwa Nagir, które znajdowało się dokładnie na przeciwległym brzegu rzeki Hunzy, a którzy w stylu życia i formach uprawiania rolnictwa nie różnili się od Hunzakuts. Powstały w wyniku opisów Emily Lorimer (a i Schomberga, choć jego pisma nie były tak powszechnie dostępne) negatywny stereotyp mieszkańców Nagiru utrzymywał się przez dekady. Idea sprzyjającego zdrowiu sposobu odżywiania się Buruszów, będąca produktem wyobrażeń Emily Lorimer, a nie faktów, została podchwycona przez Ralpha Birchera, syna producenta musli i lekarza promującego opartą na naturalnych produktach dietę M. Bircher-Bennera, w książce Hunsa. Das Volk, das keine Krankheit kennt (1942). Bircher włączył w jej treść niezaznaczone jako takie fragmenty z tekstu Emily Lorimer, co wciągnęło Davida Lorimera już po śmierci jego żony w niemiłą dysputę, zakończoną zadośćuczynieniem na rzecz Lorimera. On sam nigdy nie podzielał entuzjazmu żony, a wrzawę powstającą wokół Hunzakuts nazywał „Hunza humbug” – bzdurą o Hunzie.
Zaangażowanie polityczne pism dotyczących nazizmu Tłumaczenie Das dritte Reich Według analiz własnych brytyjskiego badacza Dana Stone’a i innych cytowanych przez niego historyków idei politycznych w Europie lat 20. i 30. XX w. w Wlk. Brytanii nie zdawano sobie w pełni sprawy z destruktywnego potencjału treści książki A. Hitlera Mein Kampf (wyd. 1925-1927), a Emily Overend Lorimer należała do nielicznego grona komentatorów politycznych, którzy usiłowali wpłynąć na zmianę tej postawy. Jej percepcja ideologii głoszonej przez Hitlera przeszła od pozytywnego zainteresowania i sympatii na samym początku lat 30. (odczuwanych zresztą przez wiele wybitnych postaci brytyjskiego establishmentu i władzy) po narastające obawy po dojściu Hitlera do władzy aż po radykalną postawę antyfaszystowską od początku II wojny światowej. Dzieliła się przemyśleniami w artykułach publikowanych w dziennikach i magazynach, a następnie we wstępie do wydanego w 1934 r. tłumaczenia skróconej wersji dzieła niemieckiego kulturoznawcy Arthura Moellera van den Brucka Das Dritte Reich (wyd. 1923), który to utwór w znacznym stopniu (nie tylko przez ukucie sformułowania „Trzecia Rzesza”) przyczynił się do wytworzenia w Niemczech atmosfery intelektualnej i emocjonalnej sprzyjających szerzeniu się ideologii narodowego socjalizmu. Obok tego tłumaczenia dokonanego przez Emily Lorimer ukazało się w Wlk. Brytanii kilka innych podobnych w wydźwięku utworów, „które, co warto podkreślić, wskazywały na możliwe konsekwencje nazizmu dla pokoju w Europie w sposób znaczniej bardziej kategoryczny niż ówczesny brytyjski rząd (a i opozycja) były gotowe brać pod rozwagę”. Wobec ugodowego stanowiska rządowego (polityki appeasementu) tym głębszym rozczarowaniem dla Emily Lorimer było ukazanie się na rynku brytyjskim w 1933 r. angielskiego tłumaczenia Mein Kampf (w wydawnictwie Hurst & Blackett), ponieważ My Struggle nie zawierała nawet połowy oryginalnego tekstu i pomijała całe fragmenty opisujące plany i ambicje Hitlera w kwestiach polityki zagranicznej. Jej zdaniem ta okrojona wersja (przy czym zarówno tłumacz, E.T.S. Dugdale, jak i wydawnictwo mieli w tym względzie argumenty na swoje usprawiedliwienie) nie wystarczała, by dostatecznie dobrze wyjaśnić podstawy ruchu nazistowskiego i mentalność jego przywódcy.
What Hitler Wants Z zamiarem możliwie przekonującego wyjaśnienia zawartości dzieła Hitlera w formie przystępnej dla brytyjskiego odbiorcy (in an accessible fashion for English readers) wydała Emily Lorimer w styczniu 1939 r. tom komentarzy historycznych What Hitler Wants. Powstanie Mein Kampf analizowała jednak tylko pierwsza część jej książki, druga poświęcona była omówieniu utworu Alfreda Ernsta Rosenberga, jednego z naczelnych ideologów NSDP, Der Mythus des 20. Jahrhunderts, a trzecia omawiała aktualną niemiecką politykę wewnętrzną i zagraniczną, na przykładach pokazując realizację idei wyłożonych w Mein Kampf. W powszechnym odbiorze traktowano książkę Lorimer jako substytut lektury tekstu Hitlera, na ogół została dobrze przyjęta i szeroko czytana. Kiedy w marcu 1939 r. ukazało się tłumaczenie pełnego tekstu Mein Kampf, niektóre głosy krytyczne określiły What Hitler Wants jako już zbyteczne (superfluous), ale Emily Lorimer wykazała poprzez zestawienie tekstów przekładu i oryginału, że nowe tłumaczenie jest kolejną próbą oszczędzenia brytyjskiemu czytelnikowi wglądu w prawdziwą treść książki Hitlera. Ponadto obok złej jakości i nierzetelności samego tłumaczenia oraz poczynionych skrótów oburzało ją, że zarówno autor, jak i tłumacz, James Murphy (który jako zatrudniony przez nazistowskie Ministerstwo Propagandy w latach 1934–1938 opracowywał angielskojęzyczne wersje mów Hitlera), otrzymają wyjątkowo wysokie honoraria. Jej reakcja wpisywała się w szersze nastroje nieufności niektórych brytyjskich intelektualistów co do prawdziwych intencji politycznych brytyjskiego rządu pod wodzą Neville’a Chamberlaina.
What the German Needs