Język kiribati (wymawiane: kiribas, inna nazwa: język gilbertański, także: język tungaru) – język mikronezyjski (z grupy języków oceanicznych) używany przez mieszkańców wysp Kiribati oraz Fidżi, Nauru i Wysp Cooka, a także mniejszości narodowe w USA i Tokelau. W państwie Kiribati ma status języka urzędowego. Posługuje się nim 120 tys. osób.
Wyróżnia się w nim dwa główne dialekty, północny i południowy, a także kilka drobniejszych gwar lokalnych, m.in.: tarawa.
Jest zapisywany alfabetem łacińskim, dostosowanym do dźwięków kiribati. Alfabet składa się z 13 liter, 10 dwuznaków i 1 trójznaku.
Fonetyka W języku kiribati występuje 13 spółgłosek oraz 10 samogłosek. +SpółgłoskiDwu‐ wargoweDzią‐ słoweMiękko‐ podnie‐
bienneNosowe Zwarte1SzczelinoweUderzeniowe +SamogłoskiPrzednieTylnePrzymknięte Półprzymknięte Otwartea
Gramatyka
Rzeczownik Rzeczownik można stworzyć poprzez dodanie przedimka te przed jakikolwiek czasownik/przymiotnik. Przykłady:
nako (iść) te nako (pójście) uraura (czerwony) te uraura (czerwień)
Rzeczowniki odmienia się przez liczbę. Liczbę mnogą tworzymy poprzez podwojenie pierwszej samogłoski:
te boki (książka) booki (książki)
Płeć biologiczna może być zaznaczona poprzez dodanie poimka mm’aane (rodzaj męski) lub aiine (rodzaj żeński) po rzeczowniku:
te moa (kurczak) te moa mm’aane (kogut) te moa aiine (kura)
Dla rzeczowników „ludzkich” można użyć łącznika n:
ataei (dziecko) ataeinimm’aane (chłopiec) ataeinnaiine (dziewczynka)
Agens jest wyrażany poprzez dodanie partykuły tia (liczba pojedyncza) lub taan(i) (liczba mnoga).
Przedimek Przedimek te w liczbie pojedynczej oraz taian w liczbie mnogiej nie jest określony, ani nieokreślony. Zaznacza on, iż następny wyraz jest rzeczownikiem oraz stanowi wykładnik liczby. +Przedimki osoboweRodzaj męskiRodzaj żeńskiPrzedimekte (tem, ten, teng)nei Przedimki osobowe stosuje się do nazw własnych. Formę męską 'te' stosuje się przed imionami zaczynającymi się na <i, u, w, b', ng>, 'tem' przed <b, m>, 'ten' przed <a, e, o, n, r, t> oraz 'teng' przed <k, (ng)>.
Zaimek Zaimki przybierają różne formy w zależności od przypadka gramatycznego: mianownik (podmiot), biernik (dopełnienie), zaimek emfatyczny (jak myself, herself, yourself w języku angielskim), dopełniacz (dzierżawczy). MianownikBiernikZaimek emfatycznyDopełniaczSufiksy dzierżawcze1Si, n -aingaiau -u2Sko -kongkoeam -m3Se -angaiaana -na/n1Pti -irangairaara -ra2Pkam -ngkamiingkamiiamii -mii3Pa -ia/ingaiiaaia -ia
Alfabet Jest zapisywany alfabetem łacińskim, dostosowanym do dźwięków kiribati. Alfabet składa się z 13 liter, 10 dwuznaków i 1 trójznaku. Litera/dwuznak/trójznakAAABBWEEEIIIKMMMMWNNNNGNGGOOORTUUUWWymowa (IPA)
Historia Język kiribati po raz pierwszy zapisano ok. połowy XIX wieku. Za utworzenie wersji alfabetu łacińskiego dla tego języka odpowiada protestancki duchowny Hiram Bingham Jr., który przybył na Wyspy Gillberta w 1857 roku. Jest on również twórcą tłumaczenia Biblii na język kiribati. Ortografia tego języka została ustandaryzowana w połowie lat 70. XX wieku przez Kiribati Language BoardOmniglot: Kiribati language, alphabet and pronunciationUnderware: Kiribati.
Przypisy
Kategoria:Języki mikronezyjskie
Kategoria:Języki Nauru Kategoria:Języki Wysp Cooka Kategoria:Języki Fidżi Kategoria:Języki Stanów Zjednoczonych Kategoria:Języki Tokelau Kategoria:Języki Wysp Marshalla Kategoria:Języki Wysp Salomona Kategoria:Języki Tuvalu Kategoria:Języki Vanuatu