Iwona Chmura-Rutkowska (ur. 3 kwietnia 1974) – socjolożka i pedagożka, doktor habilitowana nauk społecznych w zakresie pedagogiki, profesorka Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w PoznaniuNauczyciele akademiccy, Chmura-Rutkowska Iwona, prof. UAM dr hab. https://wse.amu.edu.pl/dla-pracownika/pracownicy-wydzialu2/nauczyciele-akademiccy/chmura-rutkowska-iwona,-dr-hab.. Badaczka i autorka prac z zakresu socjologii edukacji, nierówności społecznych, kształtowania się tożsamości i roli płciowej, dyskryminacji i przemocy motywowanej stereotypami i uprzedzeniami, edukacji równościowej oraz studiów nad historią kobiet. Edukatorka antydyskryminacyjna . Naukowczyni zaangażowana we współpracę z otoczeniem społecznym, ekspertka i popularyzatorka wiedzy i praktyk z zakresu edukacji przeciwdziałającej uprzedzeniom i dyskryminacji, polityk równościowych oraz historii kobiet i grup wykluczanych. Współpracowniczka instytucji państwowych, samorządowych oraz organizacji pozarządowych w obszarze równego traktowania, autorka ekspertyz, rekomendacji programów, strategii i polityk społecznych.
Życiorys Absolwentka pedagogiki i socjologii na Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pracuje na stanowisku profesorki w Zakładzie Socjologii Edukacji na Wydziale Studiów Edukacyjnych UAM. Prowadzi badania, projekty, zajęcia dydaktyczne i seminaria.
Działalność w organizacjach naukowych i społecznych Członkini Rady Naukowej Dyscypliny Pedagogika na UAM. Współzałożycielka i członkini Rady Naukowej Interdycyplinarnego Centrum Badań Płci Kulturowej i Tożsamości UAM, wykładowczyni Gender Studies UAM.
Współzałożycielka i koordynatorka projektów w Zespole Gdy Nauka Jest Kobietą UAM. Opiekunka Koła Naukowego Edukacji Równościowej „Emancypacja” UAM.
Członkini Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, Zespołu Pedagogiki Młodzieży oraz Sekcji Pedagogiki Krytycznej przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN.
Fundatorka oraz Przewodnicząca rady Fundacji Ja,Nauczyciel. Fundatorka i wiceprezeska Fundacji Muzeum Historii Kobiet.
Członkini Stowarzyszenia Akademicka Sieć Bezpieczeństwa i Równości (ASBiR) oraz Rady Eksperckiej Stowarzyszenia European Fem Institute https://www.feminstitute.eu/eng/
Ekspertka i autorka materiałów edukacyjnych i szkoleniowych w Kulczyk Foundation w ramach projektów „Efekt Domina”, „Czułość i wolność”, „Okresowa Koalicja”, „Żółty Talerz”. Mentorka w programie stypendialnym dla dzieci i młodzieży Rafał Brzoska Foundation https://rafalbrzoskafoundation.org/mentorzy/
Współpraca z instytucjami publicznymi Członkini i ekspertka:
Rady ds. Kobiet na Rynku Pracy w Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej https://www.gov.pl/web/rodzina/rada-do-spraw-kobiet-na-rynku-pracy2 Rady ds. Równego Traktowania w Ministerstwo Edukacji Narodowej https://www.gov.pl/web/edukacja/rada-do-spraw-rownego-traktowania Zespołu doradczego Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego ds. Równości i Przeciwdziałania Zjawiskom Niepożądanym w Środowisku Akademickim w Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego https://www.gov.pl/web/nauka/zespol-doradczy-ministra-nauki-i-szkolnictwa-wyzszego-do-spraw-rownosci-i-przeciwdzialania-zjawiskom-niepozadanym-w-srodowisku-akademickim Rady ds. Kobiet w Nauce w Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego https://www.gov.pl/web/nauka/rada-ds-kobiet-w-szkolnictwie-wyzszym-i-nauce-nowy-krok-ku-rownosci
Członkini Zespołu ds. Polityki Równości i Różnorodności przy Prezydencie Miasta Poznań https://www.poznan.pl/mim/main/-,p,35669.html oraz Zespołu Sterującego Polityki Oświatowej dla miasta Poznania 2030 https://bip.poznan.pl/bip/uchwaly/uchwala-nr-xcviii-1889-viii-2024-z-dnia-2024-03-05,93159/.
Członkini Rady Programowej Poznańskie Centrum Dziedzictwa oraz Rady Programowej Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu Ważniejsze publikacje Autorka i współautorka monografii naukowych i serii publikacji poświęconych równości i dyskryminacji ze względu na płeć w edukacji, między innymi:
Być dziewczyną być chłopakiem i przetrwać Płeć i przemoc w szkole w narracjach młodzieży (Poznań 2019) .
Mężczyźni na przełęczy życia. Studium socjopedagogiczne (Kraków 2007, z Joanną Ostrouch); „Niegodne historii? O nieobecności i stereotypowych wizerunkach kobiet w świetle podręcznikowej narracji historycznej w gimnazjum (Poznań 2015, z Edytą Głowacką Sobiech i Izabelą Skórzyńską) Iwona Chmura-Rutkowska, Edyta Głowacka-Sobiech, Izabela Skórzyńska, Niegodne historii? O nieobecności i stereotypowych wizerunkach kobiet w świetle podręcznikowej narracji historycznej w gimnazjum, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2015
https://press.amu.edu.pl/pl/niegodne-historii-o-nieobecnosci-i-stereotypowych-wizerunkach-kobiet-w-swietle-podrecznikowej-narracji-historycznej-w-gimnazjum-3187.html; Raport z monitoringu warunków pracy i równego traktowania w UAM (Poznań 2022, z Grażyną Gajewską, Edytą Głowacka-Sobiech, Maciejem Kokocińskim i Katarzyną Walą) Grażyna Gajewska, Edyta Głowacka-Sobiech, Iwona Chmura-Rutkowska, Maciej Kokociński, Katarzyna Wala, Raport z monitoringu warunków pracy i równego traktowania w UAM, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2022, https://press.amu.edu.pl/pl/raport-z-monitoringu-warunkow-pracy-i-rownego-traktowania-w-uam.html; Nierówność płci w języku. Poradnik dla nauczycielek i nauczycieli (Warszawa 2022 Jolantą Szpyra – Kozłowską)Iwona Chmura-Rutkowska, Jolanta Szpyra – Kozłowska, Nierówność płci w języku. Poradnik dla nauczycielek i nauczycieli, Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń, Urząd m. st. Warszawy, Warszawa 2022, https://edukacja.um.warszawa.pl/-/nierownosc-plci-w-jezyku-poradnik-dla-nauczycielek-i-nauczycieli-szkol-miasta-st-warszawy; Młode wartości. Jakiego świata chce pokolenie Z reprezentujące obszar ICT i STEM? (Warszawa 2022, z Agnieszką Kozłowską)Iwona Chmura-Rutkowska, Agnieszka Kozłowska, Młode wartości. Jakiego świata chce pokolenie Z reprezentujące obszar ICT i STEM? (Young Values. What kind of world does the part of the Z generation representing the area of ICT and STEM want?), Fundacja Edukacyjna Perspektywy, Warszawa 2022.https://womenintech.perspektywy.org/raporty/; Sytuacje o charakterze molestowania seksualnego w społeczności UAM (Poznań 2025, z Maciejem Kokocińskim, Katarzyną Waszyńską i Anną Kokocińską);
Współredaktorka książek:
Historia ludzi. Historia dla ludzi. Krytyczny wymiar edukacji historycznej (Kraków 2013)Iwona Chmura – Rutkowska; Edyta Głowacka-Sobiech; Izabela Skórzyńska (red.), Historia ludzi. Historia dla ludzi. Krytyczny wymiar edukacji historycznej, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2013. www.impulsoficyna.com.pl/pedagogika/1792-historia-ludzi-historia-dla-ludzi-krytyczny-wymiar-edukacji-historycznej.html; Gender w podręcznikach. Projekt badawczy. Raport. Tom 1-3 (Warszawa 2016).
Wystawy
Nagrody i wyróżnienia W 2025 r. została odznaczona Medalem Komisji Edukacji Narodowej za szczególne zasługi dla oświaty i wychowania.
W 2025 została wyróżniona tytułem "Śmiała 2025" w kategorii Nauka "za raporty o seksizmie w edukacji i walkę o równość", nadawanym przez Redakcję Wysokich Obcasów Gazeta Wyborcza https://www.wysokieobcasy.pl/multimedia/smiale2025/
Zainteresowania badawcze Jej zainteresowania naukowe oraz praca badawcza koncentrują się wokół problemu psychologicznych i społecznych mechanizmów socjalizacji oraz praktyk edukacyjnych reprodukujących stereotypy związane z płcią. Zrealizowała cztery projekty badawcze KBN/NCN: Kulturowe i społeczne konstruowanie tożsamości kobiet i mężczyzn (2001-2003, grant doktorski pod opieką naukową prof. Zbigniew Kwieciński ); Rozstanie z młodością i wkraczanie w dorosłość – przełom w życiu mężczyzn w perspektywie socjopedagogicznej (2004 - 2006, z dr hab. prof. UWM Joanną Ostrouch), Rówieśnicza przemoc motywowana stereotypami i uprzedzeniami związanymi z płcią w codziennych doświadczeniach polskich gimnazjalistów (2011-2016) oraz "Niegodne historii". O nieobecności i stereotypowych wizerunkach kobiet w dziejach, w świetle analizy polskich podręczników do nauki historii na poziomie gimnazjalnym (2011-1015, z dr hab. prof. UAM Edytą Głowacką-Sobiech oraz dr hab. prof. UAM Izabelą Skórzyńską) .
Realizowała badania w międzynarodowych projektach programu „Horyzont Europa”: Lights4Violence. Lights, Camera and Action Against Dating Violence (Horizon 2020 UE, nr. JUST/REC – VAW-AG-2016_776905) oraz Uni4Equity. Strengthening Universities response to sexual harassment with an equity approach (Horyzont Europa, nr 10109412, 2022-24)https://wse.amu.edu.pl/nauka/projekty/uni4equity.
Współkoordynatorka i wykonawczyni interdyscyplinarnych projektów badawczych finansowanych z programu Mechanizmu Europejskiego Obszaru Gospodarczego: "Gender w podręcznikach. Kobiety i mężczyźni, chłopcy i dziewczęta razem przeciwko stereotypom płciowym" oraz „Co wy o nich wiecie?”
Przypisy
Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy socjolodzy Kategoria:Urodzeni w 1974