mały|Moravský vrabec/wróbel morawsky – potrawa typowa dla kuchni morawskiej mały|Plněná paprika/papryka faszerowana – popularna potrawa morawska mały|Morawske wędzene – potrawa typowa dla kuchni morawskiej
Kuchnia morawska – charakterystyczna kuchnia środkowoeuropejska, dziś dość często uznawana za część kuchni czeskiej, ale jest wiele potraw typowych dla Moraw, które tak naprawdę są bardzo specyficzne. Charakter kuchni morawskiej kształtowany jest przez warunki geograficzne i klimat, który jest silnie związany z regionem karpackim i panońskim, składem gleby, a także charakterem mieszkańców. Podobnie dorzecze Dunaju (jakim jest Morawa) i wielowiekowe relacje między ludnością, kulturą i kuchnią tego obszaru. Skład roślin uprawnych (wino, moreleMakłowicz w podróży Morawy – Na południu., brzoskwinie, śliwki, migdały, jarząb domowy), które naturalnie występują w Czechach tylko w niewielkich ilościach. Niektóre elementy łączy kuchnia morawska z kuchnią słowacką szczególnie na Słowacku (Słowacji Morawskiej) i Wołoszczyźnie, dolnoaustriacką, a nawet węgierską. Na północy doszło do interakcji z kuchnią śląską, a nawet galicyjską. Zwłaszcza w regionie Wołoszczyzny Morawskiej kuchnia morawska była pod pewnymi względami nawet pod wpływem kuchni rumuńskiej, dzięki Wołochom, którzy przybyli z Rumunii.
Charakter Kuchnia morawska charakteryzuje się również dominującym wykorzystaniem wieprzowiny (na Wołoszczyźnie także baraniny), gęsi i kaczek oraz zwierzyny łownej polnej (zające, kuropatwy i bażanty). Stosowano głównie smalec (tłuszcz wieprzowy), smalec z gęsi i kaczki, olej bukowy lub olej z pestek winogron. Masło było drogie i rzadkie. Importowano również oliwę z oliwek. Zwłaszcza na południu, gdzie mieszka większość ludzi, do kuchni używano mnóstwo warzyw, głównie: kapustę, paprykę, kapustę warzywną włoską, ogórek, fasolę, dynię kalafior. Południowa część Moraw jest regionem wina, a z tym związany jest nie tylko skład kultury rolnej, ale także wykorzystywanie wina morawskiego i produktów pokrewnych w kuchni (oliwa z winogron, galaretka z wina, dżem i powidła, ocet winny, rodzynki, brandy-winiak). Morawy mają stosunkowo więcej sadów niż Czechy, a przede wszystkim uprawiane są tu morele, brzoskwinie, śliwki i migdały. Na południu Moraw rodzą się też inne „południowe” uprawy, takie jak melony, figi i morwy.
Przyprawy i smaki w kuchni morawskiej W kuchni morawskiej dominują: kminek, lebiodka pospolita (oregano), majeranek, cebula, czosnek, a w trochę w mniejszym stopniu tymianek wczesna, rozmaryn i szafran, czosnek niedźwiedzi, cząber górski, które uprawiane są od wieków.
Integralność kuchni morawskiej Od połowy XIX wieku, pod wpływem rozwoju miast i kolei, poszczególne kuchnie regionalne zaczęły się ze sobą łączyć. Wymiana ludności z Austrią miała ogromny wpływ na kuchnię morawską, kiedy w Wiedniu pracowała ogromna liczba morawskich szefów kuchni, z których wielu wróciło do domu. Po 1920 roku dużą rolę odegrała asymilacja z czeską kuchnią.
mały|Moravské běžné ovoce/normalny owoc morawsky – potrawa typowa dla kuchni morawskiej mały|Tlačenka/salceson – potrawa typowa dla kuchni morawskiej
Typowe surowce i potrawy w kuchni morawskiej / Pierwsze imię głównie w oryginalnym dialekcie wtedy (w nawiasach) czeski/ ZOBAČE (kroupy) – kasza/krupi PŠENICE – Pszenica zwyczajna PŠENIČNÁ KRUPICE -Semolina OŠÍPANÉ (vepřové maso) – Wieprzowina MORAVSKÉ UZENÉ – Morawske wędzene HUSY – Gęś domowa KAČENY (kachny) – Kaczka domowa BAŽANTI – Bażant zwyczajny PAPRIKA – Papryka MARHOLE (meruňky) – Morela pospolita TRNKY (slívy/švestky) – Śliwa TVARGLE (olomoucké syrečky) – Twarożki ołomunieckie ZELÍ – Kapusta warzywna głowiasta KHÉL (kapusta) – Kapusta warzywna włoska SPORGL (chřest) – Szparag lekarski POHANKA – Gryka SUŠENÉ TRNKY (sušené švestky/slívy) – Śliwki suszone SUŠENÉ MARHOLE (sušené meruňky) – suszone morele MERUŇKOVÁ POVIDLA – Powidła morelowe VÍNO – wino – OMASTEK (sádlo) – Smalec VINNÝ OLEJ – Olej z pestek winogron Surowce (rośliny uprawne i mięso) i potrawy w kuchni morawskiej w większości są to ich własne (morawskie) odmiany i rasy.
Potrawy w kuchni morawskiej
Zupy Kyselica/zelňačka/střapačka (zelná polévka) – morawska zupa kapustowa Moravská Fazulovica (fazolová polévka) – morawska zupa fasolowa Demikát – morawska zupa bryndzowa Syrnica (syrní polévka) – morawska zupa twarożkowa Čočkuvica (čočková polévka) – morawska zupa z soczewicy Hrachůvka (hrachová polévka) – morawska zupa grochowa Trdelnice/obcházanica Dvojctihodná Deňová – morawska zupa dyniowa
Mięso i dania główna Kél/Khél – Kapusta warzywna włoska Moravský vrabec – Wróbel morawsky – Małe kawałky wieprzowiny Znojemská pečeně – znojemska pieczeń wołowa Smažené tvarůžky – Smażone twarożki Plněné papriky – papryka faszerowana Smažený celer – Smażony seler Stryky Stryky Marholový gulivary/marholové koláčky
Szałotky
Słodki-Szpajza Frgály Moravské svarební bacóchy (moravské svatební koláče) Beléše (moravské vdolky?) Pegny Boží milosti Pajerské koláče Štramberské uši – Uszy sztramberskie
Napoje Trnkovica (slivovice) – Śliwowica morawska Marholovica (meruňkovice) Víno – wino Kofola ZON Burčák [czyt. burczaak] – sfermentowany winny moszcz Vinea Ondrášovka Hanácká kysela – szczawa hanacka
Zobacz też Kuchnia czeska Kuchnia słowacka Kuchnia austriacka Kuchnia śląska Kuchnia węgierska
Przypisy
Bibliografia Rohrer, R.M. (eds.), Die Mährische Köchin. Brno/Dresden, 1887/2018 (reprint). . Martin, Pavel, Moravská kuchařka. Prague, Ivo Železný nakladatelství (Publishing) 2004. Anonymous, Moravian Recipes – From Past to Present.(Central Moravian Church, Bethlehlem, Pennsylvania) 1977. Kloudová, Eva, Kuchařka moravských vinařek. Prague, Petr Baštan Publishing, 2008. .
Linki zewnętrzne
https://www.kuchniaplus.pl/artykuly/kuchnia-moraw https://email.seznam.cz/?hp#inbox/221943 https://morawy.wycieczkowo.info/morawy/kuchnia-i-przepisy/ https://kurcgalopkiem.pl/serki-olomunieckie-twarozki/ https://www.tvaruzky.cz/muzeum-twarozkow-olomunieckich?lang=pl http://pruvodce.stramberskatruba.cz/pl/stramberske-usi/ https://www.swiatwemnie.pl/przepis/morawski-wrobel
Kategoria:Morawy