Sanktuarium maryjne w Polsce – ośrodek kultu religijnego Marii z Nazaretu, szczególnie jako Matki Bożej i Najświętszej Panny w polskich granicach administracyjnych i metropolitalnych. Różne formy pobożności maryjnej związane z funkcjonowaniem sanktuariów występują szczególnie w katolicyzmie i prawosławiu.
Wraz z rosnącą w XV wieku dominacją kultu maryjnego rozwinęło się pątnictwo do sanktuariów z cudownymi wizerunkami i figurami maryjnymi. Były one i są najliczniejsze, stanowią prawie 80% wszystkich sanktuariów w Polsce. W ich rozwoju ogromne znaczenie miał XVII wiek w którym powstała prawie połowa ośrodków kultu Matki Bożej. Dane historyczne podają, że w 1722 roku istniało w Polsce 1112 ośrodków kultu maryjnego.
Za najbardziej uczęszczane, a tym samym najważniejsze sanktuaria maryjne w Polsce uznaje się: Sanktuarium Jasnogórskie w Częstochowie (centralne obchody świąt maryjnych w Polsce; około 4 mln pielgrzymów rocznie) Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Królowej Polski w Licheniu Starym (około 1,5 mln pielgrzymów rocznie) Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej (około 1 mln pielgrzymów rocznie) Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Świętej Lipce (około 1 mln pielgrzymów rocznie) Bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gietrzwałdzie (jedyne uznane przez Kościół miejsce objawień Matki Bożej w Polsce; około 1 mln pielgrzymów rocznie) mały|200x200px|Jasna Góra thumb|200px|Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Królowej Polski w Licheniu Starym thumb|200px|Sanktuarium pasyjno-maryjne w Kalwarii Zebrzydowskiej thumb|200px|Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Świętej Lipce mały|200x200px|Bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gietrzwałdzie mały|200px|Sanktuarium w Bardzie Lista sanktuariów MiejscowośćMiejsce kultuObiekt kultuRok/Wiek powstaniaData koronacjiKoronator archidiecezja białostocka Białystok Sanktuarium NMP Matki MiłosierdziaArchikatedra Wniebowzięcia NMP obraz Matki Bożej Ostrobramskiej (kopia) 1927 5 czerwca 1995 kard. Franciszek Macharski Juchnowiec Kościelny Sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin obraz Matki Bożej Królowej Rodzin XIX w. – – Krypno Kościelne Sanktuarium Matki Bożej PocieszeniaKolegiata Narodzenia NMP obraz Matki Bożej Pocieszenia XVI w. 8 września 1985 kard. Józef Glemp Różanystok Sanktuarium MaryjneKościół Ofiarowania NMP(Salezjanie) obraz Matki Bożej Różanostockiej XVII w. 28 czerwca 1981 kard. Franciszek Macharski Wasilków – Święta Woda Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej obraz Matki Bożej Bolesnej XVI w. – –diecezja bielsko-żywiecka Bielsko-Biała – Hałcnów Sanktuarium Matki Bożej BolesnejKościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny figura Matki Bożej Bolesnej XVI w. 2 lipca 1926 bp Anatol Nowak 26 września 1993 kard. Franciszek Macharski Chybie Sanktuarium Matki Bożej GołyskiejKościół Chrystusa Króla Obraz Matki Bożej Gołyskiej XVIII w. 15 maja 2004 bp Tadeusz Rakoczy Cieszyn Sanktuarium Matki Bożej CieszyńskiejKościół św. Marii Magdaleny obraz Matki Bożej Cieszyńskiej XVII w. 7 października 1997 bp Tadeusz Rakoczy Inwałd Kościół Narodzenia NMP obraz Matki Bożej Inwałdzkiej XVII w. – – Kęty Kościół św. Małgorzaty i Katarzyny obraz Matki Bożej Pocieszenia XV w. 18 września 1988 kard. Franciszek Macharski Kończyce Małe Sanktuarium Matki Bożej KończyckiejKościół Narodzenia NMP obraz Matki Bożej Kończyckiej XV w. – – Oświęcim Sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych(Salezjanie) obraz Matki Bożej Wspomożenia Wiernych XVI w. – – Przyłęków Sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych(Salezjanie) figura Matki Bożej Wspomożenia Wiernych XX w. 24 maja 2014 bp Tadeusz Rakoczy i bp Roman Pindel Rajcza Kościół św. Wawrzyńca obraz Matki Bożej Kazimierzowskiej XVII w. 1 lipca 2017 bp Roman Pindel Rychwałd Sanktuarium Matki Bożej Rychwałdzkiej(oo. Franciszkanie) obraz Matki Bożej Rychwałdzkiej – Pani Ziemi Żywieckiej XV w. 18 lipca 1965 kard. Stefan Wyszyński Szczyrk Sanktuarium Matki Bożej Królowej Polski(Salezjanie) obraz Matki Bożej Szczyrkowskiej 1960 21 września 2008 kard. Stanisław Dziwiszdiecezja bydgoska Bydgoszcz Sanktuarium Matki Bożej Pięknej MiłościKatedra św. Marcina i św. Mikołaja obraz Matki Bożej Pięknej Miłości ok. 1475 29 maja 1966 kard. Stefan Wyszyński 7 czerwca 1999 papież Jan Paweł II obraz Matki Bożej Szkaplerznej ok. 1700 16 lipca 2001 abp Henryk Muszyński Sanktuarium Królowej Męczenników obraz Matki Bożej Królowej MęczennikówKalwaria bydgoska – – Sanktuarium ZawierzeniaSzensztacki Instytut Sióstr Maryi obraz Matki Bożej Trzykroć Przedziwnej (kopia) XX w. 18 czerwca 2011 bp Jan Tyrawa Górka Klasztorna Sanktuarium MaryjneBazylika NMP Niepokalanie Poczętej(Misjonarze św. Rodziny) obraz Matki Bożej Góreckiej XVII w. 6 czerwca 1965 kard. Stefan Wyszyńskiarchidiecezja częstochowskaBorownoSanktuarium Matki Bożej Borowieńskiej Kościół św. Wawrzyńcaobraz Matki Bożej BorowieńskiejXVIII w.–– Częstochowa Sanktuarium Jasnogórskie(oo. Paulini) obraz Matki Bożej Częstochowskiej – Królowej Polski XIV w. 8 września 1717 bp Krzysztof Jan Szembek 22 maja 1910 bp Stanisław ZdzitowieckiSanktuarium Zranionej Jasnogórskiej Ikony MB Kościół św. Barbary w Częstochowie–XVII w.–– Danków Sanktuarium Matki Bożej DankowskiejKościół św. Stanisława BM obraz Matki Bożej Różańcowej XVII w. 25 maja 2002 abp Stanisław Nowak Gidle Sanktuarium Matki Bożej GidelskiejKościół Wniebowzięcia NMP(oo. Dominikanie) figura Matki Bożej Gidelskiej XVI w. 19 sierpnia 1922 bp Stanisław Zdzitowiecki Kłobuck Sanktuarium Matki Bożej KłobuckiejKościół św. św. Marcina i Małgorzaty obraz Matki Bożej Kłobuckiej XV w. 31 maja 2004 abp Stanisław NowakLgota WielkaSanktuarium Matki Bożej Łaskawej Kościół św. Klemensaobraz Matki Bożej Łaskawej (dawniej zwany obrazem Matki Bożej Różańcowej)XVII w.–– Mstów(Wancerzów) Sanktuarium Matki Bożej Mstowskiej MiłosierdziaKościół Wniebowzięcia NMP (oo. Kanonicy laterańscy) obraz Matki Bożej Mstowskiej XVII w. 30 lipca 2000 abp Stanisław Nowak Myszków – Mrzygłód Sanktuarium NMP MrzygłodzkiejKościół NMP Różańcowej obraz Matki Bożej Różańcowej XVII w. 25 sierpnia 1996 kard. Adam MaidaOsjakówSanktuarium Najświętszej Maryi Panny Łaskawej Kościół św. Kazimierza Królewiczaobraz Najświętszej Maryi Panny ŁaskawejXX w.–– Pajęczno Sanktuarium Matki Bożej PajęczańskiejKościół Wniebowzięcia NMP obraz Matki Bożej Pajęczańskiej Matki Kościoła XIII w. 28 maja 2005 kard. Stanisław Nagy Praszka Sanktuarium Matki Bożej KalwaryjskiejKościół Świętej Rodziny kopia obrazu Najświętszej MP Kalwaryjskiej – Kalwaria Praszkowska 2002 12 września 2015 abp Zygmunt ZimowskiRadomskoSanktuarium Matki Bożej Bolesnej Kościół Podwyższenia Krzyża Świętegoobraz Matki Bożej BolesnejXIV w.–– Rozprza Sanktuarium NMP Matki ŻyciaKościół Nawiedzenia NMP obraz Matki Bożej Rozprzańskiej XVII w. 14 listopada 2009 abp Stanisław Nowakabp Józef Życiński Ruda Sanktuarium Matki Bożej RudzkiejKościół św. Wojciecha obraz Matki Bożej Rudzkiej XVIII w. 24 września 2006 abp Stanisław NowakRybnaSanktuarium Matki Bożej Fatimskiej Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawłafigura Matki Bożej Fatimskiej1991––SulmierzyceSanktuarium Matki Bożej Różańcowej Kościół św. Erazmakopia obrazu Matki Bożej Sulmierzyckiej XVI w.––TruskolasySanktuarium Matki Bożej Truskolaskiej Kościół św. Mikołajaobraz Matki Bożej TruskolaskiejXVII w.–– Trzepnica-Pocieszna Górka / Teklin Sanktuarium Matki Bożej PocieszeniaKościół Zesłania Ducha Świętegotzw. Pocieszna Górka obraz Matki Bożej Pocieszenia Oblubienicy Ducha Świętego XVIII w. 8 września 2007 kard. Stanisław DziwiszWąsosz GórnySanktuarium Pasyjno-Maryjne Kościół św. Andrzeja Apostołaobraz Matki Bożej KochającejXVII w.––Wielgomłynysanktuarium Matki Bożej Bolesnej Pani Wielgomłyńskiej Kościół św. Stanisława Biskupa MęczennikapietàXV w.–– Wieluń Sanktuarium Matki Bożej PocieszeniaKolegiata Bożego Ciała obraz Matki Bożej Pocieszenia XVII w. 5 września 1971 kard. Stefan WyszyńskiWierzchlasSanktuarium Matki Bożej Wierzchlejskiej Kościół św. Mikołaja BWobraz Matki Bożej WierzchlejskiejXVIII w.–– Zawiercie-Skarżyce Sanktuarium Matki Bożej SkarżyckiejKościół św. Trójcy obraz Matki Bożej Skarżyckiej XVII w. – – Żarki-Leśniów Sanktuarium Matki Bożej Leśniowskiej(oo. Paulini) figura Matki Bożej Leśniowskiej – Patronki Rodzin XVI w. 13 sierpnia 1967 kard. Stefan Wyszyńskidiecezja drohiczyńskaCiechanowiecSanktuarium Matki Bożej z Dzieciątkiem Kościół Trójcy Przenajświętszejobraz Matki Bożej z Dzieciątkiem161723 maja 2009bp Antoni Dydycz Domanowo Sanktuarium Matki Zbawiciela Naszego JezusaKościół św. Doroty obraz Matki Bożej Domanowskiej 2015 28 czerwca 2015 bp Tadeusz Pikus Łazówek Sanktuarium Matki Bożej PocieszeniaKościół Wniebowzięcia NMP obraz Matki Bożej Pocieszenia (kopia) 1977 – – Miedzna Sanktuarium Matki Bożej MiedzeńskiejKościół Zwiastowania NMP obraz Matki Bożej Miedzeńskiej XVII w. 22 czerwca 1997 kard. Józef Glemp Ostrożany Sanktuarium Matki Bożej OstrożańskiejKościół Narodzenia NMP obraz Matki Bożej Ostrożańskiej XVII w. 5 lipca 1987 kard. Józef Glemp Węgrów Sanktuarium Matki Bożej FatimskiejBazylika Wniebowzięcia NMP figura Matki Bożej Fatimskiej – –diecezja elbląskaDzierzgońSanktuarium Matki Bożej Różańcowej Kościół Trójcy Przenajświętszejobraz Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus–– Elbląg – Stagniewo Sanktuarium Matki Bożej Fatimskieji św. Jana Pawła II figura Matki Bożej Fatimskiej XX w. – – Elbląg – Śródmieście Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej PomocyKościół Matki Bożej Królowej Polski w Elblągu obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy 19 października 2013 – –LubieszewoSanktuarium Matki Bożej Szkaplerznej Kościół św. Elżbiety Węgierskiejobraz Matki Bożej Szkaplerznej–– Łęgowo Sanktuarium Matki Bożej FatimskiejKościół Niepokalanego Poczęcia NMP(oo. Pallotyni) obraz Matki Bożej Fatimskiej XX w. – –diecezja ełcka Ełk Sanktuarium Matki Bożej FatimskiejKatedra św. Wojciecha figura Matki Bożej Fatimskiej XX w. 6 czerwca 1991 papież Jan Paweł II Krasnybór Kościół Zwiastowania NMP obraz Matki Bożej Różańcowej XVII w. 8 września 2001 bp Edward SamselLipskSanktuarium Matki Bożej Bazylianki