Daria Dorosh (ur. 1943 w Busku) – amerykańska intermedialna artystka wizualna, projektantka mody, badaczka i akademiczka, feministka i aktywistka pochodząca z Ukrainy oraz związana z Nowym Jorkiem. Współzałożycielka galerii A.I.R. Gallery, pierwszej galerii sztuki w Stanach Zjednoczonych prowadzonej wyłącznie przez kobiety.
Życiorys Dorosh urodziła się w 1943 r. w ukraińskim Busku (wówczas ZSRR). Do siódmego roku życia wychowywała się w Ukrainie, a następnie jej rodzina przeniosła się do Nowego Jorku, co było dla niej trudnym doświadczeniem i później stało się jednym ze źródeł jej sztuki.
W latach 1961–1963 uczyła się ilustracji mody w Fashion Institute of Technology w Nowym Jorku. W latach 1964–1968 studiowała sztuki piękne (Fine Arts) w nowojorskim Cooper Union School of Art & Architecture. W 2007 r. uzyskała tytuł doktora w zakresie nowych mediów (PhD in new media) w University of East London.
W latach 1969–2015 związana była z Fashion Institute of Technology w Nowym Jorku, gdzie pracowała na stanowisku profesora (Professor) projektowania mody. W latach 1976–1985 pracowała też na stanowisku adiunktki (Adjunct Professor) w dziedzinie sztuk pięknych w nowojorskiej Parsons School of Design. Od 2016 r. jest profesorem w (Adjunct Associate Professor) w SMARTlab w University College Dublin.
Mieszka i pracuje w Nowym Jorku przez całe swoje dorosłe życie.
Twórczość Początkowo zajmowała się malarstwem, potem innymi mediami, m.in. sztuką cyfrową (), rzeźbą, wideo czy instalacją oraz projektowaniem mody. Za pomocą techniki kolażu i asamblażu tworzy prace o charakterze narracyjnym i symbolicznym. Jej sztuka ma charakter feministyczny oraz zaangażowany społeczno-politycznie i ekologicznie, jest zaangażowana we wspieranie innych artystek w ramach podejmowanych przez siebie przedsięwzięć organizacyjnych. Ważnym kontekstem dla poszukiwań Dorosh związanych z tożsamością jest jej własne doświadczenie migracyjne z czasów dzieciństwa. W latach 90. artystka zaangażowała się w tworzenie za pomocą takich narzędzi, jak Photoshop, który umożliwiał jej pracę na warstwach i manipulację obrazem w dużo płynniejszy sposób, niż fizyczny kolaż. Tworzy prace sytuujące się w nurcie cyberfeminizmu i artywizmu, w których zajmuje się problematyką płci w przestrzeni internetu i mediów społecznościowych.
Od 2004 r. zajmuje się także modą i tkaniną artystyczną, tworzy tekstylne rzeźby i małe, miękkie i przenośne „kojące przedmioty” (comfort objects) dla dorosłych.
Artists in Residence (A.I.R. Gallery, od 1972 r.) W 1972 r. była w gronie współzałożycielek galerii Artists in Residence (A.I.R. Gallery) w Nowym Jorku, pierwszej w Stanach Zjednoczonych galerii sztuki prowadzonej wyłącznie przez kobiety. W tym czasie możliwości wystawiennicze dla kobiet były bardzo ograniczone i z tego względu powstało niekomercyjne miejsce przeznaczone wyłącznie na prezentację ich sztuki. Inicjatorkami były: Dotty Attie, Maude Boltz, Mary Grigoriadis, Nancy Spero, Susan Williams i Barbara Zucker, które zaprosiły do współpracy 14 innych twórczyń: Rachel bas-Cohain, Judith Bernstein, Blythe Bohnen, Agnes Denes, Darię Dorosh, Lorettę Dunkelman, Harmony Hammond, Laurace James, Nancy Kitchell, Louise Kramer, Anne Healy, Rosemary Mayer, Patsy Norvell oraz Howardenę Pindell. Galeria mieściła się przy 97 Wooster Street w dzielnicy SoHo. Dorosh była w gronie 10 artystek prezentujących swoje prace na wystawie inauguracyjnej, obok Bernstein, Boltz, bas-Cohain, Dunkelman, James, Kitchell, Mayer, Norvell i Spero.
Fashion Lab in Process (FliP™, od 2010 r.) Od 2010 r. prowadzi sytuujący się w nurcie slow fashion projekt badawczy Fashion Lab in Process (FliP™), działający na przecięciu mody, sztuki i technologii. Jego celem jest dostarczenie innowacyjnych i odpowiedzialnych środowiskowo rozwiązań przemysłowi tekstylnemu. W ramach projektu Dorosh stosuje m.in. metodę upcyclingu, za pomocą której przeprojektowuje niesprzedane i przeznaczone do utylizacji ubrania. FLiP otwiera się jako pop-up shop w sklepach odzieżowych z zalegającym towarem i cały proces twórczy odbywa się na oczach klienteli w formie zachęcającego do zakupu unikatowych ubiorów performansu. Drugim celem projektu jest także wspieranie działalności młodych utalentowanych artystek oraz tworzenie dla nich miejsc pracy. Inauguracja projektu odbyła się w American Folk Art Museum w Nowym Jorku.
Prace w kolekcjach Prace Dorosh znajdują się w kolekcjach publicznych m.in. Whitney Museum, Fashion Institute of Technology, Biblioteki Kongresu czy Lookout Sculpture Park oraz korporacyjnych: Health and Hospitals Corporation, General Electric Corporation, Prudential czy Mobil Oil.
W wielu instytucjach jej prace znajdują się w ramach kolekcji druków A.I.R. Gallery z lat 70. (A.I.R. Print Portfolio), m.in. w: Smithsonian American Art Museum, Brooklyn Museum, Cincinnati Museum, Metropolitan Museum of Art, Museum of Modern Art, National Museum of American Art, National Museum of Women in the Arts, Philadelphia Museum of Art, University of Oklahoma Museum of Art, Yale Museum, Los Angeles County Museum of Art czy Milwaukee Art Museum.
Nagrody i granty Artystka uzyskała różnorodne wyróżnienia za swoją pracę, w tym rezydencje i granty artystyczne: 2020 – Exceptional Women of Excellence Award, Women Economic Forum, 2011 – ArtTable, 30th Anniversary Artist Honors Award, 2010 – Abbey Mural Workshop Residency, National Academy of Design, Nowy Jork, 2006 – Individual Artists Grant, DVAA Delaware Valley Arts Alliance, Nowy Jork, 2005 – State University NY Chancellors’ Award for Scholarship and Creativity, 1988 – New York State Council on the Arts, Architecture, Planning, and Design, 1986 – National Endowment for the Arts, Design Arts.
Przypisy
Linki zewnętrzne Prace wideo artystki. Profil Darii Dorosh na stronie A.I.R. Gallery. Praca artystki Plays Well with Others (2004) w archiwum SIGGRAPH.
Kategoria:Urodzeni w 1943 Kategoria:Amerykańscy artyści współcześni Kategoria:Ukraińscy artyści Kategoria:Amerykańskie feministki i feminiści Kategoria:Amerykanie pochodzenia ukraińskiego Kategoria:Ludzie związani z Nowym Jorkiem Kategoria:Ludzie urodzeni w Busku Kategoria:Amerykańscy projektanci mody Kategoria:Amerykańscy naukowcy Kategoria:Amerykańscy działacze społeczni