mały|Cerkiew św. Eliasza w Subotowie k. Czehrynia mały|Czehryn lub Czehrin, ok. roku 1663 na mapie Jana Janssona Tractus Borysthenis Vulgo Dniepr at Niepr dicti. Czehryń (, Czyhyryn) – miasto w centralnej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, w rejonie czerkaskim nad Tiasmynem.
Historia Dawniejsze nazwy: Czehryn, Czeryn, Czyryn, Czyhiryn. Nazwa miasta wywodzi się od miejscowej nazwy paleniska, czyli czyryna lub cziryna. Tereny, na których położona jest miejscowość, zostały w 1569 r. przyłączone do Korony. Miasto i twierdza lokowane przez króla Zygmunta III Wazę dzięki staraniom starosty czerkaskiego Aleksandra księcia Wiśniowieckiego 1 maja 1588 roku. Dnia 15 października 1592 roku otrzymało od króla przywilej nadający mu prawa miejskie magdeburskie. Czehryń był miastem królewskim Korony Królestwa PolskiegoMagazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 14., położonym w pierwszej połowie XVII wieku w starostwie niegrodowym korsuńskim w województwie kijowskimLustracye królewszczyzn ziem ruskich, Wołynia, Podola i Ukrainy z piérwszéj połowy XVII wieku wyd. Aleksander Jabłonowski, Warszawa 1877, s. 115.. Czehryń graniczył kiedyś z wsiami Birki, Strzynówki i Sosnówka.
Pomimo zakazu królewskiego dotyczącego przyjmowania zbiegów miasto w późniejszych latach było zamieszkane przez różnych uciekinierów z całej Rzeczypospolitej. Do pierwszego poważnego buntu przybyszów przeciw władzy królewskiej doszło już w roku 1593 (Powstanie Kosińskiego). W czerwcu 1601 roku na miasto najechało 300 Tatarów pod dowództwem Kozaka Skorohody, jednak najazd odparł z mieszczanami podstarości Wolski. Po buncie atamana kozackiego Doroszenki miasto i zamek wzmiankowano w 1611 roku jako spustoszone. W 1622 roku opisywano, że zamek ma trzy wieże, a samo miasteczko jest otoczone palisadą, w której są dwie bramy. W 1637 roku miasto zajęli zbuntowani Kozacy Pawluka. Ze względu na swoje strategiczne położenie były (po Kudaku) najbardziej na wschód wysuniętą twierdzą Rzeczypospolitej. Czehryń był jedną z głównych siedzib Chmielnickiego podczas wznieconego przez niego powstania, tutaj też przyjmował posłów i zmarł. W 1664 roku kozacki hetman Iwan Brzuchowiecki obległ w zamku Teterę. W 1667 roku po długim oblężeniu polska załoga twierdzy zmuszona była skapitulować przed kozackimi oddziałami Doroszenki. W 1678 roku miasto i twierdzę zdobyły wojska tureckie i całkowicie je zniszczyły. Po długich wojnach prowadzonych od 1654 roku z Rosją i Turcją, miasto powróciło do Polski w roku 1699.
W 1792 roku król Stanisław August Poniatowski potwierdził miastu dawne przywileje. Miasto należało do Rzeczypospolitej do roku 1793, kiedy po II rozbiorze znalazło się w zaborze rosyjskim, od roku 1796 w powiecie czehryńskim w guberni kijowskiej. W roku 1865 liczyło 9329 mieszkańców. Parafie łacińskie w Antonówce i Złotopolu, dekanat zwenigrodzki.
We wrześniu 2017 r. podczas kopania rowu mieszkaniec Czehrynia odkrył 200 czaszek pozbawionych reszty kośćca. Prawdopodobnie jest to masowa mogiła z 1678 r., kiedy twierdzę i miasto zdobyły i zniszczyły wojska tureckie w trakcie wojny rosyjsko-tureckiejkb, mn, Mieszkaniec Czechrynia kopał w ogrodzie. Natknął się na 200 ludzkich czaszek [wideo, gazeta.pl, 15.09.2017..
Demografia 1989 – 12 853Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу 2013 – 9 371 2018 – 8 749Чисельність наявного населення України на 1 січня 2018 року. Державна служба статистики України. Київ, 2018. стор.77 2021 – 8 664
Starostowie czehryńscy Aleksander Wiśniowiecki, starosta czerkaski Michał Wiśniowiecki, kasztelan kijowski, 1616 Jan Daniłowicz, wojewoda ruski, 1628–1636 Aleksander Koniecpolski, 1647 Daniel Czapliński, podstarości czehryński Bohdan Chmielnicki, 1649–1657 Jan Wyhowski, 1658 Jerzy Chmielnicki, 1660 Paweł Tetera, 1663–1665 -zburzenie miasta i twierdzy Jan Stanisław Jabłonowski, wojewoda ruski, 1731 Jan Kajetan Jabłonowski, wojewoda bracławski, 1736–1763 Antoni Barnaba Jabłonowski, wojewoda poznański, 1791
Zabytki Zamek w Czehryniu – nieistniejący.
Zobacz też Powiat czehryński
Przypisy
Linki zewnętrzne
Zamek w Czehryniu Rzeczpospolita wirtualna – historia Czehrynia w I Rzeczypospolitej
Kategoria:Miasta w obwodzie czerkaskim