Czterozębowate (Tetraphidaceae Schimp.) – rodzina mchów należąca do monotypowego rzędu czterozębowców (Tetraphidales M. Fleisch.) w obrębie klasy płonników (Polytrichopsida Doweld) lub wyodrębnianych we własną klasę Tetraphidopsida. Należą tu dwa rodzaje – czteroząb Tetraphis (typowy dla rodziny) i czteroząbek Tetrodontium. Każdy z dwoma gatunkami. Rośliny te występują w obszarze cyrkumborealnym w północnej części Ameryki Północnej, Europy i Azji, w przypadku rodzaju czteroząbek także na południowych krańcach Ameryki Południowej i na Nowej Zelandii.
Morfologia thumb|Czteroząbek Browna Splątek Blaszkowaty, niepodzielony lub rozgałęziający się, z zielonymi, liściopodobnymi klapami, czasem utrzymuje się u nasady łodyżek gametofitu.
Gametofit Drobne rośliny jednopienne, osiągające do 1 cm wysokości w przypadku rodzaju czteroząb i 0,5 cm w przypadku rodzaju czteroząbek. Prosto wzniesione łodyżki pokryte są listkami ku górze coraz większymi. Listki jajowate do lancetowatych, wyrastają w trzech rzędach, bywają rozchylone lub stulone, z żebrem lub bez. Nie posiadają pochwiastej nasady. Komórki u nasady silniej wydłużone, w szczytowej części liścia bardziej zaokrąglone do sześciokanciastych, o gładkich ścianach. Plemnie i rodnie powstają na krótkich łodyżkach u nasady gametofitu. W przypadku rodzaju czteroząbek występują powstające na krótkich łodyżkach wielokomórkowe rozmnóżki kształtu soczewkowatego.
Sporofit Seta dłuższa od łodyżki gametofitu, prosta lub zgięta, gładka lub brodawkowata. Zarodnia prosto wzniesiona, pojedyncza, walcowata do jajowatej. Perystom z czterema, trójkątnymi ząbkami. Pierścienia (annulus) brak. Czepek ma kształt mitrowaty, jest gładki lub podłużnie składany, nagi.
Zarodniki Kulistawe, gładkie lub brodawkowane, żółte lub zielone, o średnicy 10–16 µm.
Systematyka Czterozębowate podnoszone są do rangi jednej z ośmiu klas (jako Tetraphidopsida) w obrębie mchów, siostrzanej względem płonników Polytrichopsida. Alternatywnie włączane są w randze rzędu czterozębowców Tetraphidales do klasy płonników.
Pozycja systematyczna płonników na drzewie filogenetycznym mchów
Podział na rodzaje Tetraphis Hedw. – czteroząb Tetrodontium Schwägr. – czteroząbek
Przypisy
Kategoria:Mchy