mały mały mały Grzybówka gołębia (Mycena pelianthina (Fr.) Quél.) – gatunek grzybów z rodziny grzybówkowatych (Mycenaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Mycena, Mycenaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Takson ten opisał w 1821 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus pelianthinus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Lucien Quélet w 1872 r. Synonimy: Agaricus denticulatus Bolton 1788 Agaricus pelianthinus Fr. 1821 Mycena pelianthina var. umbonata Voglino 1894 Prunulus denticulatus (Bolton) Gray 1821 Prunulus pelianthinus (Fr.) Jacq. Johnson, Vilgalys & Redhead 2001 Polską nazwę grzybówka gołębia nadała mu Maria Lisiewska w 1987 r. Franciszek Błoński w 1889 r. opisywał ten gatunek pod nazwą bedłka ząbkowana.
Morfologia Kapelusz Średnica 15–50 mm, początkowo półkulisty lub dzwonkowaty, potem płaskowypukły, płytko bruzdowany, półprzeźroczyście prążkowany. Jest higrofaniczny. Powierzchnia naga, w stanie wilgotnym lekko śluzowata o barwie od daktylowej do blado purpurowobrązowej lub blado liliowobrązowej. W stanie suchym od środka na zewnątrz blado ochrowa lub beżowa z różowawym odcieniem lub bez. Blaszki W liczbie 29–50 dochodzących do trzonu, brzuchate, wąsko przyrośnięte lub zbiegające ząbkiem, gładkie lub poprzecznie żebrowane, blado liliowo szaro-brązowe, blado fioletowobrązowe, gęsto punktowane ciemnofioletowo-brązowymi kropkami (pleurocystydy). Ostrza ciemnofioletowo-brązowe. Trzon Wysokość 25–80 mm, grubość 2–8 mm, w środku pusty, kruchy, twardy, cylindryczny lub rozszerzający się ku podstawie, prosty lub zgięty, czasem bocznie spłaszczony. Powierzchnia grubo włóknista lub kłaczkowata, biaława z lekko żółtawym, brązowawym lub liliowym odcieniem, wzdłużnie prążkowana ciemnofioletowo-brązowymi włókienkami. Podstawa gęsto biało-wełnista. Miąższ Ma silny rzodkiewkowy zapach i smak. Cechy mikroskopowe Podstawki maczugowate, 4-zarodnikowe. Zarodniki 6–8 × 3,1–4,1 µm, Q=1,7–2,1, Qav = 1,9–2, pipetowate, gładkie, amyloidalne. Cheilocystydy 40–70 × 6–14 µm, przeważnie wymieszane z podstawkami, często wystające ponad nie i miejscami tworzące sterylne pasma. Są wrzecionowate, gładkie, ze sprzążkami i fioletowo brązową zawartością. Pleurocystydy podobne, liczne i podobnie wybarwione. Strzępki włosków kapelusza gładkie. Strzępki warstwy korowej trzonu gładkie o cylindrycznych komórkach końcowych, proste lub nieco rozgałęzione na wierzchołkach. Gatunki podobne Grzybówka gołębia jest łatwo rozpoznawana po dużych rozmiarach, fioletowej barwie lub fioletowym odcieniu i rzodkiewkowym zapachu. W Ameryce Północnej występuje podobna Mycena lammiensis, w Polsce jednak jej brak.
Występowanie i siedlisko Grzybówka gołębia występuje w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie i na Nowej Zelandii. Władysław Wojewoda w zestawieniu grzybów wielkoowocnikowych Polski w 2003 r. przytacza liczne stanowiska. Jest to jednak gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status I – gatunek o nieokreślonym zagrożeniu. Bardziej aktualne stanowiska podaje internetowy atlas grzybów. Zaliczony w nim jest do gatunków rzadkich, wartych objęcia ochroną.
Grzyb saprotroficzny. Rośnie pojedynczo lub w małych grupach wśród szczątków roślinnych pod różnymi drzewami liściastymi, ale także na opadłych igłach w lasach świerkowych na glebie wapiennej. W Europie najczęściej występuje w lasach bukowych, ale w Norwegii stwierdzono go głównie pod olszami.
Przypisy
Kategoria:Grzybówkowate Kategoria:Mykobiota Polski