Zautomatyzowany Zestaw Kierowania Ogniem (ZZKO) Topaz – polski zautomatyzowany system dowodzenia i kierowania ogniem artylerii.
Topaz to system klasy C3ISTAR (), będący zintegrowanym systemem zarządzania walką dla Wojsk Lądowych. Umożliwia skrócenie czasu reakcji ogniowej, automatyzację określania nastaw do prowadzenia ognia, zautomatyzowany obieg informacji rozpoznawczych i zapewnienie świadomości sytuacyjnej. W literaturze dotyczącej automatyzacji rozpoznania artyleryjskiego ZZKO Topaz opisywano jako system „sprzężony” m.in. z UAV oraz z radarami rozpoznania artylerii (m.in. Liwiec). Działanie opiera się na wymianie informacji między terminalami komputerowymi montowanymi w wozach dowodzenia, działach, innych pojazdach specjalistycznych oraz terminalami przenośnymi, w ramach sieci rozpoznania, dowodzenia i kierowania ogniem. Opiera się na wymianie danych w formie cyfrowej i współpracuje z radiostacjami serii PR4G oraz w nowszych wersjach z rodziny F@stnet. Nowsze wersje dzięki protokołowi wymiany danych ADatP-3(A) mogą współpracować z systemami dowodzenia innych państw NATO.
Topaz współpracuje z bezzałogowymi statkami powietrznymi (BSP) wykorzystywanymi do rozpoznania oraz obserwacji i korekcji ognia: system FlyEye został zintegrowany z ZZKO TOPAZ w ramach modernizacji do wersji 3.6 (odebranej przez Siły Zbrojne RP w listopadzie 2023). TOPAZ integruje też systemy bezzałogowe, umożliwiając obserwację i wybór celów oraz wsparcie rażenia z użyciem amunicji krążącej np. systemu Warmate.
W dostępnych danych technicznych publikowane są parametry dokładności dla sensorów i systemów rozpoznania współpracujących z ZZKO Topaz, m.in.:
FlyEye: dokładność pozyskania celu „lepsza niż 25 m CEP”; Liwiec: dokładność określania stanowiska ogniowego i punktu upadku pocisków – „poniżej 1% odległości”.
thumb|Komponenty zestawu Topaz
Historia Prace nad automatyzacją dowodzenia polskiej artylerii rozpoczęto jeszcze w latach 80. XX wieku, pod kryptonimem Opal, z udziałem Wojskowego Instytutu Technicznego Uzbrojenia (WITU), lecz na początku kolejnej dekady zostały przerwane. Dopiero w latach 90, w związku z dostępnością nowych technologii, mogły one doprowadzić do powstania dopracowanego systemu. W 1994 roku Ministerstwo Obrony Narodowej zleciło WITU podjęcie prac badawczo-rozwojowych pod kryptonimem Topaz nad zestawem dowodzenia i kierowania ogniem dywizjonu haubic samobieżnych 2S1 Goździk. prace prowadzone były we współpracy z prywatną spółką WB Electronics. W 1998 roku został opracowany prototypowy system, w którym dane cyfrowe były transmitowane jeszcze za pomocą analogowych radiostacji R-123. W tym czasie jednak na wyposażenie Wojska Polskiego zostały przyjęte cyfrowe radiostacje systemu PR4G produkowane na licencji przez zakłady Radmor i w październiku 1998 roku podjęto decyzję o pełnym ucyfrowieniu systemu w oparciu o nowe środki łączności. MON podpisał umowę ze spółką WB Electronics na fazę wdrożeniową programu. Zestaw w pierwotnej postaci obejmował sprzęt dla dywizjonu haubic (12 dział, wóz dowódcy dywizjonu, wóz szefa sztabu, 3 pojazdy ZWD-99BaT na podwoziu Honker dowódców baterii i 3 takie pojazdy plutonów rozpoznania). We wrześniu 1999 roku przeprowadzono badania poligonowe zestawu, które zakończyły się pomyślnie i w 2002 roku podpisano umowę z WB Electronics na modernizację pierwszych 10 dywizjonów haubic 2S1. Ogółem liczba zmodernizowanych dywizjonów sięgnęła 13.
W późniejszych latach przystosowane zestawy Topaz wdrożono także w czterech dywizjonach z armatohaubicami samobieżnymi wz. 1977 Dana i wszystkich dywizjonach armatohaubic AHS Krab i modułach ogniowych moździerzy samobieżnych M120 Rak. Opracowano także wersje systemu Topaz dla wyrzutni rakietowych WR-40 Langusta i moździerzy 98 mm M-98 (SKO-M).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Artyleria