Hygelak, staroang. Hygelāc, łac. Ch(l)ochilaicus lub Hugilaicus (ur. ok. 475, zm. ok. 515L. Leciejewicz, Normanowie, Wodzisław Śląski 2015, s. 22. lub ok. 525J.R.R. Tolkien, Komentarz towarzyszący przekładowi Beowulfa, [w:] Beowulf, przeł. idem, Warszawa 2015, s. 388.) – król skandynawskiego ludu noszącego staroangielską nazwę Gēatas, utożsamianego z Gotami lub Jutami, syn Hredla, następca swojego starszego brata, Headkyna. Zginął w trakcie wyprawy na Fryzję, zabity przez wojska Franków. Opisany na kartach eposu Beowulf, wspomniany też w Liber Monstrorum. Być może tożsamy z królem Danów wzmiankowanym pod zlatynizowanym imieniem Chlochilaicus przez Grzegorza z Tours.
Wyprawę tę opisał zarówno autor Beowulfa, jak i [ który wzmiankuje Hygelaka pod zlatynizowanym imieniem Chlochilaicus i opisuje go jako króla Duńczyków.
Według „Beowulfa” Hygelak był synem Hredla i jego żony, która była siostrą lub córką Swertinga, zabójcy Frody, króla Heathobardów. Hygelak miał dwóch starszych braci, Herebealda i Headkyna. Herebeald zginął przypadkowo zastrzelony z łuku na polowaniu przez Headkyna jeszcze za życia ojca. Wkrótce potem Hredel zmarł z żalu. Po jego śmierci rządy wśród Gotów objął Headkyn, który zginął w walce ze Szwedami. Hygelak miał również siostrę, żonę Eggtheowa, matkę Beowulfa. Zdaniem J.R.R. TolkienaJ.R.R. Tolkien, Komentarz..., s. 387-388. oraz Roberta StilleraR. Stiller, Przypisy do eposu, [w:] Beowulf. Epos walki tyleż średniowiecznej co i współczesnej, przekł. i koment. idem, Kraków 2016, s. 146. była ona prawdopodobnie znacznie starsza od swych braci i mogła pochodzić z pierwszego małżeństwa Hygelaka.
Hygelak poślubił Hygd, z którą miał syna Heardreda i nieznaną z imienia córkę, żonę Eofora, wojownika, który zabił króla Szwedów, Ongentheowa, i tym samym pomścił poległego Headkyna.
Za jego rządów doszło do wyprawy Beowulfa do Danii celem oswobodzenia króla duńskiego Hrodgara od potwora Grendla, atakującego jego dwór, Heorot.
Według Beowulfa Hygelak zginął w trakcie wyprawy na Fryzję w walce z frankijskim plemieniem HetwarówBeowulf. Epos walki tyleż średniowiecznej co i współczesnej, przekł. i koment. idem, Kraków 2016, w. 2355-2368, s. 99.. O wyprawie Hygelaka wzmiankuje również Liber Monstrorum, anglosaski utwór spisany ok. 700 roku, który przywołuje jego śmierć z rąk Franków i stwierdza, że król odznaczał się ogromnym wzrostem, a jego kości jeszcze w czasie spisania Liber przechowywane były na jednej z wysp u ujścia Renu jako swego rodzaju ciekawostka. Liber określa Hygelaca jako króla Gotów lub Jutów ([...]ut rex Higlacus, qui imperavit Getis [...])Pride and Prodigies. Studies in the Monsters of the Beowulf Manuscript, ed. and trans. A. Orchard, Cambridge 1995, s. 258-259, [za:] L. Neidorf, Germanic Legends, Scribal Errors, and Cultural Change, [w:] The Dating of Beowulf. A Reassessment, ed. idem, Cambridge 2014, s. 41-42.. Podobny najazd, do którego doszło w przybliżeniu w tym samym czasie, opisał Grzegorz z Tours. Fryzję miał zaatakować przez morze król o imieniu Chlochilaichus, rządzący jednak nie Gotami czy Jutami, ale Danami ([...] Dani cum rege suo nomen Chlochilaichum [...]Gregorius Turonensis, Historia Francorum, lib. III, rozdz. 3.). Najeźdźcy zdobyli liczne łupy, jednak gdy się wycofywali, dopadła ich pogoń Franków pod dowództwem królewicza Teodeberta. W czasie walki poległ Chlochilaichus. Mimo ogromnych podobieństw relacji Grzegorza z Tours do opisów Beowulfa, a także Liber Monstrorum, jak również mimo podobieństwa imion wodzów, w historiografii, jak pisze Lech Leciejewicz, nie ma zgody co do ich utożsamieniaL. Leciejewicz, Normanowie, Wodzisław Śląski, s. 22.. Utożsamienie to wskazywałoby na historyczność co najmniej części elementów fabuły Beowulfa, takich jak postacie władców (a przynajmniej Hygelaka), i pozwoliłoby datować je dość precyzyjnieS. Newton, The Origins of Beowulf and the Pre-Viking Kingdom of East Anglia, Cambridge 2004, s. 27..
Hygelak zapewne poległ w pełni wieku, ponieważ jego syn był wówczas jeszcze nieletni. Wobec małoletności Heardreda rządy objął Beowulf. Robert Stiller wysunął domysł, że poślubił on owdowiałą HygdR. Stiller, Przypisy..., s. 143..
Przypisy
Bibliografia Teksty źródłowe Beowulf. Epos walki tyleż średniowiecznej co i współczesnej, przekł. i koment. R. Stiller, Kraków 2016 Gregorius Turonensis, Historia Francorum, https://www.thelatinlibrary.com/gregorytours.html [dostęp 15.04.2021]. Widsith, przekł. i koment. G. Labuda, [w:] Źródła, sagi i legendy do najdawniejszych dziejów Polski, red. G. Labuda, Warszawa 1960.
Literatura Leciejewicz L., Normanowie, Wodzisław Śląski 2015. Newton S., The Origins of Beowulf and the Pre-Viking Kingdom of East Anglia, Cambridge 2004. Stiller R., Przypisy do eposu, [w:] Beowulf. Epos walki tyleż średniowiecznej co i współczesnej, przekł. i koment. idem, Kraków 2016. Tolkien J.R.R., Komentarz towarzyszący przekładowi Beowulfa, [w:] Beowulf, przeł. J.R.R. Tolkien, Warszawa 2015, s. 388.
Kategoria:Władcy skandynawskich Gotów Kategoria:Beowulf Kategoria:Zmarli w VI wieku