Jerzy Stanisław Grygorczuk (ur. 19 kwietnia 1949„Monitor Sądowy i Gospodarczy” 2013, nr 71 (4188), s. 48, poz. 55131, dz. 1, rub. 7, wpis 4 i dz. 2, prub., wpis 2, za: https://ems.ms.gov.pl/msig/przegladaniemonitorow.monitoritem.pobierzmonitor/71/2013/2.0261077880859375/$N [dostęp 2021-04-15]. w Warszawie) – polski naukowiec i konstruktor, doktor inżynier. Specjalista do spraw mechaniki, robotyki i tribologii kosmicznej. Wieloletni pracownik Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk. Założyciel spółki AstronikaAstronika.
Życiorys W 1972 ukończył studia inżynierskie, a w 1973 studia magisterskie na Wydziale Mechaniki Precyzyjnej Politechniki Warszawskiej. 1 czerwca 2010 uzyskał stopień doktora nauk technicznych na Wydziale Mechanicznym Energetyki i Lotnictwa PW za rozprawę Kluczowe problemy projektowania, modelowania i aplikacji autopenetratora kometarnego MUPUS, której promotorem był prof. Paweł Pyrzanowski.
Staż studencki odbył w Przedsiębiorstwie Państwowym „Polskie Nagrania Muza”. W latach 1973–1977 zatrudniony w Zakładzie Doświadczalnym „Techpan” w Instytucie Podstawowych Problemów Techniki PAN jako inżynier mechatronik. W latach 1977–2010 główny inżynier, od 2010 do 2017 kierownik Laboratorium Mechatroniki i Robotyki Satelitarnej w CBK PANJerzy Grygorczuk, Akademia. Magazyn Polskiej Akademii Nauk, http://naukaonline.pan.pl/index.php/nasze-teksty/nauki-scisle/itemlist/user/238-jerzygrygorczuk [dostęp 2021-04-16].. W latach 1980–1981 przebywał na stażu w Space Physics Research Laboratory na Uniwersytecie Michigan w Ann Arbor, zaś w latach 1988–1989 w w Kirunie. Członek Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych przy Prezydium PAN w kadencji 2019–2022Komitet Badań Kosmicznych i Satelitarnych PAN – kadencja 2019-2022. Skład, Polska Akademia Nauk, http://www.kbkis.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=58&Itemid=43 [dostęp 2021-04-16].
27 maja 1992 założył indywidualną działalność gospodarczą pod firmą GRYTECHJerzy Grygorczuk GRYTECH, w: Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej, Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii, https://prod.ceidg.gov.pl/CEIDG/CEIDG.Public.UI/Search.aspx [dostęp 2021-04-19]. – jedno z pierwszych prywatnych przedsiębiorstw w polskim sektorze kosmicznym. Od 5 kwietnia 2013 wspólnik i członek oraz wiceprezes Zarządu Astronika Sp. z o.o., odpowiedzialny za prace badawczo-rozwojowe„Monitor Sądowy i Gospodarczy” 2013, nr 71 (4188), poz. 55131, za: https://ems.ms.gov.pl/msig/przegladaniemonitorow.monitoritem.pobierzmonitor/71/2013/2.0261077880859375/$N [dostęp 2021-04-15].. Od 1 maja 2015„Monitor Sądowy i Gospodarczy” 2018, nr 237 (5625), s. 68, poz. 54905, za: https://ems.ms.gov.pl/msig/przegladaniemonitorow.monitoritem.pobierzmonitor/237/2018/2.742830276489258/$N [dostęp 2021-04-15]. do 30 kwietnia 2020 członek Rady Polskiej Agencji Kosmicznej jako przedstawiciel polskiego przemysłu kosmicznego.
Uczestniczył w przygotowaniu ponad 30 misji kosmicznych, głównie międzynarodowych, prowadzonych przez Interkosmos, Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) i amerykańską Narodową Agencję Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (NASA)Katarzyna Florencka, W sobotę start misji NASA z udziałem Polaków, PAP – Nauka w Polsce, 2018-05-03, https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C29342%2Cw-sobote-start-misji-nasa-z-udzialem-polakow.html [dostęp 2021-04-16].. Od 2018 członek zespołu naukowo-badawczego misji InSightInstrument Teams. HP3 Team Members, w: MARS InSight Mission / Mission / Teams, National Aeronautics and Space Administration, https://mars.nasa.gov/insight/mission/teams/instrument-teams/ [dostęp 2021-04-15]..
Projekty i konstrukcje
Twórca penetratorów, manipulatorów robotycznych i innych urządzeń eksplorujących podpowierzchniowo ciała niebieskie.
W latach 1988–1989 zaprojektował spektrometry TICS oraz MATE, umieszczone na szwedzkim satelicie .
W latach 1997–2001 rozwinął konstrukcję penetratora gruntu, pracującego w warunkach mikrograwitacji, dla instrumentu Multi-Purpose Sensors for Surface and Subsurface Science (MUPUS), wysłanego na kometę w ramach misji Rosetta. W ramach współpracy CBK PAN z Instytutem Badań Kosmicznych Rosyjskiej Akademii Nauk, kierował projektem mechanizmu Chomikekr/ tot / bsz, Polski „Chomik” we wtorek wyruszy po próbki kosmicznego gruntu, PAP – Nauka w Polsce, 2011-11-08, za: https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C385962%2Cpolski-chomik-we-wtorek-wyruszy-po-probki-kosmicznego-gruntu.html [dostęp 2021-04-15]., mającego pobrać próbki w ramach misji Fobos-Grunt. Od 2013 współtworzył mechanizm wbijający KretMichał Wąsowski, NASA wysyła nową misję na Marsa. Polska firma ma w niej bardzo istotny udział, Business Insider, 2018-05-05, https://businessinsider.com.pl/technologie/nowe-technologie/misja-nasa-insight-maj-2018-udzial-polskiej-firmy-astronika/j1m39t6 [dostęp 2021-04-16]., stanowiący część instrumentu HP3 Niemieckiej Agencji Kosmicznej (DLR), wysłany na Marsa w ramach misji InSight.
Konstruktor wielu komponentów satelitów, takich jak: mechanizmy blokujące podczas startu rakiet, elementy optomechaniczne spektrometrów czy ultralekkie rozwijane anteny radiowe oraz wysięgniki.
Pionier stosowania technologii ultralekkich taśm zwijanych w polskich urządzeniach kosmicznych, takich jak: antena RABBER (40 MHz), trzykrotnie wystrzelona w 1998 na indyjskich rakietach MR-500, czy wysięgnik odpowiadający za posadowienie instrumentu MUPUS na powierzchni komety, wystrzelony w 2004 r..
W latach 2011–2021 nadzorował opracowanie kluczowych instrumentów dla szwedzkiego eksperymentu fal radiowych i plazmowych Radio & Plasma Wave Investigation (RPWI) w ramach europejskiej misji JUICE. Są to cztery wysięgniki Langmuir Probe Plasma Wave Instrument (LP-PWI), odpowiedzialne za precyzyjne umiejscowienie czujników potencjału plazmy względem satelity, oraz system antenowy Radio Wave Instrument (RWI) do pomiarów pola elektromagnetycznego Jowisza i jego księżyców.
Jest autorem i współautorem dziesięciu patentówPat. 129133, Pat. 136604, Pat. 157295, Pat. 219604, Pat. 225750, Pat. 226536, Pat. 227379, Pat. 229850, Pat. 235631, EP3066716, za: Grygorczuk, za: Wyszukiwarka, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, https://ewyszukiwarka.pue.uprp.gov.pl/search/search-results/2b1f4df6-a778-4038-9460-aef054666a87 [dostęp 2021-04-13]..
Odznaczenia i wyróżnienia W 2017 r. został odznaczony Złotym Krzyżem ZasługiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 maja 2017 roku o nadaniu odznaczeń (M. P. z 2017 poz. 737)..
Publikacje Autor i współautor około 60 publikacji, w tym: Jerzy Grygorczuk i in., Advanced Mechanisms and Tribological Tests of the Hammering Sampling Device CHOMIK, w: Leny Ouwehand (red.), Proceedings of the 14th European Space Mechanisms and Tribology Symposium. 28–30 September 2011 Constance, Germany, European Space Agency, Noordwijk 2011, , s. 271–278, za: https://esmats.eu/esmatspapers/pastpapers/pdfs/2011/grygorczuk.pdf [dostęp 2021-04-15]. Jerzy Grygorczuk i in., Advanced Penetrators and Hammering Sampling Devices for Planetary Body Exploration, w: Proceedings of the 11th Symposium on Advanced Space Technologies in Robotics and Automation ASTRA 2011. 12–14 April 2011 Noordwijk, the Netherlands, European Space Agency / European Space Research and Technology Center, Noordwijk 2011, za: https://www.researchgate.net/publication/313393647_ADVANCED_PENETRATORS_AND_HAMMERING_SAMPLING_DEVICES_FOR_PLANETARY_BODY_EXPLORATION [dostęp 2021-04-15].
Jerzy Grygorczuk, Karol Seweryn, Roman Wawrzaszek, Marek Banaszkiewicz, Technological Features in the New Mole Penetrator "KRET", w: Huguette Lacoste (red.), Proceedings of the 13th European Space Mechanisms and Tribology Symposium. 23–25 September 2009 Vienna, Austria, European Space Agency, Noordwijk 2009, za: https://www.esmats.eu/esmatspapers/pastpapers/pdfs/2009/grygorczuk.pdf [dostęp 2021-04-15]. Jerzy Grygorczuk, Łukasz Wiśniewski i in., Hammering Mechanism for HP3 Experiment (InSight), w: Edward A. Boesiger (red.), 43rd Aerospace Mechanisms Symposium, National Aeronautics and Space Administration, Santa Clara, Kalifornia 2016, s. 415–428, za: https://esmats.eu/amspapers/pastpapers/pdfs/2016/grygorczuk2.pdf [dostęp 2021-04-15]. Jerzy Grygorczuk, Łukasz Wiśniewski i in., High Energy and Efficiency Penetrator HEEP, w: Leny Ouwehand (red.), Proceedings of ESMATS. 15th European Space Mechanisms and Tribology Symposium. 25–27 September 2013 Noordwijk, the Netherlands, European Space Agency, Noordwijk 2013, , za: https://www.esmats.eu/esmatspapers/pastpapers/pdfs/2013/grygorczuk.pdf [dostęp 2021-04-15].
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Członkowie Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych PAN Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Polscy inżynierowie mechanicy Kategoria:Polscy konstruktorzy Kategoria:Polscy naukowcy Kategoria:Polscy przedstawiciele nauk technicznych Kategoria:Polscy wynalazcy Kategoria:Pracownicy Centrum Badań Kosmicznych PAN Kategoria:Urodzeni w 1949