mały|352x352px|Adam Przybylski,Wojna Polska 1918–1921 Bitwa pod Petrykowem – walki polskiego 34 pułku piechoty i łodzi Flotylli Pińskiej z oddziałami sowieckimi toczone w pierwszym roku wojny polsko-bolszewickiej.
Geneza Na początku kwietnia na litewsko-białoruskim obszarze działań wojennych oddziały polskie stały na linii Jasiołda – Kanał Ogińskiego, podchodząc na północ od Niemna do linii kolejowej Baranowicze – Lida i do rzeki Dzitwy. W tym czasie oddziały Armii Czerwonej tworzyły cztery zgrupowania. Jedno z nich zgrupowane było na Polesiu w rejonie Łunińca.
Grupa Poleska gen. Antoniego Listowskiego powoli, ale systematycznie, przesuwała się w kierunku wschodnim. Do 20 maja wyszła do linii Styru i Prypeci, a także do ujścia Jasiołdy. Wojska grupy trzykrotnie próbowały zdobyć Łuniniec, broniony przez 8 Dywizję Strzelców i mniejsze oddziały Armii Czerwonej. Dopiero w lipcu oddziały polskie przełamały obronę sowiecką i grupa mjr. Aleksandra Łuczyńskiego wkroczyła do opuszczonego przez czerwonoarmistów Łunińca.
W związku z postępami ofensywy polskiej na Białorusi, w sierpniu 1919 dowództwo sowieckie przerzuciło z Mozyrza do Petrykowa eskadrę Flotylli Dnieprzańskiej, złożoną z trzech kanonierek, kilku dozorowców i motorówek. Jednostki te dokonywały wypadów na odległe o około trzydzieści kilometrów polskie stanowiska obronne.
Walczące wojska Jednostka Dowódca Podporządkowanie Wojsko Polskie9 Dywizja Piechotypłk Władysław SikorskiFront Litewsko-Białoruski⇒ 34 pułk piechotymjr Aleksander Łuczyński→ III/ 34 pułku piechotypor. Kazimierz Galiński GW por. Galińskiego – 11/34 pułku piechotypor. Witold Spława-Neuman – pluton 9/34 pułku piechoty – pluton III/34 pułku piechotysierż. Klim⇒ Flotylla Pińska por. mar. Jan Giedroyć GW por. mar. Giedroycia→ łódź motorowa II→ łódź motorowa Ippor. mar. Karol Taube Armia Czerwonajednostki Flotylli Dnieprzańskiej 16 Armiajednostki 16 Armii
Walki pod Petrykowem We wrześniu 1919 dowództwo polskie założyło w Turowie bazę operacyjną dla jednostek Flotylli Pińskiej. Były to cztery łodzie motorowe, każda wyposażona w działko 37 mm i jeden ckm. Po utworzeniu przedmościa w rejonie Bobrujska, 9 Dywizja Piechoty płk. Władysława Sikorskiego przystąpiła do działań zaczepnych z zamiarem przesunięcia frontu nad dolną Ptycz i Uborć. Celem rozpoznania przeciwnika dowódca dywizji nakazał zorganizowanie serii wypadów przed przedni skraj obrony. Patrol sierżanta Klima Jednym z pierwszych wypadów był daleki patrol zorganizowany i dowodzony przez sierż. Klima. Liczący zaledwie piętnastu szeregowych patrol przemaszerował ponad trzydzieści kilometrów przed linie czat 34 pułku piechoty i dotarł do Petrykowa. Pomimo dysproporcji sił, sierżant Klim zaatakował miasteczko. Niezwykła odwaga i brawura patrolu spowodowała ucieczkę Sowietów z Petrykowa. Nawet okręty, oddawszy kilka strzałów armatnich, odpłynęły w dół Prypeci. Zanim przeciwnik zorientował się w skali ataku, sierżant Klim wycofał swój patrol, uprowadzając 7 koni, 3 wozy z amunicją i jedną kuchnię polową.
Wypad III batalionu na Petryków Kolejnym zorganizowanym większymi siłami wypadem było działanie na Petryków III batalionu 34 pułku piechoty. W tym czasie załogę Petrykowa stanowiło około 500 czerwonoarmistów z dwoma działami, a w porcie stały dwie kanonierki „Traktomirow” i „Burzyn” oraz uzbrojony statek transportowy „Struja” („Strumień”).
Nocą z 16 na 17 września III/34 pp por. Kazimierza Galińskiego, wspierany przez dwie łodzie motorowe Flotylli Pińskiej pod dowództwem por. mar. Jana Giedroycia i ppor. mar. Karola Taubego, wyruszył do działań. Poranne natarcie polskich piechurów i atak dwóch polskich łodzi całkowicie zaskoczyły Sowietów. Załogi sowieckich kanonierek, zajęte prowadzeniem ognia do piechoty polskiej, zauważyły wyłaniające się z mgły polskie łodzie dopiero w odległości kilkudziesięciu metrów. Ogień polskich działek nie mógł co prawda przebić pancerzy jednostek sowieckich, ale zaskoczenie było tak wielkie, że przeciwnik nie przyjął walki, podniósł kotwicę i ratował się ucieczką. Część czerwonoarmistów skierowała się do portu, licząc na ewakuację. Wtedy na port uderzyła polska piechota i opanowała go, a żołnierze kompanii por. Spławy-Neumana weszli na pokład stojącej przy nabrzeżu „Strui”. W tym czasie polskie łodzie przeszły do pościgu, ale zostały ostrzelane przez sowieckie oddziały obsadzające brzeg Prypeci i częściowo uszkodzone.
Dowódca 9 Dywizji Piechoty płk Władysław Sikorski tak opisał walkę motorówek Flotylli Pińskiej:
W kolejnych trzech dniach sowieckie oddziały lądowe i jednostki Flotylli Prypeckiej parokrotnie próbowały odbić Petryków, ale batalion por. Galińskiego odparł wszystkie ataki. 19 września dowódca dywizji płk. Sikorski wydał rozkaz odwrotu. Polski batalion wycofał się łącznie ze zdobytą „Strują”.
Kolejne polskie natarcie miało miejsce 1 października. III/ 34 pp por. Galińskiego ponownie uderzył na Petryków i po krótkich walkach opanował miasto. W tym też dniu do portu wpłynęły jednostki Flotylli Pińskiej.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Bitwy i boje 9 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Bitwy w 1919 Kategoria:Bitwy i boje wojny polsko-bolszewickiej Bitwa