Vintage Photo Festival – Międzynarodowy Festiwal Miłośników Fotografii Analogowej – coroczne wydarzenie kulturalne organizowane w Bydgoszczy przez Fundację Fotografistka. Powstało w 2015 roku z pasji do fotografii tradycyjnej oraz przekonania, że dawne techniki fotograficzne przeżywają renesans. Pomimo wielkiej rewolucji i ewolucji w zakresie fotografii cyfrowej, widoczny jest powrót czy wręcz odrodzenie tradycyjnej fotografii tak zwanej analogowej. Aparaty na klisze są znowu w użyciu, co potwierdzają obserwacje producentów filmów fotograficznych, takich jak Kodak, który przywrócił produkcję kilku rodzajów filmów negatywowych wycofanych z rynku. W rezultacie, coraz młodsi twórcy swoim medium wyrazu czynią tak zwaną fotografię analogową.
Idea festiwalu oparta jest na tradycjach fotograficznych Bydgoszczy, gdzie jeszcze do lat 90. XX wieku działała druga co do wielkości w kraju fabryka produkująca materiały fotograficzne Foton. Na bazie tego dziedzictwa pomysłodawczyni wydarzenia Katarzyna Gębarowska stworzyła prekursorski event poświęcony fotografii tradycyjnej, którego mocną stroną jest nowoczesna platforma edukacyjno-animacyjna. Celem festiwalu jest propagowanie fotografii tradycyjnej i prezentacja aktualnych trendów w tej dziedzinie.
Istotnym elementem festiwalu jest konkurs Vintage Grand Prix. Jego celem jest wyłonienie najciekawszych projektów nadsyłanych corocznie z całego świata. Konkurs ma charakter otwarty. Do nadsyłania prac fundacja zaprasza zarówno fotografów profesjonalnych, jak i studentów i absolwentów szkół artystycznych, amatorów, freelancerów. Zdjęcia nadesłane do konkursu powinny być wykonane w technikach tradycyjnych: fotografia z kliszy, fotografia z błony, polaroid, camera obscura, dagerotypia, mokra płyta kolodionowa, kalotypia, cyjanotypia i inne. W skład jury wchodzi dyrektor festiwalu Katarzyna Gębarowska, Adam Mazur, Maria Teresa Salvati, Paweł Żak (do 2022 roku) i Katarzyna Kryńska (od 2022 roku).
Partnerem głównym wydarzenia jest województwo Kujawsko-Pomorskie. Festiwal współfinansowany jest ze źródeł Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urzędu Miasta Bydgoszcz oraz Urzędu Marszałkowskiego w Toruniu.
Historia Vintage Photo Festival 2015 mały|300x300px|Materiały prasowe Vintage Photo Festival W pierwszej edycji festiwalu organizatorzy skupili się na ludzkiej cielesności. Anna Grzelewska zaprezentowała wystawę „Julia Wannabe” ukazującą dzieciństwo, jego trudy i okres stawania się młodym dorosłym. Obrazowi dzieciństwa postanowiła się również przyjrzeć Eugenia Maximova w wystawie „Associated Nostalgia”. Wiele jej wspomnień z dzieciństwa związanych jest z kiczem, czasami trudnym do strawienia, lecz dla wielu także bezpretensjonalnym i gustownym. Artystka uważa swoją pracę za coś w rodzaju antidotum na typowe opowieści o regionie bułgarskim, w którym dorastała. Motyw cielesności był również silnie zaznaczony w wystawie Evy Rubinstein „Autoportret”, której kuratorką była Katarzyna Gębarowska. Autorka uważa, że każda fotografia jest rodzajem autoportretu i właśnie to pokazują jej prace.
Ponadto, na festiwalu można było zobaczyć wystawę Wojciecha Prażmowskiego „Miłosz. Tutejszy”, prezentującą miejsca związane z życiem i twórczością Czesława Miłosza. Wystawa była imaginacyjną wędrówką tropem Mistrza po ważnych dla poety miejscach w Polsce i na Litwie, przenikających się kulturach.
Artystka Marja Pirilä w swoim cyklu „Interior/Exterior” przedstawiła technikę camera obscura. Z kolei Hanna Zamelska zaprezentowała proces kolodionowy.
Laureatką pierwszego miejsca w konkursie Vintage Grand Prix została Anita Andrzejewska. „Niespiesznie” to cykl czarno-białych kilkudziesięciu fotografii, które powstały w czasie kilkukrotnych podróży fotografki do Birmy. W fotografii próbuje sięgnąć głębiej i bardziej osobiście w stronę ducha tego miejsca i stworzyć uniwersalną opowieść o ludziach, pejzażu i przedmiotach. Drugie miejsce zajęła Marzena Kolarz. „ALL”. Nagrodzone fotografie wykonała w technice ambrotypii. Trzecie miejsce zajął klasyczny czarno-biały reportaż Piotra Cieśli.
Vintage Photo Festival 2016 mały|lewo|300x300px|Materiały prasowe Vintage Photo Festival W drugiej edycji festiwalu widoczny był motyw powrotu do korzeni i związanej z nim melancholii. W przestrzeni wystawowej prezentowane były między innymi prace mistrza fotografii Tadeusza Rolkego. Wystawa „Baryty” prezentowała zdjęcia stanowiące przegląd różnych lat twórczości artysty, od końca lat 50 do drugiej połowy lat 80. Punktem wyjścia do wystawy Amy Friend „Dare Alla Luce” były znalezione anonimowe fotografie vintage. Artystka poprzez manipulacje światłem nadała metaforyczne znaczenie starym zdjęciom. Fotografie archiwalne były również punktem wyjścia dla projektu Anety Grzeszykowskiej „Negative Book”. Artystka wykonała szereg fotografii własnego ciała tradycyjną techniką analogową, malując je na czarno, aby w rezultacie uzyskać na negatywie zdjęcia – swój jasny pozytywowy portret.
Według Emmanuela Levinasa, twarz nigdy nie może zostać w pełni scharakteryzowana, nigdy w pełni przedstawiona. Jest czymś nieskończonym, nieokreślonym elementem, który burzy jedność i spokój naszego świata. Właśnie w ten sposób została zapowiedziana wystawa Filipa Ćwika „12 twarzy”.
Pierwsze miejsce w konkursie Vintage Grand Prix 2016 zdobyła Izabela Poniatowska. Jej projekt „Poczet” wykonany w technice fotografii bez kamerowej stanowi współczesną interpretację tradycyjnych pocztów świętych. Drugie miejsce zdobyła Marcela Paniak. Jej cykl archiwalnych fotografii rodzinnych zatytułowanych „Historie rodzinne” zadaje pytanie „Czy zrekonstruowanie swojej historii na podstawie oglądania zdjęć rodzinnym i rozmów z osobami z rodziny jest w ogóle możliwe?” Trzecie miejsce zdobyła Malwina Adaszek i jej polaroidy pod tytułem „Dreamland”. Artystka chciała uchwycić utracony klimat najmłodszych lat życia, kiedy jej zainteresowania krążyły wokół odczuwania harmonii z przyrodą, tęsknoty za prostym życiem, pozbawionym trosk. Przyznane zostały również wyróżnienia honorowe, które otrzymali Paweł Biedrzycki, Mindaugas Gabrenas i Agnieszka Piasecka.
Vintage Photo Festival 2017 Tematem przewodnim trzeciej edycji Vintage Photo Festival były techniki uzyskiwania koloru dawniej i dziś. W 1907 roku, bracia Lumière opatentowali technikę autochromów, czyli pierwszą metodę uzyskania barwnej fotografii na szklanej płycie w formie pozytywu. Podczas festiwalu zaprezentowana została kolekcja autochromów Tadeusza Rzący, krakowskiego fotografa i przedsiębiorcy, wykonanych w latach ok. 1910–1920.
Holenderska artystka Sanne de Wilde zaprezentowała z kolei projekt „The Island of the Colorblind” zrealizowany w 2015 roku na dwóch wyspach w mikronezyjskim stanie Pohnpei zamieszkałych przez ludność z dziedziczoną od wieków chorobą achromatopsji (całkowita ślepota barwna). Artystka poprzez użycie różnych technik fotograficznych (m.in. fotografia w podczerwieni, ręczne kolorowanie zdjęć) starała się przybliżyć odbiorcy świat osób nierozpoznających barw.
Jeszcze inne podejście do koloru zaprezentował Pszemek Dzienis w swoim projekcie „Pureview” na nowo tworzył definicję fotografii jako malowania światłem, którą promował jeden z jej pionierów – Talbot. Najważniejszy w jego projekcie był sam kolor zderzony z pejzażem. Kolor pejzażu uzyskany wynalezioną przez siebie autorską techniką był też głównym motto wystawy Teresy Gierzyńskiej „Nastroje”, której kuratorką była Katarzyna Gębarowska. Artystka zaprezentowała na niej nigdy jeszcze niepublikowane fotografie barwne, które powstawały od 1984 roku.
Laureatem pierwszego miejsca w konkursie Vintage Grand Prix 2017 został Tomasz Kowalczyk i jego projekt „Deserted land”. Drugie miejsce zdobył Tomasz Lewandowski z czarno-białym cyklem pod tytułem „Auschwitz – ultima ratio ery modernizmu”. Na trzecim miejscu znalazła się Agata Jarczyńska i jej cykl kolorowych fotografii wykonanych na kliszy pod tytułem „Saudade”. Honorowe wyróżnienia otrzymała Katarzyna Michalska i Joanna Borowiec.
Vintage Photo Festival 2018 mały|lewo|300x300px|Materiały Prasowe Vintage Photo Festival Tematem przewodnim czwartej edycji festiwalu było hasło „Kobieta przed i za obiektywem” w nawiązaniu do ustanowionego przez Sejm RP roku 2018 jako Roku Kobiet. Nawiązując do tematu przewodniego, Vintage Photo Festival jako pierwszy na świecie wystawił odnalezione na strychu w Sankt Petersburgu czarno-białe negatywy Mashy Ivashintsovej – okrzykniętej rosyjską Vivian Maier. Kuratorką wystawy była Katarzyna Gębarowska i Masha Galleries. Na festiwalu zagościła również Aruna Canevascini, ze swoim projektem pt. „Villa Argentina”. W tej twórczej samotności à deux artystka podejmuje kwestie udomowienia, kobiecości i migracji.
Projekt Erica Schuetta pod tytułem „Wiejskie królowe” ma na celu portretowe przedstawienie starszych kobiet w ich tradycyjnych strojach ludowych, noszonych na co dzień w domu lub przy wyjątkowych okazjach. Fotograf stworzył etnograficzny z ducha cykl portretów, które otwierają drzwi do minionej epoki, z kolei Shuwei Liu zaprezentował ducha dalekiej północnej prowincji pod tytułem „Childhood Revisited”.
Wystawa pod tytułem „Dawna, nowoczesna, pośmiertna” z kolekcji fotografii Państwa Madelskich, której kuratorem był Adam Mazur i Ariana Hekmat, była okazją by przyjrzeć się klasycznym odbitkom ciemniowym, wykonanym przez mistrzów polskiej fotografii.
Wystawie starych zdjęć z fabryki Foton towarzyszyła premiera książki pod tytułem „Kobiety Fotonu” autorstwa Małgorzaty Czyńskiej i Katarzyny Gębarowskiej. Reportaż jest zestawieniem historii mówionych ze zdjęciami pozyskanymi z archiwów prywatnych bohaterek książki. Książka opisuje przemysł fotochemiczny, odpowiedni dla kobiet. W Bydgoskich Zakładach Fotochemicznych „Foton” większość załogi stanowiły kobiety. Budowały powojenną legendę polskiej fotografii analogowej, sukces największego producenta papieru do fotografii czarno-białej i barwnej. Chemiczki, laborantki, księgowe dopowiadały swój rozdział do oficjalnej historii Fotonu. Z pasją mówiły o wyborach zawodowych, sytuacjach kobiet w przemyśle, a także o miłościach i małżeństwach zawiązanych w ciemni fotograficznej.
Laureatką pierwszego miejsca w konkursie Vintage Grand Prix 2018 została Paulina Ząbek. „Próżnia” to seria fotografii opowiadających o chorobie Alzheimera, wykonanych w technice mokrego kolodionu. Na drugim miejscu znalazł się Piotr Rosiński. Jego projekt „Entropia, inercja, pustka” to seria fotografii wykonanych w technice cyjanotypii barwionej, prezentujących estetyczną wizję świata autora. Trzecie miejsce zajęła Arianna Ancona. Projekt „Czwarte Wybrzeże” ukazuje dramat tysięcy Libijczyków deportowanych w roku 1911 na wyspę Tremiti podczas wojny włosko-tureckiej. Zawiera skany materiałów archiwalnych, drukowanych i barwionych zielenią po to, by uczcić pamięć i oddać szacunek libijskim tradycjom. Honorowymi laureatami został Łukasz Szamałeki, Maciek Iwaniszewski. Marek Noniewiczzdobył nagrodę specjalną za wybitne osiągnięcia. Na festiwalu pokazał projekt „This is not Still Life” – cykl fotografii realizowany w latach 2013–2016.
Vintage Photo Festival 2019 mały|300x300px|Materiały prasowe Vintage Photo Festival W piątej edycji Vintage Photo Festival zaprezentowano wystawy światowych i lokalnych twórców w kontekście ustanowionego tematu przewodniego, jakim było fotograficzne archiwum. Temat nawiązywał do trendu na fotografię archiwalną. Jak podkreśliła Marianna Otmianowska, ówczesna dyrektor Narodowego Archiwum Cyfrowego „Trwa pogoń za śladami przeszłości”. Stąd, nacisk tej edycji położony był na fotografie wernakularne, archiwa prywatne i rodzinne albumy.