Jezioro Pierzchalskie (również Zbiornik Pierzchalski) – sztuczny zbiornik wodny na rzece Pasłęce w gminie Płoskinia w powiecie braniewskim, utworzony w 1916 roku w celu spiętrzenia wody na potrzeby Elektrowni Pierzchały oraz stanowiący zbiornik retencyjny.
Historia Geneza Jeziora Pierzchalskiego wiąże się z planami inż. Carla Ziese, właściciela stoczni Schichau-Werke, wybudowania na Pasłęce elektrowni wodnej, mającej zasilać w energię elektryczną powiat braniewski oraz elbląską filię zakładu Schichau-WerkeHelga Tödt Die Krupps des Ostens: Schichau und seine Erben – Eine Industriedynastie an der Ostsee, s. 131..
W 1912 roku opracowano plany przedsięwzięcia oraz odkupiono od gminy Płoskinia należące do niej tereny w dolinie rzeki Pasłęki, przeznaczone do zatopienia przez spiętrzenie wody w zbiorniku zaporowymBraunsberg/Ostpreussen und sein Kreis. Heimat im Wandel der Zeit, s. 181..
Prace ziemne zostały rozpoczęte w 1913 roku, przy budowie pracowało najpierw ok. 400 robotników z WłochBraunsberg und Umgebung Georg Mielcarczyk, Die Passarge aufwärts, Lippstadt 1983.. Prace wykonywano najpierw ręcznie przy pomocy prostych narzędzi – łopat i taczek, później również przy pomocy dostarczonych z elbląskiej fabryki Schichau-Werke koparek parowych. Budowę zapory i elektrowni przerwał wybuch I wojny światowej. Następnie wznowiono prace przy pomocy jeńców z Rosji i innych państw podległych panowaniu caratu, w tym też Polaków. Łączna liczba pracowników dochodziła do 566 osóbZeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands (ZGAE), Der Kreis Braunsberg im Kriegszustand 1914/1915 Von Studienrat Paul Fligge-Braunsberg, s. 101, Braniewo 1942..
Całość prac – śluzy, kanał derywacyjny i elektrownia – została zakończona w marcu 1916 roku, po czym zamknięto śluzy i jezioro zostało napełnione. Jezioro Pierzchalskie przetrwało bez żadnych zmian do czasów obecnych, gdyż II wojna światowa oszczędziła szczęśliwie tę oddaloną od miast i szlaków komunikacyjnych budowlę hydrotechniczną.
Warunki przyrodnicze Jezioro Pierzchalskie ma urozmaiconą linię brzegową, szczególnie w części południowej. Na jeziorze znajdują się dwie wyspy, z których większa położona jest blisko wpływu Pasłęki. W tej okolicy występuje też licznie pływająca i zanurzona roślinność wodna, przez którą przebija się nurt rzeki. Druga wyspa znajduje się około 500 m poniżej przystani należącej do Nadleśnictwa Zaporowo, w pobliżu ścieżki dydaktycznej. Jezioro jest odwiedzane przez wędkarzy ze względu na dobre warunki do połowu ryb. Most drogowy na drodze powiatowej 1330N w okolicy miejscowości Trąbki spina dwa stoki dawnej doliny rzecznej w jej największym przewężeniu. Na terenie zalewu znajduje się niestrzeżone kąpielisko, dzikie plaże i liczne stanowiska do połowu ryb.
Jezioro Pierzchalskie stanowi również zbiornik retencyjny o pojemności powodziowej ok. 4 mln m³.
Ze zbiornika Pasłęka wypływa dwoma ramionami – prawe ramię, płynące w naturalnej dolinie Pasłęki odprowadza niewielką ilość wody, z wyjątkiem zrzutów wody w okresach powodziowych. Lewe ramię, będące wykonanym w latach 1913–1915 przekopem o długości 1270 m, jest kanałem derywacyjnym, odprowadzającym niemal całą ilość wody do elektrowniZbiorcze sprawozdanie z analizy dostępnych danych i przeprowadzonych inwentaryzacji przyrodniczych (zebranie i analiza wyników inwentaryzacji, materiałów niepublikowanych i opracowań publikowanych, przydatnych do sporządzenia projektów planów) w obszarze Natura 2000 Zalew Wiślany (PLB 280010) w ramach Zadania pn.: Opracowanie projektów planów ochrony obszarów Natura 2000 w rejonie Zalewu Wiślanego..
17 kwietnia 1965 na części Jeziora Pierzchalskiego od mostu w Trąbkach w górę rzeki został utworzony Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego rezerwat pod nazwą „Rezerwat Bobrowej Dębiny”Rezerwat przyrody. 02.11.2021 | Paweł Sobieski.. Zniesiony 5 stycznia 1970 roku, w jego miejsce utworzono rezerwat „Ostoja bobrów na rzece Pasłęce”, obejmujący już cały obszar jezioraZarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 5 stycznia 1970 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody ()..
Galeria zdjęć
Zobacz też Elektrownia Pierzchały Elektrownia Braniewo
Przypisy
Kategoria:Sztuczne zbiorniki wodne w województwie warmińsko-mazurskim Kategoria:Pierzchały (województwo warmińsko-mazurskie) Kategoria:Płoskinia (gmina) Kategoria:Pasłęka