thumb|240px|Akcja Görlitzer Kreisbahn AG Linia kolejowa Görlitz–Weißenberg (niem. Bahnstrecke Görlitz – Weißenberg, skr. GöKrB, linia nr 6582) – rozebrana, jednotorowa, normalnotorowa linia kolejowa w Niemczech, na terenie Saksonii (Górne Łużyce), łącząca Zgorzelec (od stacji Görlitz West, d. Görlitz Industriebahnhof) z Weißenbergiem (górnołuż. Wóspork, stacja Weißenberg (Sachs) Süd).
Historia Budowa i początki W końcu XIX wieku okolice Zgorzelca przeżywały okres znacznego ożywienia gospodarczego, co wiązało się z zapotrzebowaniem na kamień budowlany i drogowy. Na zachód od Zgorzelca funkcjonował duży kamieniołom granitu, którego wywóz wozami był uciążliwy i kosztowny, podobnie jak przewóz lokalnych płodów rolnych. W 1888 właściciele kamieniołomów złożyli podanie o budowę linii kolejowej. W fazie projektowej pod uwagę wzięto możliwie najkrótsze połączenie z kolejami państwowymi, uwzględnienie interesów właścicieli kamieniołomów, rolników i miasta Görlitz, a także kwestie techniczne związane z przebiegiem torowisk. Z kilku wariantów wybrano trasę z Görlitz do Weißenberg. Koszt budowy oszacowano na 2 114 000 marek. Założono więc spółkę akcyjną celem pozyskania środków. Powstała ona 20 lipca 1903 i nosiła nazwę Görlitzer Kreisbahn AG (GöKrB).
Od 20 marca 1905 na linii ruszył ruch towarowy. Specjalny skład z zaproszonymi gośćmi otworzył ruch pasażerski 31 maja 1905, tylko do stacji Krischa-Tetta (od 1935 Buchholz), czyli dawnej granicy Saksonii z Prusami. 17 grudnia 1913 po negocjacjach otwarto linię do Weißenberg. W tym samym okresie powstały bocznice przemysłowe na terenie Zgorzelca, w rejonie Rauschwalder Strasse, Cottbuser Strasse i An der Weiße Mauer dla dwunastu przedsiębiorstw.
Funkcjonowanie W latach 20. XX wieku kolej narażona została na silną presję konkurencyjną ze strony transportu samochodowego, w tym ze strony Kraftverkehr Görlitz. Głównym towarem przewożonym wagonami (60% udziału w masie) były wówczas granity z kamieniołomów w pobliżu Arnsdorf i Hilbersdorf. Przedsiębiorstwo Rudolph przewoziło kamienie na stację Königshain-Hochstein własną kolejką fabryczną o rozstawie 600 mm, gdzie następował przeładunek do wagonów GöKrB. Także dużych rozmiarów pojedyncze kamienie dla systemów portowych i śluzowych, w tym dla latarni morskiej na przylądku Arkona, woziły GöKrB. Do Görlitz przewożone były produkty rolne i leśne, w tym 20-30 wagonów drewna rocznie z Königshain i Hilbersdorf. GöKrB przez dziesięciolecia zajmowała się dystrybucją gazet w Saksonii i transportem mleka do mleczarni w Görlitz.
Przeprojektowanie układu torowego stacji Görlitz w latach 1907–1915 nie pozostało bez wpływu na GöKrB. 1 listopada 1909 rozpoczęto działalność na stacji rozrządowej Schlauroth. Budynek dla GöKrB został zbudowany na byłym terenie kolei państwowej w 1912.
Po drugiej wojnie światowej, w 1945, Rada Drezdeńska negocjowała przejęcie linii przez Deutsche Reichsbahn, jednak koleje państwowe odmówiły. Od 13 lutego 1946 przedstawiciel DR sprawował już kontrolę nad GöKrB z Cottbus, jednak bez zmiany właściciela. 31 czerwca 1946 rozwiązano zarząd, radę nadzorczą i spółkę akcyjną. Jako kolej państwowa GöKrB funkcjonowała od 1 stycznia 1947 (RbdRBD = Reichsbahndirektion (pol. Dyrekcja Kolei). Dresden), jednak faktyczne przejęcie przez Deutsche Reichsbahn nastąpiło dopiero 11 maja 1948. Od 1955 GöKrB przeniesiono pod zarząd Rbd Cottbus.
Schyłek Rosnąca motoryzacja indywidualna spowodowała spadek liczby pasażerów, a zamknięcie kamieniołomów Arnsdorf i Hilbersdorf dramatycznie obniżyło transportowaną masę towarową. Ograniczyło to przewozy, najpierw do stacji Königshain-Hochstein (30 września 1972). Ostatni pociąg opuścił Weißenberg o godzinie 17:56 (skład nr P 3814). Pociągi pasażerskie między Löbau (górnołuż. Lubij) a Radiborem (górnołuż. Radwor) przez Weißenberg kursowały do 27 maja 1972. Miejscowość nie tylko przestała być węzłem kolejowym, ale straciła połączenia kolejowe w ogóle. Torowiska na stacji Weißenberg zostały rozebrane pomiędzy 5 a 15 marca 1973. Odcinek Weißenberg – Königshain-Hochstein został fizycznie zlikwidowany w marcu 1974. Przewozy pasażerskie z Görlitz do Königshain-Hochstein utrzymywały się jeszcze długo. Ostatni pociąg (nr P 4141) opuścił stację Königshain-Hochstein 22 maja 1993 (do Görlitz).
Stacje i przystanki Kolejne stacje i przystanki od strony Zgorzelca:
Görlitz-West (d. Görlitz Rauschwalder Straße, 0,0 km, stacja), Ebersbach (5,3 km, przystanek), Königshain-Liebstein (8,2 km, przystanek), Nieder-Königshain (9,5 km, przystanek), Königshain-Hochstein (11,4 km, stacja), Hilbersdorf (15,9 km, przystanek), Arnsdorf (16,9 km, przystanek), Döbschütz (18,6 km, przystanek), Buchholz (do 1935: Krischa-Tetta, 22 km, przystanek), Weißenberg (Sachs) Süd (do 1939: Weißenberg (Sachs) KlbfKlbf = Kleinbahnhof (pol. Dworzec Mały)., wcześniej: Weißenberg Klbf, 26,7 km, stacja), Weißenberg (Sachs): od 22 grudnia 1933 (wcześniej: Weißenberg (Sa) od 1 lipca 1911 i Weißenberg od 31 lipca 1895, linia Löbau – Radibor, stacja węzłowa).
Zobacz też linia kolejowa Berlin – Görlitz Görlitz (stacja kolejowa) Zgorzelec (stacja kolejowa)
Uwagi
Przypisy
Görlitz – Weißenberg Kategoria:Transport w Saksonii