Ulica Gajowa – ulica położona we Wrocławiu na osiedlu Huby, w dawnej dzielnicy Krzyki. Ulica ma długości i biegnie od ulicy Suchej do ulicy Kamiennej. Obejmuje także dwa łączniki o długości odpowiednio i . Historyczny układ urbanistyczny obszaru przez który przebiega ulica podlega ochronie i wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków. Przy ulicy oraz w bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się między innymi zachowane budynki i inne obiekty wpisane do gminnej ewidencji zabytków, a także kamienice i zespół budowlany stacji Dworca Górnośląskiego wpisane do rejestru zabytków.

Historia Obszar dzisiejszych Hub, przez który przebiega ulica, do 1810 r. stanowił własność komandorii Joannitów, następnie stał się własnością prywatną, a w 1743 r. była to już oddzielna osada. Przyłączenie tego terenu do miasta nastąpiło w 1868 r.. Wcześniej, bo już w 1346 r., na terenach dawnych pastwisk w rejonie dzisiejszej ulicy Glinianej założono wieś warzywniczą (osada zagrodowo-warzywnicza) Nova Villa (Nowa Wieś), a później Glinianki, z główną drogą o krętym przebiegu, który częściowo zachowany jest do dziś także w okolicach ulicy Gajowej.

Sama ulica Gajowa powstała na śladzie dawnej odnogi tak zwanej szosy Strzelińskiej, biegnącej w miejscu dzisiejszej ulicy Hubskiej, wiodącej do wsi Gaj, położonej nieco dalej na południe przy nieistniejącym współcześnie odcinku ulicy Gajowej, między ulicą Kamienną a ulicą Śliczną. Wieś ta została włączona do miasta w 1904 r..

W 1864 r. wytyczono ulicę Suchą, zgodnie z opracowanym w 1856 r. pierwszym planem regulacyjnym przedmieść. Już u schyłku XIX wieku powstały przy ulicy Gajowej pierwsze ogrody działkowe. Znajduje się tu do dziś zachowany ogród założony przed 1912 r.. Natomiast ulicę Kamienną, na odcinku łączącym się z ulicą Gajową wytyczono od 1915 r. według skorygowanego projektu urbanistycznego przedmieścia południowego z 1895 r.. Po pierwszej wojnie światowej wytyczono natomiast dzisiejszą ulicę Przestrzenną. Ówcześnie była to ulica Goethego i obejmowała także ulicę Wielką, stanowiąc całość od placu Ludwika Hirszfelda do ulicy Hubskiej. Już wówczas przy skrzyżowaniu z ulicą Gajową wytyczono plac, który również otrzymał imię poety (Geotheplatz). Współcześnie plac ten nie posiada odrębnej nazwy, a w jego obszarze zachowano urządzony teren zieleni – Zieleniec przy ul. Przestrzennej.

Wielkomiejska zabudowa terenów przez które przebiega ulica Gajowa rozpoczęła się w drugiej połowie XIX wieku. Powstawały tu głównie kamienice czynszowe w układzie pierzejowym. W przeciwieństwie do wielu innych osiedli powstających w tamtym okresie, tu wnętrza międzyblokowe pozostawały niezabudowane, bez oficyn, pozostając zagospodarowane zielenią. Powstawały tu budynki w stylistyce zbliżonej do secesji. Były one nakrywane mansardowymi dachami, a bryły budynków często wzbogacano malowniczymi szczytami, balkonami i wykuszami. Przy samej ulicy Gajowej powstała zabudowa po obu stronach ulicy z wyłączeniem północnego odcinka (od ulicy Suchej do ulicy Jana Władysława Dawida), przy którym jak wyżej wspomniano pozostawiono założone stosunkowo wcześnie ogrody działkowe.

W rejonie tym pod koniec II wojny światowej podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r. prowadzone były działania wojenne. Pod koniec lutego 1945 r. wysiedlono z tych okolic mieszkańców oraz spalono większość budynków. Front dotarł do ulicy Przestrzennej (Goethego) około 25-26 marca 1945 r. W wyniku tych działań znaczna część zabudowy uległa zniszczeniu.

Odbudowę i nową zabudowę w tej części miasta rozpoczęto w latach 50. XX wieku i kontynuowano w latach 60. XX wieku. Na odcinku od ulicy Kamiennej do alei Armii Krajowej, gdzie nie zachowała się żadna zabudowa przedwojenna, zbudowano od podstaw w nowym układzie przestrzennym osiedle mieszkaniowe, likwidując równocześnie południowy odcinek ulicy. Natomiast na północ od ulicy Kamiennej, gdzie część zabudowy została zachowana, w ramach budowy osiedla Huby, oprócz typowych bloków wolnostojących budowano także budynki w zabudowie plombowej.

W późniejszym okresie powstawały pojedyncze obiekty. Przy ulicy Dyrekcyjnej i Gajowej zakończono w czerwcu 2008 r. inwestycję obejmującą dwa budynki mieszkalne po 73 i 193 mieszkania (razem 266 mieszkań), o 6 kondygnacjach nadziemnych i jednej podziemnej. W październiki 2008 r. oddano do użytku nową zabudowę za ulicą Kamienną, w miejscu zlikwidowanego odcinka ulicy, zamykającą obecnie oś widokową ulicy Gajowej w kierunku południowym. Zbudowano tu budynki mieszkalno-usługowe, również o 6 kondygnacjach nadziemnych. Całość obejmuje 253 mieszkania, 12 lokali użytkowych i garaż wielostanowiskowy. Łączna powierzchnia użytkowa wynosi około 11 600 m². Inwestorem była firma Gant Development.

Nazwy W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy: Hauptstrasse, do 1905 r. Herdainstrasse, od 1905 r. do 1946 r. Gajowa, od 1946 r..

Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Wrocławia i ogłoszona w okólniku nr 184 z 7.11.1946 r.

Układ drogowy Do ulicy Gajowej przypisana jest droga gminna o długości , biegnąca od ulicy Suchej do ulicy Kamiennej, oraz łącznik o długości przy budynkach położonych przy ulicy Gajowej od numeru 58 do numeru 66 (numer drogi 105775D, numer ewidencyjny drogi G1057750264011), a ponadto łącznik o długości mający status gminnej drogi wewnętrznej, łączący ulicę Gajową z ulicą Tomaszowską. Ulica ta na odcinku od ulicy Glinianej do ulicy Kamiennej jest drogą dwujezdniową.

Ulica łączy się z następującymi drogami publicznymi, kołowymi oraz innymi drogami miejskimi: + Drogi powiązane Powiązanie Droga Fotografia skrzyżowanie, początek ulicy ulica Suchaklasy zbiorczej 160px skrzyżowanie ulica Dyrekcyjnaklasy głównejdo 31.12.2019 r.: 160px skrzyżowanie ulica Jana Władysława Dawida 160px skrzyżowanie ulica Glinianałącznik w ramach działki nr 33/2 160px skrzyżowanie ulica Glinianatorowisko tramwajowe 160px skrzyżowanie ulica Wesoła 160px skrzyżowanie łącznik 160px skrzyżowanie łącznik włączenie do drogi publicznej łącznik do ulicy Tomaszowskiej 160px skrzyżowanie ulica Przestrzenna 160px skrzyżowanie, koniec ulicy ulica Kamiennaklasy zbiorczej 160px

Ulica położona jest na działkach ewidencyjnych o łącznej powierzchni , a łączna długość dróg przypisanych do ulicy wynosi .

+ Drogi i działki ewidencyjne Droga Długość Działka Powierzchnia Fotografia droga gminna od ul. Suchej do Kamiennej 955 m nr 3 AM-18 obręb Południe 1388 m² 160px nr 12 AM-18 obręb Południe 11 926 m² 160px nr 30/2 AM-18 obręb Południe 23 m² 160px nr 22 AM-28 obręb Południe 10 017 m² 160px razem 23 354 m² droga gminna – łącznik od nru 58 do nru 66 157 m nr 24 AM-19 obręb Południe 2203 m² 160px droga wewnętrzna – łącznik do ul. Tomaszowskiej 81 m nr 10 AM-28 obręb Południe 831 m² 160px Podsumowanie drogi gminne 1112 m 25 557 m² drogi wewnętrzne 81 m 831 m² razem 1193 m 26 388 m²

Na całej ulicy jezdnie posiadają nawierzchnie z granitowej kostki brukowej, z wyłączeniem krótkich odcinków przy skrzyżowaniach z ulicami: Kamienną, Glinianą i Dyrekcyjną, na których ułożono nawierzchnię z masy bitumicznej. Ulicą Gajową nie przebiegają jakiekolwiek linie komunikacji miejskiej. W ramach komunikacji miejskiej trasy przejazdów linii autobusowych wyznaczone są ulicą Suchą i Kamienną, a tramwajowych ulicą Glinianą. Tu znajduje się przystanek tramwajowy o nazwie "Gajowa".

Ulica na odcinku od ulicy Dyrekcyjnej do Glinianej oraz od ulicy Glinianej do Kamiennej znajduje się w strefie ruchu uspokojonego z ograniczeniem prędkości do 30 km/h i jest wskazana także dla ruchu rowerowego w powiązaniu z istniejącymi innymi ulicami w strefie oraz drogami rowerowymi biegnącymi wzdłuż ulicy Kamiennej, Dyrekcyjnej i Suchej. Przy skrzyżowaniu z ulicą Glinianą znajduje się stacja roweru miejskiego.

Zabudowa i zagospodarowanie

Początkowy odcinek ulicy, od ulicy Suchej do Dyrekcyjnej przebiega w obszarze przeznaczonym na docelowo rozwój komunikacji. Po stronie zachodniej ulicy znajduje się stacja paliw, a po stronie wschodniej zieleniec. Kolejny odcinek ulicy, od ulicy Dyrekcyjnej do ulicy Jana Władysława Dawida, po stronie wschodniej zagospodarowany jest zieleńcem, a za nim ciągłą zabudową pierzejową. Są to przedwojenne budynki mieszkalne od 5 do 6 kondygnacji nadziemnych. Po stronie zachodniej zaś znajduje się współczesna zabudowa mieszkalna i boisko. Dalszy odcinek ulicy sięgający ulicy Glinianej po stronie zachodniej urządzony jest dla potrzeb Rodzinnego Ogrodu Działkowego Gaje, a przy ulicy Glinianej zabudową mieszkalno-usługową obejmującą zarówno kamienice jak współczesne budynki uzupełniające pierzeje. Strona wschodnia tego odcinka ulicy zaś w całości zabudowana jest w sposób ciągły kamienicami oraz uzupełniającą zabudową powojenną. Za ulicą Glinianą zabudowa ulicy podobna jest do wcześniej opisanej. Obejmuje budynki od 5 do 7 kondygnacji wśród których znajdują się zarówno kamienice jak i budynki powojenne w dominującej zabudowie pierzejowej. Wyjątkiem są dwa wolnostojące bloki, usytuowane prostopadle do osi ulicy o 12 kondygnacjach nadziemnych, jeden wzdłuż ulicy Wesołej, a drugi wzdłuż łącznika do ulicy Tomaszowskiej, ale o adresach przypisanych do ulicy Przestrzennej. Przy tym odcinku znajduje się charakterystyczny łącznik przy adresach od numeru 58 do 66, po stronie wschodniej i dalej po stronie zachodniej zieleniec w miejscu dawnego placu.

Ulica przebiega przez teren o wysokości bezwzględnej od 119,0 (początek ulicy – północny kraniec) do 123,1 (koniec ulicy – południowy kraniec) m n.p.m.

Zieleń Tereny zieleni w otoczeniu ulicy Gajowej:

+ Tereny zieleni Nazwa Powierzchnia Strona Położenie Fotografia Zieleniec przy ul. Suchej – Dyrekcyjnej 1775 m² wschodnia pomiędzy ulicami: Gajową, Suchą i Dyrekcyjną 160px Zieleniec przy ul. Hubskiej – Gajowej 5703 m² wschodnia pomiędzy ulicami: Gajową, Hubską i Dyrekcyjną oraz zabudową przy ul. Gajowej 8-10 i ul. Hubskiej 7 160px Zieleniec przy ul. Hubskiej 9162 m² wschodnia pomiędzy zabudową przy ul. Gajowej 14-24, ul. Hubską 7 i ul. Dawida 26-32 a ul. Hubską boisko 8796 m² zachodnia pomiędzy ul. Gajową i ul. Dawida a zabudową przy ul. Dyrekcyjnej 33-43, ul. Dawida 8-10 i ul. Gajowej 1-3 160px ROD Gaje 10 308 m² zachodnia pomiędzy ulicami: Gajową, Dawida i Glinianą oraz zabudową przy ul. Dawida 11 i ul. Glinianą 32-34 160px Zieleniec przy ul. Przestrzennej 2890 m² zachodnia pomiędzy ulicami: Gajową, łącznikiem, Przestrzenną i Tomaszowską 160px

Ponadto na odcinku od ulicy Glinianej do ulicy Kamiennej, gdzie droga przypisana do ulicy Gajowej jest dwujezdniowa, jako teren zielony zagospodarowano pas rozdzielający obie jezdnie. Również jako teren z zielenią, w tym z zadrzewieniem, zagospodarowano niewielki obszar otoczony łącznikiem przy ulicy Gajowej od nru 58 do nru 66.

Demografia Ulica przebiega przez kilka rejonów statystycznych o wysokim stopniu zaludnienia (gęstości zameldowań na pobyt stały) przy czym dane pochodzą z 31.12.2020 r.

+ Demografia Rejon statystyczny nr Liczba osób zameldowanych Gęstość zaludnienia [os./km²] Położenie 931400 1954 872 strona wschodnia: od ul. Suchej do ul. Dawidastrona zachodnia: od ul. Suchej do ul. Glinianej 931670 20 330 948 strona wschodnia: od ul. Dawida do ul. Glinianejstrona zachodnia: nie dotyczy 931660 29 681 1702 strona wschodnia: nie dotyczystrona zachodnia: od ul. Glinianej do ul. Wesołej 931720 29 853 1019 strona wschodnia: od ul. Glinianej do łącznika od nru 58 do nru 66strona zachodnia: nie dotyczy 931730 25 634 1086 strona wschodnia: od łącznika od nru 58 do nru 66 do ul. Gajowej 72 (włącznie)strona zachodnia: nie dotyczy 931750 12 502 957 strona wschodnia: od ul. Gajowej 74 (włącznie) do ul. Kamiennejstrona zachodnia: nie dotyczy 931710 12 502 957 strona wschodnia: nie dotyczystrona zachodnia: od ul. Wesołej do ul. Kamiennej

Ochrona i zabytki