Oda Dytrykówna (ur. ok. 955, zm. 1023) – pierworodna córka Dytryka (Teodoryka), margrabiego Marchii Północnej z rodu Haldensleben, druga żona księcia Polski Mieszka I.
Wychowywała się w klasztorze pod wezwaniem Świętego Wawrzyńca w Kalbe (Milde) nad rzeką Mildą. Możliwe jest, że założyła ten klasztor, ponieważ na początku XII w., biskup Reinhard z Halberstadt wystawił dokument potwierdzający uposażenie klasztoru Świętego Wawrzyńca, wspomniał w nim, że to miejsce modlitwy powstało za sprawą „szczęśliwej pamięci margrabianki Ody”. Między 978 a 980, prawdopodobnie w 979 lub 980, została z klasztoru wyjęta, aby poślubić owdowiałego po śmierci Dobrawy księcia polskiego Mieszka I. Według źródeł w wyniku zawarcia małżeństwa uwolniono jeńców wojennych. Nie określono natomiast, na skutek jakiej wojny ci jeńcy zostali wzięci do niewoli. Jeśli przyjąć 978 rok, to przypuszczalnie stało się to po wojnie domowej w Niemczech, którą Mieszko I wykorzystał, by poszerzyć swoje wpływy na Połabiu. W 978 roku Otton II pokonał Czechy i rozpoczął przygotowania do wyprawy włoskiej. Aby ustanowić pokój na wschodzie, musiał pozyskać Mieszka I. W tym celu mógł pójść na ustępstwa: pozwolić mu na rozpoczęcie polityki w kierunku odebrania Czechom Małopolski i Śląska oraz umocnienia wpływów Polski na Połabiu. Datę 980 przyjmuje się na podstawie jedynej wzmianki w Gesta episcoporum cameracensium o wyprawie Ottona II na Słowian w 979 roku. Mieszko I wyszedł zwycięską ręką z tego najazdu, co doprowadziło do ugody polsko-niemieckiej, przypieczętowanej małżeństwem Ody i księcia polskiego.
Małżeństwo spotkało się z potępieniem ze strony biskupa Hildiwarda i innych dostojników kościelnychKronika Thietmara, Kraków 2005, s. 83.. Związek Mieszka I z margrabianką przyniósł jednak liczne korzyści. Zwiększyła się liczba wyznawców chrześcijaństwa oraz uwolniono jeńców wojennych. Ojciec Ody, margrabia Marchii Północnej Dytryk z Haldensleben, należał do wpływowego saskiego rodu i poprzez małżeństwo córki z władcą piastowskim mógł dążyć do wzmocnienia pozycji swojej rodziny oraz jej związków z rosnącym w znaczenie państwem Piastów.
Wraz z mężem i dwoma synami, Mieszkiem i Lambertem, wystąpiła na dokumencie Dagome iudex, w którym Mieszko oddał swe państwo pod opiekę papiestwu. Po śmierci męża następcą Mieszka został pasierb margrabianki, Bolesław, zaś Oda objęła współrządy. Mimo poparcia ze strony Odylena i Przybywoja Oda została wraz z synami wygnana z kraju. Zdaniem części badaczy do wygnania Ody z kraju doszło w 995, prawdopodobnie jednak doszło do niego wcześniej. Po wygnaniu z Polski nie odgrywała już istotnej roli politycznej. W 1018 roku przebywała w Saksonii, a pod koniec życia związała się ze środowiskiem klasztornym w KwedlinburguOswald Balzer sądził, że Oda została zakonnicą o owym klasztorze (). Stwierdzenie to opierało się na użyciu w zapisce o śmierci księżnej zwrotu religiossima, jednak zgodnie z ustaleniami Kazimierza Jasińskiego termin ten nie musi oznaczać zakonnicy, zob. , gdzie zmarła w 1023, zgodnie z przekazem Roczników kwedlinburskich.
Rodzina Małżeństwo i potomstwo Z małżeństwa Ody i Mieszka pochodziło troje dzieci: Mieszko (ur. w okr. 978–984, zm. po 25 V 992), polski książę, Świętopełk (ur. w okr. 979–985, zm. przed 27 V 992 (?)), polski książę, według jednej z hipotez protoplasta książąt pomorskich, Lambert (ur. w okr. 981–986, zm. po 25 V 992 (1030?)), polski książę, biskup krakowski (?).
Genealogia
NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? Dytrykur. ?zm. 985 NNur. ?zm. ?
Mieszko Iur. w okr. 922–945zm. 25 V 992OO 978–980 Oda Dytrykówna(ur. zap. ok. 955, zm. 1023) Lambert ur. w okr. 981–986 zm. po 25 V 992 (1030?) Świętopełk ur. w okr. 979–985 zm. przed 27 V 992 (?) Mieszko ur. w okr. 978–984 zm. po 25 V 992
Przypisy
Bibliografia Źródła Kronika Thietmara, Universitas, Kraków 2005, , s. 83–84.
Opracowania
Kategoria:Niemcy w Polsce średniowiecznej Kategoria:Urodzeni w X wieku Kategoria:Zmarli w 1023 Kategoria:Żony polskich książąt Kategoria:Żony władców Polski