mały|Starsza kobieta z młynkiem modlitewnym; miejsce: miasto Lhasa w Tybecie mały|Fragment Ewangelii Mateusza zawierający Modlitwę Pańską – popularną modlitwę chrześcijańską

Modlitwa – dwuznaczne pojęcie religijne: forma kultu polegająca przede wszystkim na szczególnej myśli o czczonej istocie, takiej jak bóg, bogini, anioł lub święty – tą myślą może być uwielbienie, dziękczynienie lub błaganie. Modlitwa może obejmować dodatkowe elementy, takie jak mowa, gesty i specjalna postawa ciała; tekst utworzony w powyższym celu również bywa nazywany modlitwą.

Modlitwa w pierwszym znaczeniu może być formą medytacji. Modlitwa w drugim znaczeniu bywa formą sztuki pisarskiej, a konkretniej poezji – istnieje kategoria poezji religijnej. Takie utwory literackie bywają podstawą dla innych form sztuki, np. kaligrafii, typografii, innych sztuk wizualnych oraz muzyki.

Charakterystyka modlitwy Modlitwa wywodzi się z praktyk magicznych i początkowo miała formę zaklęcia, które według wierzeń posiadało moc oddziaływania na rzeczywistość za pomocą słów. Za skuteczny element zaklęcia-modlitwy uchodziło wymawianie imienia wzywanego bóstwa. Wraz z rozwojem religii i kultu religijnego powstały inne rodzaje modlitwy (np. dziękczynne). Współcześnie najczęściej modlitwa łączy w sobie różne cechy wezwania: prośbę, podziękowanie, hołd itp.

Często język modlitwy jest sformalizowany i zrozumiały jedynie dla osób znających język sakralny. Niekiedy modlitwie towarzyszą określone gesty (np. klękanie), a podczas jej odmawiania używa się przeznaczonych do tego akcesoriów (np. różaniec). W religiach plemiennych towarzyszy jej często taniec rytualny. W niektórych religiach siła modlitwy zależy od liczby powtarzalnych sformułowań (tzw. modlitwa mechaniczna, np. młynki modlitewne w lamaizmie)J. Keller, Religia, w: Zarys dziejów religii, red. J. Keller, s. 23..

Modlitwa w poszczególnych religiach Akty modlitewne występują we wszystkich religiach. Choć modlitwa może przyjmować formę indywidualnej rozmowy z istotą boską, to w wielu religiach ukształtował się pewien kanon modlitw, których treść jest ściśle określona i przekazywana w takiej formie wyznawcom.

Judaizm Modlitwa w judaizmie: kadisz, Amida, Szema, kidusz, Mode ani.

Chrześcijaństwo mały|Artur Grottger, Modlitwa konfederatów barskich – obraz z 1863 roku

W chrześcijaństwie modlitwa jest rozmową z Bogiem osobowym, zwróceniem się do niego w prośbie, dziękczynieniu czy uwielbieniu. Chrześcijanie uczą się modlitwy od proroków i świętych, a przede wszystkim od Jezusa, który według Ewangelii za życia wiele razy zwracał się do Boga i przekazywał słowa modlitwy swoim uczniom. Modlitwa jest rozmową duchową. W większości tradycji chrześcijańskich wierni zwracają się wyłącznie do Boga, natomiast w kościele rzymskokatolickim proszą także świętych o wstawiennictwo u Boga.

Trzy główne formy modlitwy w życiu chrześcijanina to: modlitwa ustna, rozmyślanie i kontemplacja.

Islam mały|Modlitwa muzułmanów w kierunku Mekki mały|Przykład kaligrafii islamskiej – rękopis z fragmentem Koranu

Modlitwa w islamie: salat, dhikr, medytacja (halvet, muraqaba)

Hinduizm Modlitwa w hinduizmie: om, puja, medytacja.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Prayer , Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-13].