Kanonierki torpedowe typu Kazarskij – rosyjskie kanonierki torpedowe z końca XIX wieku. W latach 1888–1895 w stoczniach Schichau w Elblągu, w Turku i Stoczni Admiralicji w Nikołajewie zbudowano sześć okrętów tego typu. Jednostki weszły w skład Floty Bałtyckiej, Floty Czarnomorskiej i Eskadry Oceanu Spokojnego w latach 1890–1895 i wzięły udział w wojnie rosyjsko-japońskiej oraz I wojnie światowej. Dwie jednostki były po wojnie z lat 1904-1905 użytkowane przez Marynarkę Wojenną Japonii, a dwie trafiły po I wojnie światowej do Fińskiej Marynarki Wojennej.

Projekt i budowa Kanonierki torpedowe typu Kazarskij były początkowo klasyfikowane w Rosji jako krążowniki torpedowe. Pierwsze trzy jednostki zamówiono i zbudowano w Niemczech, trzy kolejne powstały w stoczniach krajowych.

Okręty zbudowane zostały w stoczni Schichau w Elblągu (trzy), w Turku (dwa) i Stoczni Admiralicji w Nikołajewie (jeden). Stępki okrętów położono w latach 1888–1891, a zwodowane zostały w latach 1889–1893.

Okręt Stocznia Położenie stępki Wodowanie Wejście do służby Los „Kazarskij” Schichau 1888 1889 1890 wycofany w listopadzie 1925 „Wojewoda” lipiec 1891 8 grudnia 1891 czerwiec 1892 1918 → fiński „Matti Kurki”, wycofany 1937 „Posadnik” sierpień 1891 13 kwietnia 1892 1918 → fiński „Klas Horn”, wycofany 1937 „Wsadnik” Crichton 1892 1893 1894 1906 → japoński „Makigumo”, wycofany 1913 „Gajdamak” 1906 → japoński „Shikinami”, wycofany 1913 „Gridień” Nikołajew czerwiec 1891 12 listopada 1893 listopad 1895 wycofany w 1913

Dane taktyczno-techniczne Okręty były niewielkimi, jednokominowymi kanonierkami torpedowymi o dwóch masztach. Długość całkowita wykonanych ze stali kadłubów wynosiła 60,2 metra, szerokość 7,42 metra i zanurzenie 3,25–3,5 metra. Wyporność normalna wynosiła 400 ton, a pełna 432 tony. Okręty napędzane były przez pionową maszynę parową potrójnego rozprężania o mocy 3500 KM, do której parę dostarczały dwa kotły lokomotywowe. Jednośrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 21-22,5 węzła. Okręty mogły zabrać zapas węgla o maksymalnej masie 90 ton, co zapewniało zasięg wynoszący 1640 Mm przy prędkości 15 węzłów.

Kanonierki wyposażone były w dwie pojedyncze wyrzutnie torped kalibru 381 mm (jedna stała na dziobie, druga obracalna na pokładzie). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło sześć pojedynczych dział kalibru 47 mm Hotchkiss M1885 L/40 i trzy pojedyncze działka kalibru 37 mm L/20, także Hotchkiss.

Załoga pojedynczego okrętu liczyła 65 oficerów, podoficerów i marynarzy.

Służba thumb|left|Zatopione „Gajdamak” i „Wsadnik” w Port Artur Kanonierki typu Kazarskij zostały wcielone do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego w latach 1890–1895. „Wojewoda” i „Posadnik” weszły w skład Floty Bałtyckiej, „Kazarskij” i „Gridień” Czarnomorskiej, a „Wsadnik” i „Gajdamak” trafiły do Eskadry Oceanu Spokojnego. Dwie ostatnie jednostki wzięły udział w wojnie rosyjsko-japońskiej, walcząc w obronie Port Artur. 15 grudnia 1904 roku „Wsadnik” otrzymał trafienie pociskiem kalibru 280 mm i zatonął, a w nocy z 1 na 2 stycznia 1905 roku „Gajdamak” został samozatopiony w basenie portowym przez własną załogę. Oba okręty zostały podniesione przez Japończyków w październiku 1905 roku i w roku następnym wcielone w skład Cesarskiej Marynarki Wojennej pod nazwami „Makigumo” (巻雲) i „Shikinami” (敷波). Jednostki zostały wycofane ze służby w 1913 roku i następnie złomowane.

Służące na Morzu Czarnym „Kazarskij” i „Gridień” od 1907 roku pełniły funkcje okrętów łącznikowych. „Gridień” został skreślony z listy floty w 1913 roku, a „Kazarskij” służył podczas I wojny światowej i w maju 1918 roku został zdobyty przez Niemców. W 1919 roku przejęli go Biali, a w grudniu 1920 roku został wcielony do Floty Czerwonej jako stawiacz min, służąc do listopada 1925 roku.

Wchodzące w skład Floty Bałtyckiej „Wojewoda” i „Posadnik” w 1907 roku przebudowano na okręty łącznikowe. W kwietniu 1918 roku porzucone w Pori jednostki zostały zdobyte przez Finów. Wcielono je do służby w Marynarce Wojennej Finlandii pod nazwami „Matti Kurki” i „Klas Horn”. Okręty skreślono z listy floty w 1937 roku i złomowano w roku następnym.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia