240px|thumb|Ruiny nekropolii koło Dary 240px|thumb|Ruiny cystern na wodę pitną Dārā także Anastasiupolis – forteca bizantyńska w północnej Mezopotamii, współcześnie stanowisko archeologiczne w południowo-wschodniej Turcji, w prowincji Mardin; także nazwa starożytnego miasta Partów.

Historia Dārā w królestwie Partów Pierwsze miasto o nazwie Dārā miał założyć pierwszy król Partów Arsakes (247 p.n.e. – pomiędzy 217 a 214 p.n.e.). Według „Zarysu dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa” (łac. Epitoma historiarum philippicarum Trogi Pompei) rzymskiego historyka Justynusa (III w. n.e.), Dārā Partów leżała na ufortyfikowanym terenie, otoczona wysokimi klifami, z dobrym dostępem do wody pitnej. Pompejusz Trogus (I w. p.n.e. – I w. n.e.) uznawał miasto za wielkie osiągnięcie Arsakesa. Dokładna lokalizacja, data założenia miasta, a nawet założyciel miasta nie są bezspornie ustalone.

Dārā w Cesarstwie Bizantyńskim Drugie miasto o nazwie Dārā zostało założone w północnej Mezopotamii przez cesarza Anastazjusza I (ok. 430–518) w 507 roku n.e., ok. 26 km na zachód od Nisibis i 10,4 km od ówczesnej granicy między Bizancjum a imperium Sasanidów. Było to miasto forteczne, które zostało umocnione za panowania cesarza Justyniana I Wielkiego (panującego w latach 527–565). Dārā została wzniesiona po klęsce Bizancjum pod Amidą w 503 roku, by zapewnić zaplecze dla armii walczącej z Sasanidami. Kronikarz bizantyński Jan Malalas (ok. 491–578) pisał, że w mieście znajdowały się dwie publiczne łaźnie, kościoły, magazyny zbożowe, cysterny na wodę i pomniki Anastazjusza. Miasto opasywały mury o długości 2,8 km. System dystrybucji i retencji wody miał dla miasta strategiczne znaczenie. Znajdowały się tu dwa osobne kanały – jeden z wodą pitną, a drugi dostarczający wodę do irygacji. Według historyka bizantyńskiego Prokopiusza z Cezarei (ok. 490–561) przez miasto przebiegał kanał podziemny, który zaczynał się niedaleko Resaeny pozbawiając potencjalnego wroga oblegającego fortecę dostępu do wody.

W latach 507–532 Dārā była siedzibą dux Mesopotamiae. Miasto było także ośrodkiem metropolitalnym do XI w.

W 530 roku siły Bizancjum pod dowództwem Belizariusza (ok. 505–565) pokonały tu Persów. Podczas wojny w latach 539–544 Dārā oparła się Persom – w 540 roku miasto zapłaciło armii Chosrowa I za odstąpienie od oblegania miasta i wycofywanie się. Podczas kolejnych walk w latach 70. VI w., miasto było oblegane przez siły perskie przez cztery miesiące i w końcu zostało zdobyte. W 591 roku zostało zwrócone Bizancjum w zamian za wsparcie cesarstwa udzielone Chosrowowi II (zm. 628) w jego walce o tron sasanidzki. W 606 roku, po 18 miesiącach oblegania, miasto ponownie zdobyli Persowie. W 628 roku zostało odbite przez wojska cesarza Herakliusza (ok. 574–641). W 639 roku zostało zdobyte przez Arabów. Miasto upadło w późnym średniowieczu, współcześnie w jego miejscu leży niewielka miejscowość o nazwie Oğuz, wzniesiona z materiałów pozyskanych z historycznych budowli.

Stanowisko archeologiczne Pozostałości dawnej Dāry stanowią stanowisko archeologiczne, gdzie pierwsze prace badawcze zainicjowane w 1986 roku prowadzone były do 1990 roku. Kolejne prace przeprowadzono w latach 2001–2009. Od 2009 roku za badania odpowiedzialne jest muzeum w Mardinie.

Podczas prac archeologicznych odkryto pozostałości m.in. tetrapylonów, pretorium, katedry oraz systemu zaopatrywania miasta w wodę pitną (zapór, kanałów, cystern i akweduktów). Poza murami Dary odkryto nekropolię oraz pozostałości różnych budowli, m.in. jednej zdobionej mozaiką.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Stanowiska archeologiczne w Turcji Kategoria:Bizancjum Kategoria:Mardin (prowincja) Kategoria:Miasta w Mezopotamii