Alfabet deseret (deseret 𐐔𐐇𐐝𐐀𐐡𐐇𐐓) – system znaków, stworzony w latach 1847–1854 na potrzeby wyznawców Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich.
Historia Powstanie alfabetu Po śmierci Josepha Smitha, Jr., pierwszego przywódcy mormonów, w 1844 r. grupa wyznawców pod przewodnictwem Brighama Younga opuściła dotychczasowe osiedla i udała się na tereny obecnego stanu Utah, by tam budować nowe społeczeństwo. Jednym ze środków dla jego powstania miała być rezygnacja z alfabetu łacińskiego i wykorzystanie nowego, oryginalnego systemu znakówWatt, Ronald G. (2009). The Mormon Passage of George D. Watt: First British Convert, Scribe for Zion. Logan, Utah: Utah State University Press. ISBN 9780874217582..
W prace nad nowym alfabetem zaangażowała się rada regentów (organ nadzorczy) powstałego w 1850 r. Uniwersytetu Deseret. Celem miało być stworzenie systemu znaków, który byłby lepiej dostosowany do fonetyki języka angielskiego i ułatwił imigrantom do USA naukę tego językaMoore, Richard G. (2006). The Deseret Alphabet Experiment (PDF). Religious Studies Center. Brigham Young University.. Największy wkład w prace nad alfabetem deseret, zakończone w 1854 r., wniósł George Darling Watt (1812–1881), sekretarz Brighama Younga.
Wykorzystywanie przez mormonów (XIX w.) mały|lewo|Okładka Księgi Mormona, wydanej w alfabecie deseret (1869). Alfabet był używany początkowo przez George’a Darlinga Watta do zapisywania notatek ze spotkań biskupów kościołaBeesley K.R. (2004) Typesetting the Deseret Alphabet with LaTeX and metafont. W: Syropoulos A., Berry K., Haralambous Y., Hughes B., Peter S., Plaice J. (eds) TeX, XML, and Digital Typography. TUG 2004. Lecture Notes in Computer Science, vol 3130. Springer, Berlin, Heidelberg. https://doi.org/10.1007/978-3-540-27773-6_7.. Później zaczęto go wykorzystywać do nauki w niektórych szkołach Utah (w miejscowościach Provo, Lehi, American Fork i Pleasant Grove).
Mimo licznych zabiegów i poniesionych kosztów, alfabet deseret nie cieszył się wielką popularnością wśród mormonów, był także krytykowany w publikacjach spoza kręgów Kościoła. Alfabet deseret wykorzystywano między innymi: do druku cytatów z Księgi Mormona lub Nowego Testamentu na łamach gazety Deseret News (przez kilkanaście miesięcy w latach 1859 i 1864), wydruku co najmniej czterech książek, sporządzenia słownika z języka angielskiego na język hopiBeesley, Kenneth R. and Dirk Elzinga. 2014. An 1860 English-Hopi Vocabulary Written in the Deseret Alphabet. University of Utah Press., jako fragment inskrypcji nagrobka na cmentarzu w Cedar City.
Ralph Vigoda (reporter The Philadelphia Inquirer) i A.J. Simmonds (historyk z Weber State University) uważają, że największym ciosem dla popularności alfabetu była Pierwsza Kolej Transkontynentalna, której budowę ukończono w 1869 r. Miała ona sprawić, że na tereny tradycyjnie zajmowane przez mormonów napłynęła nowa ludność, niezwiązana z kościołem i która miała łatwy dostęp do literatury angielskojęzycznej, zapisywanej alfabetem łacińskim. Okoliczności te miały przyczynić się do zaniku zainteresowania alfabetem deseretVigoda, Ralph (3 czerwca 1990). A churchman’s failed mission: Language logic. The Philadelphia Inquirer. s. 2C.Simmonds, A.J. (1968). Utah’s Strange Alphabet (PDF). Sparta, Illinois: Major Magazines, Inc..
Wykorzystywanie w XX w. mały|Tekst „Information wants to be free” („Informacja chce być wolna”) w pięciu fontach obsługujących alfabet deseret. Rozwój technik DTP obniżył koszty druku publikacji, co sprawiło, że od lat 90. XX wieku wśród angielskojęzycznych mormonów wzrosło zainteresowanie wykorzystaniem alfabetu. Miało to zarówno miejsce w przypadku publikacji papierowych (dokonano reprintu Księgi Mormona w alfabecie deseretSmith, Joseph (31 January 2015). The Book of Mormon (2015 Deseret Alphabet edition): Another Testament of Jesus Christ. ISBN 9781507628232.), jak i elektronicznych (opublikowano PDF zawierający Księgę Mormona, Nauki i Przymierza oraz Perłę Wielkiej Wartości„Triple Combination: Book of Mormon, Doctrine and Covenants, and Pearl of Great Price in the Deseret Alphabet” (PDF). Deseret Alphabet Portal. Tłumaczenie: John Jenkins. Cupertino, California. 1997.).
Alfabet deseret jest dostępny dla użytkowników komputerów między innymi: jako font desalph (zgodny z systemami METAFONT i LATEX), jako część fontu Segoe UI Symbol, dostępnego dla użytkowników systemu Windows (od wersji Windows 7)
Nazwa Nazwa alfabetu wywodzi się od jeredyckiego słowa mającego oznaczać pszczołę miodną.
Alfabet LiteraNazwa angielskaWymowa (IPA)LiteraNazwa angielskaWymowa (IPA)LiteraNazwa angielskaWymowa (IPA)LiteraNazwa angielskaWymowa (IPA)𐐀 𐐨Long I/iː/𐐁 𐐩Long E/eɪ/𐐂 𐐪Long A/ɑː/𐐃 𐐫Long Ah/ɔː/𐐄 𐐬Long O/oʊ/𐐅 𐐭Long Oo/uː/𐐆 𐐮Short I/ɪ/𐐇 𐐯Short E/ɛ/𐐈 𐐰Short A/æ/𐐉 𐐱Short Ah/ɒ/𐐊 𐐲Short O/ʌ/𐐋 𐐳Short Oo/ʊ/𐐌 𐐴Ay/aɪ/𐐍 𐐵Ow/aʊ/𐐎 𐐶Wu/w/𐐏 𐐷Yee/j/𐐐 𐐸H/h/𐐑 𐐹Pee/p/𐐒 𐐺Bee/b/𐐓 𐐻Tee/t/𐐔 𐐼Dee/d/𐐕 𐐽Chee/tʃ/𐐖 𐐾Jee/dʒ/𐐗 𐐿Kay/k/𐐘 𐑀Gay/ɡ/𐐙 𐑁Ef/f/𐐚 𐑂Vee/v/𐐛 𐑃Eth/θ/𐐜 𐑄Thee/ð/𐐝 𐑅Es/s/𐐞 𐑆Zee/z/𐐟 𐑇Esh/ʃ/𐐠 𐑈Zhee/ʒ/𐐡 𐑉Er/r/𐐢 𐑊El/l/𐐣 𐑋Em/m/𐐤 𐑌En/n/𐐥 𐑍Eng/ŋ/𐐦 𐑎Oi*/ɔɪ/𐐧 𐑏Ew*/juː/ * Ligatury, niebędące częścią pierwotnej wersji alfabetu, wykorzystywane przez niektórych użytkownikówBeesley, Kenneth R. (25 kwietnia 2002). Proposal to Modify the Encoding of Deseret Alphabet in Unicode (PDF). Unicode Consortium. Xerox Research Center Europe..
Przypisy
Kategoria:Historia ruchu Świętych w Dniach Ostatnich Deseret