thumb|Cerkiew św. Michała Archanioła thumb|Pomnik Szwejka thumb|Gotycki kościół w Humenném Humenné (nazwa historyczna węg. do 1920 , , ) – miasto powiatowe we wschodniej Słowacji, w kraju preszowskim, w regionie Zemplin. Liczba mieszkańców miasta wynosi 35 053 (2011), powierzchnia – 28,63 km².
Położenie Humenné leży na wysokości 157 m n.p.m., u ujścia Cirochy do Laborca, w dolinie oddzielającej Pogórze Ondawskie od pasma Wyhorlatu.
Historia Pierwsze ślady osadnictwa w okolicach Humennégo datują się jeszcze z epoki kamiennej. Osadnictwo słowiańskie zaczęło się w V wieku n.e., jednak właściwa, systematyczna kolonizacja zaczęła się w II połowie XIII wieku, po najazdach tatarskich. Okolicę zasiedlili głównie Rusini z pobliskiej Rusi Zakarpackiej. Pierwsza wzmianka o Humenném datuje się z 1317. Miasto znalazło się na transkarpackim szlaku handlowym z Polski na Węgry. Na początku XIV wieku stało się siedzibą węgierskiego rodu magnackiego Drugethów, który panował nad nim do czasu wygaśnięcia w 1684. Miasto rozwinęło się jako ośrodek rzemiosła, było również ośrodkiem administracyjnym jednej z największych feudalnych włości na Węgrzech. Przywilej króla Macieja Korwina potwierdził prawa miejskie Humennégo, miasto miało prawo składu i przywileje handlowe. W mieście znajdowała się komora celna na szlaku handlowym. W XVI wieku okolice miasta zaczęli zasiedlać Wołosi. W 1613 w mieście powstało kolegium jezuickie. Reformy terezjańskie w II połowie XVIII wieku nadały miastu nowy impuls do rozwoju. W 1619 roku w okolicy miasta doszło do bitwy pod Humiennem, znanej w historii jako tzw. pierwsza odsiecz wiedeńska. W XVIII wieku w Humenném mieszkali Węgrzy, Słowacy, Polacy, Żydzi i Rusini.
W XIX wieku miasto dostało się pod panowanie rodu Andrássych z Siedmiogrodu. Pod ich rządami miasto przez kilka kolejnych dekad przechodziło okres rozwoju, podobnie działo się na całym obszarze Królestwa Węgierskiego. W 1871 doprowadzono do Humennégo kolej zwaną jako Pierwsza Węgiersko-Galicyjska Kolej Żelazna. Pierwszy raz w historii Humenné uzyskało stałe, bezpośrednie połączenie ze stołecznym Budapesztem, a także z dwoma galicyjskimi miastami: Przemyślem i Lwowem. W 1889 otwarto pierwszą w Austro-Węgrzech szkołę ekonomiczną. W 1910 miasto miało 4,5 tys. mieszkańców, z czego 1,7 tys. Węgrów, 1,4 tys. Słowaków i 0,9 tys. Niemców. Szybki rozwój miasta zahamowała I wojna światowa i jej dalsze konsekwencje. W wyniku Traktatu w Trianon po ponad 900-letniej przynależności do Królestwa Węgierskiego miasto znalazło się granicach nowo powstałej Czechosłowacji. Od marca 1939 roku do końca wojny Humenné leżało w granicach marionetkowego państwa słowackiego. W 1948 miasto miało 7 tysięcy mieszkańców. W 1956 w mieście ulokowano wielką fabrykę włókna poliamidowego Chemlon, poza tym powstały zakłady przemysłu chemicznego, spożywczego i budowlanego. Zaowocowało to budową blokowisk. Lokalny przemysł nie podźwignął się jednak po kryzysie socjalistycznej gospodarki w latach 80. XX wieku.
Obecnie okolice Humennégo są zaliczane do najuboższych regionów Słowacji z wysokim wskaźnikiem bezrobocia i emigracji zarobkowej. Licznie występuje tu mniejszość cygańska.
Demografia Liczba mieszkańców miasta wynosi 35 053 (2011).
Narodowości
Słowacy – 78,7%Rusini – 6,5%Cyganie – 2,33%Ukraińcy – 1,16%Czesi – 0,49%Polacy – 0,07%
Religia Wyznania
rzymscy katolicy – 57,91%grekokatolicy – 23,00%bez wyznania – 8,69%prawosławni – 5,91%protestanci – 0,98% Cerkiew Świętych Cyryla i Metodego w Humennem Parafia Świętych Cyryla i Metodego w Humennem
Cmentarze Cmentarz żydowski w Humennem
Gospodarka W mieście rozwinął się przemysł materiałów budowlanych, spożywczy oraz chemiczny.
Transport Przez Humenné przebiega droga krajowa 74, prowadząca od granicy z Ukrainą (przejście graniczne Ubľa-Małyj Bereznyj) przez Sninę do miasta Strážske i dalej na zachód. Łączy się z nią droga lokalna 559 z Medzilaborec. Linia kolejowa 193 Prešov – Humenné Linia kolejowa 196 Humenné – Stakčín
Turystyka Humenné służy turystom jako baza do wycieczek w Wyhorlat i w Góry Bukowskie. W najbliższej okolicy miasta leżą ruiny dwóch zamków – w Brekovie i w Jasenovie. W samym mieście znajdują się skansen, renesansowy zamek Drugethów z 1610 oraz gotycki kościół z XIV wieku ze szczątkami św. Bonifacego.
Sport FK Humenné – klub piłkarski HC 19 Humenné – klub hokejowy VK Humenné – klub piłki siatkowej mężczyzn
Miasta partnerskie Jarosław Mátészalka Pereczyn Sanok Przeworsk Třebíč Przemyśl
Zobacz też Bitwa pod Humiennem Euroregion Karpacki Historia Węgier Komitat Zemplén Królestwo Węgier Pierwsza Republika Słowacka Pierwsza Węgiersko-Galicyjska Kolej Żelazna Pierwszy arbitraż wiedeński Szlak śladami dobrego wojaka Szwejka Traktat w Trianon Veľopolie Wojna węgiersko-słowacka Wyhorlat
Przypisy
Linki zewnętrzne Urban Park – projekt archiwalny
Zdjęcie satelitarne z Google Maps
Kategoria:Miasta w kraju preszowskim Kategoria:Miejscowości w powiecie Humenné