Ziarnojadek czarnobrzuchy (Sporophila melanogaster) – gatunek małego ptaka z rodziny tanagrowatych (Thraupidae). Występuje endemicznie w południowo-wschodniej części Brazylii. Gatunek bliski zagrożenia.
Systematyka Gatunek ten jako pierwszy opisał August von Pelzeln w 1870 roku, nadając mu nazwę Spermophila melanogaster. Miejsce typowe to Itarare i Resacca (Borda do Mato), w stanie São Paulo w Brazylii. Nie wyróżnia się podgatunków.
Morfologia Niewielki ptak o długości ciała około 10 cm i masie 8–10,5 g, silnym dziobie i czarnych oczach. Samce są szare na grzbiecie i czarne na brzuchu. Samice mają oliwkowobrązowy grzbiet ciała, a spód płowożółty.
Występowanie i środowisko Ziarnojadek czarnobrzuchy występuje lokalnie do wysokości 1000 m n.p.m. Obecnie znany jest ze stanowisk tylko w południowo-wschodniej Brazylii – na wschodzie stanu Santa Catarina i północnym wschodzie stanu Rio Grande do Sul. Jego głównym habitatem są rozległe łąki i mokradła. Jest gatunkiem migrującym. Migruje na północ w okresie od lutego–marca do października–grudnia, jego zasięg rozciąga się wtedy po środkową część stanu Goiás i zachodnią część stanu Minas Gerais.
Rozród Sezon lęgowy trwa od początku listopada do końca marca, ze szczytem od końca listopada do początku stycznia. W przypadku niepowodzenia lęgu para może podjąć kolejne próby gniazdowania. Budową gniazda zajmuje się samica. Ma ono formę płytkiego koszyczka zbudowanego z kawałków suchych traw i włókien roślinnych połączonych pajęczynami. Umieszczone jest na roślinach zielnych lub krzewach (najczęściej Ludwigia sericea z rodziny wiesiołkowatych) na wysokości 15–60 cm nad ziemią. W zniesieniu zwykle 2 (rzadko 1 lub 3) jaja kształtu jajowatego, o kolorze od białego po beżowy z nieregularnym brązowawo-fioletowym lub żółtawym plamkowaniem. Średni rozmiar jaj to 17,5×12,2 mm. Pisklęta pozostają w gnieździe przez około 9 dni. Gdy wyklują się 3 młode, etapu podlota dożywa tylko 1 lub 2. Sukces lęgowy nie przekracza 25%. Główną przyczyną niepowodzenia lęgów jest drapieżnictwo.
Pożywienie Żywi się nasionami traw (Poaceae), turzycowatych (Cyperaceae) i sitowatych (Juncaceae). Pisklęta są karmione nasionami, ale też drobnymi stawonogami. Dorosłe osobniki sporadycznie przeszukują pajęcze sieci w poszukiwaniu drobnych stawonogów bądź chwytają w locie termity.
Status zagrożenia i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN ziarnojadek czarnobrzuchy klasyfikowany jest jako gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened). Ptak ten opisywany jest jako lokalnie pospolity. Liczebność populacji w 2018 roku szacowano na 2500–9999 dorosłych osobników. Szacuje się, że populacja maleje z powodu zawężania się i zanikania jego naturalnego siedliska oraz wyłapywania w celach handlu ptakami.
Ziarnojadek czarnobrzuchy występuje w kilku obszarach chronionych. W przypadku dwóch ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje go za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ziarnojadki Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Fauna endemiczna Brazylii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1870 roku Kategoria:Taksony opisane przez Augusta von Pelzelna