mały|240x240px|Ewa Pachucka przy pracy nad rzeźbą Pasterz, 2010 r. mały|240x240px|Ewa Pachucka przy pracy „Ślad węża”, 2015 (praca nie została ukończona) Ewa Pachucka z domu Jaroszyńska (ur. 17 lutego 1936 w Lublinie, zm. 28 lipca 2020 w Castres w regionie Oksytania we Francji) – polska artystka rzeźbiarka należąca do pierwszego pokolenia przedstawicielek i przedstawicieli Polskiej Szkoły Tkaniny.
Życiorys
W Lublinie poznała środowisko artystyczne malarzy i poetów. Występowała w klubie “Piwnica”, gdzie czytała utwory Gombrowicza. Stała się najmłodszą członkinią Grupy Zamek. W 1957 wzięła udział w trzeciej wystawie grupy w CBWA w Lublinie (w katalogu jako Jarewa), oraz w 1958 w wystawie w Pałacu Sztuki w Krakowie, gdzie pokazała monotypieKatalog wystawy Grupa „ZAMEK” z Lublina. Malarstwo i grafika, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, grudzień 1958, archiwum TPSP w Krakowie.. Była jedyną kobietą biorącą udział w wystawach grupy.
W latach 1957–1958 studiowała w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi (wydział wzornictwa, druk na tkaninie). W liście z lipca 1957 do władz uczelni tłumaczyła powody, dla których chciała studiować w PWSSP w Łodzi, wspominając o pracowni artystki Zofii Tchorkowej, gdzie miała okazję zobaczyć warsztat pracy tkaczki, który ją zainteresował i zainspirował. Zrezygnowała z wcześniej rozpatrywanej decyzji studiowania malarstwa w akademii krakowskiej. Niestety kłopoty zdrowotne nie pozwoliły jej na studiowanie. Od 1 lutego 1958 do 30 września 1958 przebywała na urlopie dziekańskim, a potem zrezygnowała ze studiów.
Po powrocie do domu rodzinnego w Warszawie, poznała swojego pierwszego męża Mariusza Tchorka, syna rzeźbiarza Karola Tchorka oraz artystki pracującej w tkaninie Zofii Tchorek (z domu Kochanowicz). W późniejszych latach Mariusz stał się współzałożycielem Galerii Foksal wraz z Hanką Ptaszkowską i Włodzimierzem Borowskim. W tym czasie Ewa poznała wielu ludzi ze środowiska artystycznego (m.in. Bogusława Choińskiego, Mirona Białoszewskiego, Henryka Stażewskiego, Jana Lenice, Jerzego Tchórzewskiego, Andrzeja Partuma, Jerzego Prokopiuka).
W 1958 odbyła się jej indywidualna wystawa w Klubie Literatów w Warszawie, gdzie pokazała cykl grafik o organicznej formie. Wystawę zorganizował Mariusz Tchorek, a także jako krytyk napisał swój debiutancki tekst o pracach Ewy pt. O wykorzystaniu nowych możliwości materii. Jej ulubioną techniką graficzną była monotypia. W 1959 po nawiązaniu kontaktu z artystami z Lublina (Grupą Zamek) Tchorek napisał esej do magazynu Struktury W poszukiwaniu trzeciego wymiaru.
W 1965 przyjaciółka zwróciła się do niej z prośbą o wykonanie wizerunku oposa szydełkiem, wtedy to odkryła, jak wiele możliwości różnorodnego wyrazu daje ta technika, którą zaczęła stosować w pracach artystycznych. I tak powstawały rzeźby ze sznurka konopnego, sizalu, juty. W początkowych pracach zainspirowana kokonami owadów tworzyła prace o wprost barokowej dekoracyjnej obfitości. Dalej jednak kokony ustąpiły miejsca kraterkom, które w późniejszych pracach zanikły, ustępując miejsca równym, niezakłóconym powierzchniom w figurach ludzkich, występując jednak, na skromniejszą skalą, w formach pejzażowych. Wypracowała swój własny sposób budowania formy rozrastającej się w dowolnym kierunku i oryginalny sposób prowadzenia ściegu. Wklęsłe i wypukłe kształty przypominały naturalnie formy organiczne.
W 1962 rozwiodła się z Mariuszem Tchorkiem i w tym samym roku, nieco później poznała Romualda (Romka) Pachuckiego (wtedy studenta Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie). Pobrali się w 1969.
Emigracja W 1970 w lipcu Ewa wraz z mężem Romualdem Pachuckim wyjechali do Danii na zaproszenie młodych tkaczek zaprzyjaźnionych w Warszawie. Po dziewięciomiesięcznym pobycie w Danii (gdzie Ewa miała dwie wystawy w 1970 w galerii Ved Äaen w Aarhus, i w 1971 w galerii Omme w Silkeborg), w marcu 1971 razem z mężem wyemigrowała do Australii, gdzie małżonkowie zamieszkali w domku na przedmieściach Sydney w McMahons Point. Ceramiczka Marea Gazzard wprowadziła Ewę w tamtejsze środowisko artystyczne. W 1975 przeniosła się do Hobart, gdzie jej mąż otrzymał stanowisko Konserwatora Sztuki w Tasmanian Museum and Art Gallery. Z potrzeby zamieszkania w „naturze” razem z mężem zbudowała dom i budynki gospodarcze w Sandfly na Tasmanii z ręcznie robionych cegieł, suszonych na słońcu.
W 1974 roku została wybrana przez krytyków sztuki do reprezentowania Australii na 3. Triennale Sztuki Współczesnej w New Delhi w Indiach i otrzymała grant od Visual Arts Board, który umożliwił jej udział w wystawie w lutym 1975.
Jedną z największych i najbardziej spektakularnych jej prac jest Arkadia: pejzaż i ciała, którą tworzyła za pomocą szydełka przez ok. cztery lata. Praca po raz pierwszy została pokazana na wystawie w Sydney w 1977. Była to wieloelementowa scena, w której znalazły się sylwetki pięciu kobiet naturalnej wielkości, świnia, pies, a także elementy architektoniczne – kamienne łuki i schody.
W marcu 1985 wyjechała do Banff w Kanadzie do tamtejszej szkoły sztuk pięknych, żeby zaprezentować swoje prace i spotkać się ze studentami.
Jej prace zyskały duże uznanie w Polsce i zagranicą.
W roku 2000 wróciła razem z mężem do Europy, zamieszkali w Mazamet (Oksytania) we Francji.
W 2010 wystawiała na III Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Struktury powiązań w Krakowie, gdzie otrzymała nagrodę za wieloletni dorobek twórczy, wszechstronną działalność we współczesnych tkaninach unikatowych oraz bezkompromisową odwagę w tworzeniu nowych zjawisk i wartości w sztuce. Jej postawa i talent pobudziły inwencję wśród młodych pokoleń artystów. Zaprezentowała rzeźbę Pasterz, która następnie trafiła do zbiorów Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi.
Zmarła 28 lipca 2020 w Castres w regionie Oksytania we Francji.
Była jedną z artystek wystawy Poznaj moje imię: Australijskie artystki od 1900 do teraz (Know My Name: Australian Women Artists 1900 to Now) organizowanej przez National Gallery of Australia w 2021 roku.
Wystawy indywidualne 1958 – Klub Literatów, Warszawa (grafiki – monotypie)
1970 – Grabowski Gallery, Londyn, Wielka Brytania 1970 – Galleria Ved Aaen, Aarhus, Dania 1971 – Galleria Omme, Silkeborg, Dania 1972 – Pejzaż i ciała ‘72 – Galeria Rudy Komona, Sydney, Australia 1972 – Pejzaż i ciała ‘72 – Tasmańskie Muzeum i Galeria Sztuki, Hobart, Australia 1973 – Odciski w farbie – Galeria Rudy Komona, Sydney, Australia 1977 – Arcadia: pejzaż i ciała ’77 – Galeria Rudy Komona, Sydney, Australia (po zakupieniu wystawiona w 1978 w Galerii Sztuki Nowej Południowej Walii) 1978 – Survey 5 – Ewa Pachucka, Prace wybrane ze zbiorów – Galeria Narodowa Wiktorii, Melbourne, Australia 2002 – Cytaty z Pamięci – Galeria Michalaka, Kazimierz nad Wisłą
Wystawy zbiorowe 1957 – Młodzi Plastycy – Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, Lublin (z grupą Zamek) 1957 – Ewa Jaroszyńska. Grafika, Mirosław Komendecki. Malarstwo – Klub Pracowników Książki, Prasy i Radia (Klub „Nora”), Lublin (w ramach dzielności Grupy Zamek) 1958 – Grupa „Zamek” z Lublina. Malarstwo i grafika – Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Pałac Sztuki, Kraków (z grupą Zamek) 1968 – II Festiwal Sztuk Pięknych – Dom Artysty Plastyka, Warszawa (Tkanina przestrzenna 1968) 1969 – Wall Hangings – Museum of Modern Art, Nowy Jork, USA 1969 – Wystawa Polskiego Tkactwa – Norrköping, Szwecja 1970 – Wystawa Polskiego Tkactwa – Muzeum Narodowe, Sztokholm, Szwecja 1973 – Rzeźba w pejzażu (Sculpturcape) – Triennale Rzeźby, Mildura, Australia 1973 – Recent Australian Art – Art Gallery of New South Wales, Sydney, New South Wales 1974 – Współczesne Australijskie Malarstwo i Rzeźba – Galeria Miasta Auckland, Nowa Zelandia 1975 – Reprezentowała Australię na Triennale Sztuki Współczesnej, New Delhi, Indie 1976 – Dwudziesta Wystawa Tasmańskiej Galerii Sztuki, Hobart, Australia 1980 – Recent Tasmanian Sculpture And Three-Dimensional Art – The Tasmanian School of Art Gallery and the Fine Arts Gallery, University of Tasmania, Hobart (pierwsza odsłona wystawy), Queen Victoria Museum and Art Gallery, Launceston, Australia (druga odsłona) 1981 – The Art Fabric, Mainstream – Museum of Modern Art (MOMA), Nowy Jork, USA 1995 – Krajowa Wystawa Sztuki Kobiet – Art Gallery of New South Wales, Sydney (8 III – 08 VI) 2009 – Soft Sculpture (Miękka Rzeźba) – National Gallery of Australia, Canberra, Australia (24 IV – 12 VI) 2010 – Struktury powiązań – 3. Międzynarodowy Festiwal Sztuki, Kraków 2013 – Splendor tkaniny – Zachęta, Warszawa 2018 – Arcadia, Art Gallery of New South Wales, Sydney, Australia (wystawa w związku z 40-leciem powstania pracy Arcadia) 2021–2022 Know My Name: Australijskie artystki od 1900 do teraz – National Gallery of Australia, Canberra, Australia 2022 – Niech szyją! Współczesna polska rzeźba uszyta, Studio Cannaregio, Biennale Wenecja, Włochy, organizator Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku 2023 – Antigone: Women in Fibre Art, Richard Saltoun Gallery, London
Zamówienia publiczne 1987 – Rzeźba z piaskowca Skamieniały krajobraz architektoniczny (12,5 m długości) dla Ogrodu Rzeźb na dziedzińcu Izby Reprezentantów w Nowym Parlamencie w Canberze (New Parliament House in Canberra)„Progressive Architecture”, sierpień 1988, s. 98 (foto).. Makieta robocza (model) jest w kolekcji TMAG, Hobart, Tasmania, Australia. 1982 – Rzeźba Roman Wall dla budynku Australian Archives w Hobart (w tej chwili w Klasycznej Galerii Tasmańskiego Uniwersytetu, Hobart, Australia).
Prace w zbiorach Muzeum Sztuki Nowoczesnej (Museum of Modern Art MoMA), Nowy Jork, USA Muzeum Narodowe w Warszawie (Kokon 1967, Kokon 1969, Stupa 1969, Ręka 1969, Otwarty człowiek 1970) Muzeum Narodowe, Sztokholm, Szwecja (Wieża/Torn) Galeria Narodowa Wiktorii, Melbourne, Australia (Dialog 1973–78) National Gallery of Australia, Canberra, Australia (Krajobraz i ciała '72) Galeria Sztuki Nowej Południowej Walii (Art Gallery of New South Wales), Sydney, Australia (Arkadia: pejzaż i ciała '77) Power House Muzeum Sztuk Stosowanych (Museum of Applied Arts & Sciences), Sydney, Australia (Krajobraz 1974) Centralne Muzeum Włókiennictwa, Łódź (Pasterz) Tasmańskie Muzeum i Galeria Sztuki (Tasmanian Museum and Art Gallery), Hobart, Australia (Kobieta z Hybrydą '78, Dialogues '73 – monotypie)Tasmanian Museum & Art Gallery Annual Report 2005–2006, s. 26. Galeria Rudy Komon, Sydney, Australia Lars Wetterling Collection, Szwecja Galeria Grabowskiego, Londyn, Anglia Galeria Omme, Silkeborg, Dania Galeria Sztuki Ballarat, Ballarat, Australia (Siedzący człowiek) Galeria Sztuki Araratu, Ararat, Australia (Kobieta z wężem)
Przypisy
Bibliografia Martin Hardingham (szef Weave Departmant w Royal College of Art w Londynie) „Sculptress in sizal” w magazynie „Design” nr 271, lipiec 1971. Natasha Bullock, Kelli Cole, Deborah Hart, Elspeth Pitt „Know My Name”, Canberrra, ACT: National Gallery of Australia, 2020.
Danuta Wróblewska, Szydełkowce Ewy Jaroszyńskiej, PROJEKT, tom 15, numer 4 (77) (1970), s. 46–50, 60.
Katalog “3-ciMiędzynarodowy Festiwal Sztuki, Struktury Połączeń, Tkanina Artystyczna, Transformacje” Kraków 13 – 30 maja 2010 Katalog – międzynarodowej wystawy „Soft Sculpture”, Narodowa Galeria Sztuki, Canberra, ACT, Australia, 24 kwiecień – 29 lipca 2009
Know My Name – katalog wystawy 150 artystek Australii różnych gałęzi sztuki, Narodowa Galeria Sztuki, Canberra, Australia, 2020.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polscy artyści współcześni Kategoria:Polscy rzeźbiarze współcześni Kategoria:Polscy twórcy tkaniny dekoracyjnej Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Urodzeni w 1936 Kategoria:Zmarli w 2020