Gołąbki – potrawa półmięsna z farszu zawiniętego w rolki z liści białej kapusty głowiastej. Tradycyjnymi składnikami farszu są mielone mięso wieprzowe i ryż lub kasza oraz dalsze dodatki, jak np. cebula, grzyby i przyprawy. Istnieją także inne warianty nadzienia np. z mięsem drobiowym, baraniną lub bez mięsa. Przed podaniem gołąbki są duszone lub smażone na tłuszczu.
Na Kresach znane są też pieczone gołąbki zawijane w kwaszone liście kapusty, podawane głównie jako potrawa wigilijna. Na Wigilię robione są z farszem z kaszy gryczanej, natomiast w ciągu roku – farszem może być mięso mielone z kaszą gryczaną lub ryżem. Farsz zawijany jest w liście kiszonej w całości kapusty białej. Po zawinięciu gołąbki piecze się w zamkniętym naczyniu.
Czasem stosowano jako zamiennik liści kapusty szerokie liście odziomkowe szałwii łąkowej.
Podobnie jak kiszona kapusta, gołąbki są tradycyjną potrawą w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Dzięki rozpowszechnionej uprawie kapusty w tych regionach były w wiekach minionych często potrawą biedniejszych warstw ludności.
thumb|left|Gołąbki z ziemniakami
W Czechach i na Słowacji gołąbki nazywają się (bądź ), w niektórych regionach Stanów Zjednoczonych , na Ukrainie – , na Białorusi – , na Litwie – , a w Rosji – . W Niemczech znane są w jako bądź . Według tradycji Żydów Aszkenazyjskich znane są jako holiszki i zwyczajowo przyrządza się je podczas święta Sukkot, aby symbolizować obfite żniwa oraz w Simchat Tora, ponieważ dwa holiszki umieszczone obok siebie przypominają zwoje Tory. Dotarły także do Szwecji, gdzie nazywają się , a w Finlandii . Znajomość gołąbków w Szwecji prawdopodobnie zawdzięcza się osmańskim wierzycielom króla szwedzkiego Karola XII, którzy rezydowali w XVIII wieku w Sztokholmie. Na Półwyspie Bałkańskim i w Rumunii podobnymi potrawami są sarme (w Rumunii ), czy też dolmades, chociaż tutaj używa się przede wszystkim liści winorośli lub kiszonej kapusty. alt=gołąbki z kapusty włoskiej|mały|Gołąbki z liści kapusty włoskiej Pochodzenie nazwy potrawy nie jest pewne. Max Vasmer przyjmuje pochodzenie dosłowne, to znaczy od słowa „gołąb”, co tłumaczy zbieżnością kształtu potrawy i ptaka. Polski językoznawca Marek Stachowski uznaje ten wywód za semantycznie wątpliwy. On sam wyciąga hipotezę, że słowo to jest pożyczką orientalną, argumentując to tym, że podobna potrawa znana jest również w Lewancie i Azji Środkowej. Jako możliwe źródła słowa wymienia perskie kalam „kapusta” lub kalam pič „kapustozwój” oraz ormiańskie kałamb „kapusta”. Dopiero po zapożyczeniu słowo miało zostać przekształcone przez wpływ etymologii ludowej, aby przypominało nazwę ptaka.
Zobacz też
dolmades
Przypisy
Kategoria:Kuchnia polska Kategoria:Potrawy z ryżu Kategoria:Potrawy z kapusty Kategoria:Potrawy mięsne Kategoria:Potrawy z kasz