Legendy koraniczne – opowiadania pojawiające się w Koranie jako legendy, przypowieści o zabarwieniu folklorystycznym, często nawiązujące do motywów chrześcijańskich oraz żydowskich. W dużej mierze są to powtórzenia opowiadań z tych właśnie tradycji, jednak nie pokrywają się prawie wcale z oryginalnym przekazem starotestamentowym lub nowotestamentowym. Legendy te bazują w większości na misznach oraz na apokryfach, jednak przez wyznawców islamu są uznawane jako prawdziwe i objawione przez Boga.
Nawiązania do tradycji żydowskiej Kain i kruk Sura piąta nosząca nazwę Stół zastawiony zawiera inny niż w Księdze Rodzaju opis historii o Kainie i Ablu: Ostatnie zdanie fragmentu traktujące o moralnej ocenie morderstwa jest nawiązaniem do żydowskiej tradycji misznaickiejHerbert Danby, The Mishnah: Translated from the Hebrew with Introduction and Brief Notes (Hendrickson Publishing, 2011) 388..
Podstęp Abrahama Sura dwudziesta pierwsza zatytułowana Prorocy przedstawia pozabiblijny opis historii Abrahama: Opowieść o Abrahamie nieszczącym figurki pogańskich bogów jest zaczerpnięta z tradycji żydowskich midraszy. Muzułmanom ma zaś udowadniać, że bałwochwalstwo jest głupstwem, ponieważ wyznawcy wielu bóstw sami się ośmieszyli poprzez przyznanie się do ich fałszywości.
Salomon i mrówka Sura dwudziesta siódma nosząca tytuł Mrówki opisuje legendę o królu Salomonie, również przejętą z żydowskiej tradycji: Wedle przekazów żydowskich legenda miała swoją kontynuację; królowa mrówek rozmawiała z Salomonem po wydaniu rozkazu wycofania się reszcie w obawie przed zmiażdżeniem przez jego wojska. Gdy ten chciał jej zadać pytanie, ona odmówiła, chyba że zostałaby wzięta na rękę aby rozmawiać z nią jak równy z równym. Po tym jak król Izraela położył ją na swojej dłoni i zapytał czy jest ktoś większy na świecie niż on, królowa mrówek odpowiedziała, iż ona jest większa. Salomon rozzłościł się i zrzucił ją z ręki przypomniawszy jej kim jest, na co ona przypomniała mu o jego ziemskim pochodzeniu i wezwała do pokory. Wówczas król odszedł zawstydzony.
Nawiązania do tradycji chrześcijańskiej Siedmiu śpiących thumb|350px|Ilustracja z Menologium Bazylego II przedstawiająca Siedmiu Śpiących z Efezu. Sura osiemnasta zatytułowana Grota nawiązuje do chrześcijańskiej legendy o Siedmiu Śpiących. Bohaterami historii jest siedmiu chrześcijan z Efezu, którzy szukają schronienia w jaskini przed grożącymi im śmiercią poganami i zapadają w cudowny sen trwający setki lat. Później Śpiący budzą się, by ujrzeć pokonanych pogan, a ziemię nawróconą na ich wiarę. Według autora przekładu Koranu na język polski – Józefa Bielawskiego; tych siedmiu młodzieńców miało uciec przed gwałtownymi prześladowaniami zarządzonymi w połowie III wieku przez cesarza Decjusza, który kazał im złożyć ofiary pogańskim bogomKoran, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1986, s. 891.. Wedle pozakoranicznych treści młodzieńcy mieli spędzić w jaskini ponad sto lat i obudzić się dopiero w czasach panowania cesarza Teodozjusza, kiedy chrześcijaństwo stało się religią panującą. Najwcześniejsza wersja tej historii w postaci pisemnej pochodzi od syryjskiego biskupa Jakuba z Sarug żyjącego na przełomie V i VI wieku, natomiast sama legenda wywodzi się z wcześniejszego, obecnie zaginionego źródła greckiego. Zarys tej opowieści pojawia się u frankijskiego kronikarza Grzegorza z Tours piszącego w VI wieku, oraz w Historii Longobardów Pawła Diakona z VIII wieku. Najbardziej znana w zachodnim chrześcijaństwie wersja legendy, znajduje się w pochodzącym z XIII wieku zbiorze żywotów świętych znanym jako Złota legenda autorstwa włoskiego dominikanina Jakuba de Voragine. Chrześcijanie obchodzą „Siedmiu Śpiących z Efezu” jako cud i przez wieki Kościół rzymskokatolicki obchodził ich święto 27 lipca w kalendarzu liturgicznym. Wersja koraniczna różni się tym od chrześcijańskiej, iż tytułowi Śpiący są przedstawieni jako muzułmanie, a czas ich snu zostaje przybliżony do trzystu dziewięciu latKoran, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1986, s. 352.. W surze Grota nie padają informacje ilu było dokładnie Śpiących, ani gdzie owa jaskinia się znajdowała, natomiast ludzie na zewnątrz w czasie ich pobytu zgadywali ich liczbę. Oprócz tego w Koranie, w wersie osiemnastym Groty wspomniany jest pies siedzący przy wejściu do jaskini.
Nazwanie Marii Sura trzecia zatytułowana Rodzina Imrana przedstawia sposób w jaki Marii, matce Jezusa nadano imię: Wątek ten przewija się w Protoewangelii Jakuba, gdzie również jest potwierdzenie nazwania Marii przez jej matkę AnnęApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 272.. Dokładnie to samo przekazuje Ewangelia Pseudo-MateuszaApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 300.
Cudowne zaopatrzenie Marii Ta sama sura trzecia następnie wspomina o tym jak Maria miała dostawać pożywienie od Boga, co również zostaje w podobny sposób opisane we wspomnianej apokryficznej Protoewangelii Jakuba. Dokładnie jest tam podane, iż Maria przebywając w świątyni Pańskiej otrzymywała jedzenie z rąk aniołaApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 274.. Z kolei Ewangelia Pseudo-Mateusza nadmienia, iż jedzenie które Maria miała dostawać od kapłanów rozdawała ubogim, a aniołowie usługiwali jej i prowadzili z nią rozmowyApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 301.. Wedle podobnej narracji Koran zaś przekazuje:
Wskazanie opiekuna Marii przez dany znak thumb|450px|Maria potrząsająca palmę – motyw z sury dziewiętnastej. Sura trzecia podobnie jak Protoewangelia Jakuba przedstawia sposób, w jaki zostali wyłonieni opiekunowie Marii. Według Protoewangelii Anioł Pański rozkazał Zachariaszowi, by zebrał wdowców, a każdy z nich miał wziąć różdżkę. Mężem Marii miał zostać wdowiec wskazany przez znak od Boga. Kapłan wziął od wdowców różdżki, poszedł do świątyni i modlił się, ale znaku nie otrzymał. Dopiero gdy Józef wziął swoją różdżkę, miał z niej wylecieć gołąb i usiąść mu na głowie. Dla kapłana był to znak, żeby Józef stał się opiekunem Marii, a później jej mężemApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 275.. Niemal identyczną wersję przekazuje Ewangelia Pseudo-Mateusza, dodając jednak wzmiankę o aniele, który zwrócił arcykapłanowi uwagę, iż pominął on jedną z różdżek, należącą właśnie do JózefaApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 303–304.. W Ewangelii Dzieciństwa Ormiańskiej zamiast różdżek są tabliczki. Zachariasz miał je wręczyć mężczyznom. Na każdej z nich miało być napisane imię dziewicy, jaką mieli poślubić. Z tabliczki z wyrytym imieniem Marii miał wyfrunąć gołąb i usiąść na głowie Józefa tak samo jak we wspomnianych wcześniej apokryfachApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 450.. W Ewangelii Dzieciństwa Ormiańskiej podkreślony jest opór Józefa, który będąc starszym mężczyzną nie chciał brać pod opiekę nastoletniej Marii, jednak po namowie arcykapłanów wyraził na to zgodęApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 451.. Echo legendy z apokryfów pobrzmiewa w wersie czterdziestym pierwszym sury trzeciej Koranu: Słowa te są kierowane do Mahometa, który według Koranu otrzymał objawienie od Boga. Zostaje w nich położony nacisk na fakt, iż Mahomet nie mógł być świadkiem tych wydarzeń, ponieważ urodził się długo po nich.
Maria i drzewo palmowe Sura dziewiętnasta zatytułowana Maria przytacza opowiadanie znane z apokryficznej Ewangelii Pseudo-Mateusza o tym, jak Maria urodziła Jezusa: Wersja apokryficzna różni się tym od koranicznej, że w Ewangelii Pseudo-Mateusza cud związany z palmą ma miejsce długo po narodzeniu Jezusa, gdy ten miał dwa lata. Ponadto palma miała się skłonić na rozkaz Jezusa, ponieważ Maria chciała zjeść z niej owoce. Dodatkowo Jezus nakazał korzeniom palmy zebrać najczystszą wodę i wytrysnąć ją na powierzchnię, by strudzeni podróżą Józef i Maria mogli się też napićApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 314.. Podobny motyw drzewa schylającego się na rozkaz Jezusa pojawia się w Ewangelii Dzieciństwa OrmiańskiejApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 525..
Mówiące dzieciątko Jezus Przy okazji opis legendy o drzewie palmowym zawiera pozaewangeliczną informację, że Jezus potrafił mówić tuż po urodzeniu, co miało uwypuklać jego wyjątkowość. Ciąg dalszy owego cudu podkreślono w kolejnych wersach przypominających fragment apokryfu o nazwie Ewangelia Dzieciństwa Arabska: Motyw Jezusa potrafiącego mówić już jako noworodek pojawia się również w syryjskiej Opowieści o Magach, gdzie wygłasza dwie długie i skomplikowane przemowy do Mędrców ze Wschodu, a także jedną do swojej matkiApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 371–376.. W Ewangelii Dzieciństwa Arabskiej napisano historię o dwóch zbójcach, śpiących w nocy na pustyni ze swoją bandą. Ich imiona w tym apokryfie brzmiały Titus i Dumakus. Miała koło nich przejść święta rodzina, a jeden ze zbójców poprosił drugiego by nie robił im krzywdy. W tym celu nawet podarował mu czterdzieści drachm, co pochwaliła Maria, zaś niemowlę Jezus powiedziało jej, że za trzydzieści lat zostanie ukrzyżowany razem z owymi zbójami mając ich po prawej i lewej stronieApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 416–417..
Jezus lepiący gliniane ptaki Wers czterdziesty dziewiąty sury trzeciej śladem Ewangelii Dzieciństwa Tomasza podaje następujące słowa nauczającego Jezusa: Według wspomnianej Ewangelii gdy Jezus był dzieckiem ulepił z gliny dwanaście ptaszków, co zaobserwowało inne dziecko które natychmiast doniosło o tym Józefowi. Ponieważ Jezus zrobił je w dzień szabatu, Józef skarcił go, jednak Jezus klasnął w ręce, a ptaki uleciały w powietrzeApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 390.. W Ewangelii Dzieciństwa Arabskiej dodane jest, iż oprócz ptaszków Jezus ulepił także inne figurki, którym rozkazał chodzić i reagowały one na jego poleceniaApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 423.. Z kolei w Ewangelii Dzieciństwa Ormiańskiej podane jest, iż po ulepieniu i ożywieniu wróbli, Jezus powiedział do zgromadzonych wokół dzieci, by biegli za nimi. Oprócz tego miał przemienić pył w komary i muchy, a także osy i pszczoły, które później dokuczały mieszkańcom ziemi KanaanApokryfy Nowego Testamentu Tom I, Ewangelie Apokryficzne część I, opracował ks. Marek Starowieyski, Kraków 2017, s. 506..
Jezus jako nieukrzyżowany