Czyż szafranowy (Spinus siemiradzkii) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae), występujący w północno-zachodniej części Ameryki Południowej. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka Gatunek ten jako pierwsi opisali Hans von Berlepsch i Władysław Taczanowski w 1884 roku na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”. Autorzy nadali ptakowi nazwę Chrysomitris siemiradzkii, a jako miejsce typowe wskazali Guayaquil w Ekwadorze. Obecnie gatunek umieszczany jest w rodzaju Spinus. Nie wyróżnia się podgatunków.
Epitet gatunkowy pochodzi od Józefa Siemiradzkiego (1858–1933) – polskiego paleontologa, geologa i badacza tropikalnej Ameryki, który dostarczył autorom pierwszego opisu okazy typowe.
Morfologia Niewielki ptak o rozmiarze ciała 10–11 cm, żółto-szarym i żółtym ubarwieniu, czarnej głowie i krótkim czarnym ogonie. Podobnie jak u większości ptaków z rodzaju Spinus czyż szafranowy ma czarne skrzydła z wyraźną żółtą opaską na piórach lotnych. Samica różni się od samca mniej intensywnymi kolorami i żółto-szarym ubarwieniem głowy, okolice kloaki ma białawe.
Zasięg występowania Czyż szafranowy występuje w zachodnim i południowo-zachodnim Ekwadorze (w prowincjach Manabí, Santa Elena, Guayas, Azuay, Cañar, Chimborazo, El Oro i Loja) oraz w skrajnie północno-zachodnim Peru (region Tumbes).
Ekologia i zachowanie Czyż szafranowy zamieszkuje półpustynne zarośla i suche lasy oraz suche trawy i zarośla na obrzeżach lasu na wysokościach do około 800 m n.p.m. (lokalnie do 1300 m n.p.m.). Notowano go również na łąkach, wzdłuż poboczy dróg i w pobliżu pól uprawnych. W Guayaquilu widywany był w podmiejskich parkach i na obszarach miejskich. Rozmnaża się w porze deszczowej w okresie styczeń–maj. Występuje w niewielkich grupach, czasem dochodzących jednak nawet do 30 osobników.
Status zagrożenia i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN czyż szafranowy od 2021 roku jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern); wcześniej, od 1994 roku był uznawany za gatunek narażony (VU, Vulnerable). Liczebność populacji w 2019 roku szacowano na 2500–9999 dorosłych osobników. Jej trend ocenia się jako lekko spadkowy ze względu na utratę i degradację siedlisk.
W przypadku siedmiu ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje go za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje; 6 z nich znajduje się w Ekwadorze (m.in. Park Narodowy Machalilla), a jedna w Peru (Park Narodowy Cerros de Amotape).
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Łuszczakowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Taksony opisane przez Władysława Taczanowskiego Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1884 roku Kategoria:Taksony opisane przez Hansa von Berlepscha Kategoria:Fauna Ekwadoru Kategoria:Fauna Peru