Puchar Francji w piłce nożnej () – cykliczne rozgrywki piłkarskie o charakterze pucharu krajowego we Francji. Organizowane co sezon przez Francuski Związek Piłki Nożnej (FFF) i przeznaczone są dla krajowych klubów piłkarskich oraz Monako (zarówno amatorskich, jak i profesjonalnych). Najważniejsze po Ligue 1 piłkarskie rozgrywki w kraju. Triumfator danej edycji Pucharu zyskuje prawo reprezentowania swego kraju w następnej edycji Ligi Europy.
Historia Rozgrywki o piłkarski Puchar Francji powołano do życia 15 stycznia 1917 w Paryżu w siedzibie Comité français interfédéral (bezpośredniego protoplasty FFF), a z inicjatywą ich zorganizowania wystąpił Henri Delaunay. Premierową edycję przeprowadzono w sezonie 1917/18, zaś wzięło w niej udział 48 zespołów. 16 inauguracyjnych spotkań I rundy odbyło się 7 października 1917, natomiast w pierwszym finale – rozegranym 5 maja 1918 na paryskim stadionie Stade de la rue Olivier-de-Serres – Olympique de Paris (wówczas pod nazwą Olympique de Pantin) pokonał 3:0 FC Lyon. 6 maja 1927, podczas – rozgrywanego na podparyskim Stade Olympique de Colombes – jubileuszowego 10 finału, główne trofeum zwycięzcy (Olympique Marsylia) po raz pierwszy w historii wręczył ówczesny prezydent Francji Gaston Doumergue. Od tego czasu tradycja ta kontynuowana jest co roku przez kolejnych „ojców narodu” i stanowi jeden ze znaków firmowych Pucharu Francji. Rozgrywek o Puchar Francji – w przeciwieństwie do ligi – nie odwołano nawet w czasie II wojny światowej. Pierwsze i jedyne ich przerwanie miało miejsce dopiero w sezonie 1991/92 (odwołanie finału) i było związane z największą tragedią w dziejach francuskiego futbolu. 5 maja 1992 na stadionie Furiani, przed półfinałowym meczem (notabene właśnie krajowego pucharu) pomiędzy SC Bastia i Olympique Marsylia, zawaliła się jedna z trybun (wskutek czego śmierć poniosło 18 osób, a 2300 zostało rannych). Owego spotkania postanowiono nie rozgrywać, podobnie jak i finału (do którego zakwalifikowało się już wcześniej AS Monaco). Od pierwszej edycji tych rozgrywek do czasów obecnych mecze finałowe organizowano wyłącznie w Paryżu lub na jego przedmieściach – w sumie na 7 stadionach: Stade de la rue Olivier-de-Serres, Parc des Princes, Stade Bergeyre, Stade Pershing, Stade Olympique de Colombes, Stade de Paris de Saint-Ouen i Stade de France (nieprzerwanie od 1998 r.). Największą widownię w historii rozgrywek zgromadziło – rozegrane 29 kwietnia 2006 na Stade de France – finałowe spotkanie pomiędzy Paris Saint-Germain i Olympique Marsylia, które z trybun obserwowało 79 061 osób. Od edycji 2002/03 cechę charakterystyczną stanowi również termin 1/32 finału, gdyż mecze tej rundy odbywają się w pierwszy weekend stycznia każdego roku (większość w sobotę). Kolejną cechą charakterystyczną Pucharu Francji są – częstsze niż gdziekolwiek indziej – niespodzianki, związane z eliminowaniem faworytów (nierzadko zdecydowanych) przez drużyny z niższych lig i to niemal na każdym etapie rozgrywek. Najwymowniejszym tego przykładem jest awans w sezonie 1999/2000 5-ligowego wówczas Calais RUFC do wielkiego finału – po wcześniejszym wyeliminowaniu m.in. Lille OSC, AS Cannes, RC Strasbourg i Girondins Bordeaux – w którym uległ on 1:2 FC Nantes. Ponadto zespoły amatorskie lub półamatorskie wielokrotnie w historii kwalifikowały się do ćwierćfinału, czy półfinału. Również do samego wielkiego finału docierały mniejsze kluby, często II-ligowe – w ostatniej dekadzie: Nîmes Olympique, En Avant Guingamp, Amiens SC, FC Lorient, SC Bastia, LB Châteauroux, CS Sedan, czy Quevilly-Rouen. Triumfator Pucharu Francji ma zagwarantowane miejsce w Lidze Europy UEFA, a wcześniej w Pucharze UEFA.
Format Format rozgrywek był wiele razy zmieniany. W rozgrywkach uczestniczą 7 307 klubów występujących w Mistrzostwach Francji. W pierwszych dwóch rundach bierze udział drużyny z lig okręgowych i regionalnych. W trzeciej rundzie startują kluby Championnat National 3, w czwartej Championnat National 2, a w piątej Championnat National. Dopiero w rundzie siódmej przystępują do rozgrywek kluby Ligue 2, a w 1/32 finału walkę o Puchar rozpoczynają kluby Ligue 1. Obecnie wszystkie rywalizacje od rundy pierwszej do finału rozgrywane są w jednym meczu. Zwycięzca kwalifikuje się do dalszych gier, a pokonany odpada z rywalizacji. W wypadku kiedy w regulaminowym czasie gry padł remis zarządza się dogrywkę, a jeśli i ona nie przyniosła rozstrzygnięcia, to dyktowane są rzuty karne. Od sezonu 1998/99 rozgrywki składają się z 14 etapów: rundy 1-8 eliminacyjnej, 1/32 finału, 1/16 finału, 1/8 finału, ćwierćfinałów, półfinałów i finału. Mecz finałowy rozgrywany jest na różnych obiektach, choć zazwyczaj był to stadion Stade de France w Paryżu, a wcześniej Parc des Princes oraz Stade Olympique Yves-du-Manoir w Colombes.
Zwycięzcy i finaliści
Uwagi: wytłuszczono nazwy zespołów, które w tym samym roku wywalczyły mistrzostwo i Puchar kraju, kursywą oznaczone zespoły, które w meczu finałowym nie występowały w najwyższej klasie rozgrywkowej. skreślono rozgrywki nieoficjalne. Statystyki Klasyfikacja według klubów W dotychczasowej historii oficjalnych rozgrywek o Puchar Francji na podium oficjalnie stawało w sumie 51 drużyn. Liderem klasyfikacji jest Paris SG, który zdobył 16 pucharów.
Stan po finale 2026.
Lp. Klub Zdobywca Finalista Lata triumfów 16px 16px 1. Paris Saint-Germain 16 5 1981/82, 1982/83, 1992/93, 1994/95, 1997/98, 2003/04, 2005/06, 2009/10, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2019/20, 2020/21, 2023/24, 2024/25 2. Olympique Marsylia 10 9 1923/24, 1925/26, 1926/27, 1934/35, 1937/38, 1942/43, 1968/69, 1971/72, 1975/76, 1988/89 3. AS Saint-Étienne 6 4 1961/62, 1967/68, 1969/70, 1973/74, 1974/75, 1976/77 4. Lille OSC 6 3 1945/46, 1956/47, 1947/48, 1952/53, 1954/55, 2010/11 5. AS Monaco 5 5 1959/60, 1962/63, 1979/80, 1984/85, 1990/91 6. Olympique Lyon 5 4 1963/64, 1966/67, 1972/73, 2007/08, 2011/127. Racing de France 5 3 1935/36, 1938/39, 1939/40, 1944/45, 1948/49 8. Red Star Saint-Ouen 5 1 1920/21, 1921/22, 1922/23, 1927/28, 1941/42 9. Girondins Bordeaux 4 6 1940/41, 1985/86, 1986/87, 2012/13 FC Nantes 4 6 1978/79, 1998/99, 1999/00, 2021/22 11. AJ Auxerre 4 2 1993/94, 1995/96, 2002/03, 2004/05 12. Stade Rennes 3 4 1964/65, 1970/71, 2018/19 13. RC Strasbourg 3 3 1950/51, 1965/66, 2000/01 OGC Nice 3 3 1951/52, 1953/54, 1996/97 15. FC Sète 2 4 1929/30, 1933/34 16. CS Sedan 2 3 1955/56, 1960/61 FC Sochaux-Montbéliard 2 3 1936/37, 2006/07 18. Montpellier HSC 2 2 1928/29, 1989/90 Stade de Reims 2 2 1949/50, 1957/58 20. EA Guingamp 2 1 2008/09, 2013/14 FC Metz 2 1 1983/84, 1987/88 22. CASG Paryż 2 0 1918/19, 1924/25 23. RC Lens 1 3 2025/26 24. SC Bastia 1 2 1980/81 Olympique de Pantin 1 2 1917/18 26. AS Cannes 1 0 1931/32 Club Français Paryż 1 0 1930/31 Excelsior Roubaix 1 0 1932/33 É.F. Nancy-Lorraine 1 0 1943/44 Toulouse FC (1937) 1 0 1956/57 AS Nancy 1 0 1977/78 FC Lorient 1 0 2001/02 Toulouse FC 1 0 2022/2334. Nîmes Olympique 0 3 35. Angers SCO 0 2 FC Nancy 0 2 US Quevilly 0 2 RC Roubaix 0 2 39. Amiens SC 0 1 Calais RUFC 0 1 FCO Charleville 0 1 LB Châteauroux 0 1 Evian 0 1 SC Fives 0 1 Les Herbiers VF 0 1 FC Lyon 0 1 Orléans 0 1 É.F. Reims-Champagne 0 1 FC Rouen 0 1 AS Troyes-Savinienne 0 1 Valenciennes 0 1 AS Valentigney 0 1
Klasyfikacja według miast Siedziby klubów: stan po finale 2026. MiastoLiczba tytułówDrużyny Paryż 31 Paris SG (16), RC Paryż (5), Red Star (5), CASG Paris (2), Olympique de Paris (1), CA Paris (1), Club Français (1) Marsylia 10 Olympique Marsylia (10) Lille 6 Lille OSC (6) Saint-Étienne AS Saint-Étienne (6) Lyon 5 Olympique Lyon (5) Monaco-Ville AS Monaco (5) Auxerre 4 AJ Auxerre (4) Bordeaux Girondins Bordeaux (4) Nantes FC Nantes (4) Nicea 3 OGC Nice (3) Rennes Stade Rennes (3) Strasburg RC Strasbourg (3) Guingamp 2 EA Guingamp (2) Metz FC Metz (2) Montbéliard FC Sochaux-Montbéliard (2) Montpellier Montpellier HSC (2) Nancy AS Nancy (1), ÉF Nancy-Lorraine (1) Reims Stade Reims (2) Sedan CS Sedan (2) Sète FC Sète (2) Tuluza Toulouse FC (1937) (1), Toulouse FC (1) Bastia 1 SC Bastia (1) Cannes AS Cannes (1) Hawr Le Havre (1) Lorient FC Lorient (1) Roubaix CO Roubaix-Tourcoing (1)LensRC Lens (1)
Sponsorzy Puchar Francji nie ma tytularnego i głównego sponsora, jednakże Francuska Federacja Piłkarska sprzedała prawa do pokazywania znaków sponsorów na koszulkach zespołów. Obecnie sponsorami turnieju są: SFR, Caisse d’Epargne, Crédit Agricole, SITA i Carrefour.
Media We Francji oficjalnymi nadawcami są France Télévisions i Eurosport, którzy prawa nabyli wspólnie 25 stycznia 2010, a suma kontraktu opiewa na €4 miliony na sezon. Finał pokazywany jest na ogólnodostępnym kanale France 2. W Polsce do 2014 r. prawa do pokazywania rozgrywek miał Orange Sport, a od stycznia 2017 r., przez dwa sezony, posiadała je TVP Sport. W grudniu 2018 r. Telewizja Polsat poinformowała, że pokaże na swoich antenach mecze 1/32 finału, które zostaną rozegrane w styczniu 2019 r.
Zobacz też Superpuchar Francji
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Lista Finałów Pucharu w bazie RSSSF
Lista Finałów Francji w bazie League321