Lejkownik pępówkowaty (Pseudoclitocybe obbata (Fr.) Singer) – gatunek grzybów z rodziny lejkownikowatych (Pseudoclitocybaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pseudoclitocybe, Pseudoclitocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1838 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus obbata. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1961 r. Rolf Singer. Synonimy: Agaricus obbatus Fr. 1838 Cantharellula obbata (Fr.) Bousset 1939 Clitocybe obbata (Fr.) Quél. 1872 Omphalia obbata (Fr.) Kühner & Romagn. 1953 Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.
Morfologia Kapelusz Średnica do 35 mm, pępkowaty z pofałdowanym brzegiem, delikatnie prążkowany na brzegu. Powierzchnia lekko błyszcząca, brązowoczarna, w stanie suchym znacznie blednąca. Trzon Wysokość do 50 mm, grubość 6 mm, cylindryczny, słabo prążkowany na przedłużeniu blaszek. Blaszki Średnio gęste, przyrośnięte do lekko zbiegających, szare. Miąższ Bez zapachu. Cechy mikroskopowe Zarodniki bezbarwne, w odczynniku Melzera silnie amyloidalne, szerokoeliptyczne (6,65) 7,73–8,96–10,21(12,24) x (5,71) 5,85–6,48–7,20(7,48) μm, Qav = 1,36. Podstawki 30–40 μm, 4-zarodnikowe. Brak cystyd. Skórka kapelusza złożona z równoległych strzępek o szerokości około 5 μm, zżelatynizowanych. Brak sprzążek. Gatunki podobne Podobne gatunki z rodzajów Omphalina, Omphaliaster i Clitocybe mają zarodniki nieamyloidowe. Podobny jest też Myxomphalia maura, ale ma zarodniki nie większe niż 6 mikronów.
Występowanie i siedlisko Podano występowanie lejkownika pępówkowatego w Ameryce Północnej, niektórych krajach Europy i w Japonii. W. Wojewoda w zestawieniu wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski przytacza tylko jedno stanowisko i to przedwojenne (Elbląg 1913). Później nie był już w Polsce notowany. W. Wojewoda sugeruje, że być może jest to gatunek w Polsce wymarły. W internetowym atlasie grzybów w 2015 i 2016 r. podano jednak dwa zweryfikowane stanowiska tego gatunku. Znajduje się na liście gatunków zagrożonych wartych objęcia ochroną.
Grzyb saprotroficzny. Na stanowiskach w Polsce występował w lasach iglastych w Elblągu, w trawie na obrzeżu Puszczy Knyszyńskiej oraz na Śląsku przy polnej drodze, obok piaszczystych nieużytków zarastających młodą sosną z domieszkami innych drzew.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pseudoclitocybaceae