alt=Handel emisjami i podatki węglowe na świecie|mały|Handel emisjami i podatki węglowe na świecie (2021) Węglowe opłaty emisyjne (eng. carbon pricing) to ekonomiczna metoda ograniczania skutków globalnego ocieplenia przez kary finansowe. Opłaty są uzależniane od ilości wyemitowanych gazów cieplarnianych, aby zachęcić zanieczyszczające kraje i podmioty do ograniczenia spalania paliw kopalnych (węgla, ropy naftowej i gazu) które ma negatywny wpływ na globalne ocieplenie. Metoda ta jest powszechnie uznawana i uważana za wydajną. Wyceny emisji dwutlenku węgla mają na celu rozwiązanie ekonomicznego problemu polegającego na tym, że emisje CO2 i innych gazów cieplarnianych (GHG, eng. greenhouse gasses) są negatywnym efektem zewnętrznym, który nie jest kwotowany na żadnym rynku, tj. żaden byt ekonomiczny nie pobiera za niego opłat.

Opłaty emisyjne dwutlenku węgla przyjmują zazwyczaj formę podatku węglowego lub handlu emisjami dwutlenku węgla, czyli wymogu zakupu uprawnień do emisji.

W 2020 r. węglowe opłaty emisyjne przyniosły 53 mld USD przychodów dla podmiotów kontrolujących emisje. 21,7% globalnych emisji gazów cieplarnianych zostanie objętych opodatkowaniem do 2021 r., co stanowi znaczny wzrost ze względu na wprowadzenie chińskiego krajowego systemu handlu uprawnieniami do emisji dwutlenku węgla. Regiony, w których obowiązują węglowe opłaty emisyjne, obejmują większość krajów europejskich i Kanadę. Z drugiej strony, najwięksi emitenci, tacy jak Indie, Rosja, kraje Zatoki Perskiej i wiele stanów USA, nie wprowadziły jeszcze węglowych opłat emisyjnych. Australia zniosła system opłat za emisję dwutlenku węgla.

Najnowsze modele społecznych kosztów emisji dwutlenku węgla wyceniają szkody emisji na kwotę ponad 3000 USD za tonę CO2, przy uwzględnieniu sprzężeń zwrotnych z gospodarki i spadającego tempa wzrostu globalnego PKB. Natomiast zalecenia polityczne wahają się od około 50 do 200 USD. Wiele systemów ustalania cen emisji dwutlenku węgla, w tym ETS w Chinach, utrzymuje się poniżej 10 USD/tCO2. Wyjątkiem jest unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU-ETS), gdzie kwota podatku przekroczyła 60 euro/tCO2 (69 USD/tCO2) w 2021 r.

Wśród wielu możliwych rozwiązań wprowadzenia węglowych opłat emisyjnych należy wyróżnić dwa, nie wykluczające się, podejścia: podatek węglowy oraz system kontraktów na emisje.

Podatek węglowy jest chwalony z powodów ekonomicznych: ze względu na swoją prostotę i stabilność, podczas gdy system kontraktów na emisje jest zazwyczaj wybierany z powodów politycznych. Systemy handlu teoretycznie oferują możliwość ograniczenia uprawnień do pozostałego budżetu węglowego. Obecne wdrożenia mają jedynie na celu osiągnięcie określonych celów redukcyjnych. mały|400x400px|Handel emisjami węgla – ceny uprawnień od 2008 r.

W rozwiązaniach opartych na systemie kontraktów na emisje ciało regulujące ustanawia limit emisji, na przykład 1000 tCO2 rocznie. Następnie, przyznaje uprawnienia zainteresowanym stronom w politycznie lub administracyjnie określony sposób, albo sprzedaje je na aukcji temu, kto zaoferuje najwyższą cenę. Po rozdaniu pozwoleń, można nimi handlować prywatnie. Emitentom bez wymaganych uprawnień grozi kara, która kosztowałaby więcej niż zakup zezwoleń. Emisje są teoretycznie ograniczone do określonego limitu. Niski limit będzie skutkował ograniczoną ilością dostępnych pozwoleń, a także ich wysoką ceną.

W rozwiązaniach opartych na podatku węglowym ciało regulujące ustanawia opłatę za wyemitowanie do atmosfery danej masy CO2, na przykład 60 USD/tCO2 i pobiera taką opłatę od emitentów w formie podatku, na przykład na koniec roku. W tym rozwiązaniu całkowita wartość emisji jest regulowana przez rynek podczas gdy cena jest ustalana przez ciało regulujące.

Zarówno podatek, jak i kontrakt emisyjny jest stosowany do paliw kopalnych proporcjonalnie do zawartości w nich węgla. Zasięg zezwoleń kontraktów emisyjnych jest w praktyce częściowy, na przykład może być ograniczony do jedynie branży elektrycznej. W przeciwieństwie do podatku węglowego, rynek zezwoleń automatycznie dostosowuje cenę dwutlenku węgla do poziomu, który zapewnia spełnienie limitu, podczas gdy w ramach podatku węglowego cenę dwutlenku węgla ustala rząd, a nie rynek. Dwa kraje (lub więcej) mogą połączyć swoje rynki kontraktów emisyjnych poprzez wzajemne akceptowanie kontraktów emisyjnych. Efektem tego jest wyrównanie ceny emisji CO2 pomiędzy dwoma rynkami.

Podstawowe pojęcia Podatek węglowy W przypadku podatku węglowego regulator ustala cenę emisji bezpośrednio. Co do zasady, wszystkie źródła emisji CO2 powinny być opodatkowane według tej samej stawki za tonę wyemitowanego CO2. Można to osiągnąć poprzez opodatkowanie wszystkich źródeł paliw kopalnych proporcjonalnie do zawartości w nich węgla. W praktyce różne paliwa i ich różne zastosowania mogą być opodatkowane według odmiennych stawek, a wynikający z tego podatek może być wciąż określany jako podatek węglowy.

Kontrakty emisyjne System kontraktów na emisje CO2 jest rynkową metodą ograniczania kosztów zewnętrznych wynikających z emisji dwutlenku węgla. Opiera się na ustawowych zezwoleniach uprawniających do emisji określonej ilości CO2 (limitu), które mogą być kupowane i sprzedawane na zasadach rynkowych. Ilość zezwoleń wprowadzanych na rynek jest stopniowo ograniczana, co powoduje wzrost popytu na nie, a co za tym idzie wzrost ceny. W rezultacie zwiększa się motywacja przedsiębiorstw i korporacji do inwestowania w technologie mniej szkodliwe dla środowiska naturalnego.

Narzędzia hybrydowe Systemy typu „limit i handel” mogą zawierać postanowienia dotyczące stabilności cen z limitami dolnymi i górnymi. Tego typu projekty są najczęściej określane jako narzędzia hybrydowe. W tym wypadku cena może zostać uznana za podatek w zakresie w jakim jest kontrolowana przez te limity.

Polityka przychodów Standardowe propozycje wykorzystania dochodów z emisji dwutlenku węgla obejmują: wypłatę uzyskanego przychodu w przeliczeniu na mieszkańca społeczeństwu (recykling dochodów podatkami sterującymi)Der Ökobonus – Instrument für eine sozial gerechte Umwelt- und Klimapolitik? (German language, abstact in English), Benjamin Held, in: Wirtschaftsdienst 2019, Heft 1., subsydia przyspieszające dekarbonizację gospodarki, użycie tych dochodów zamiast innego podatku (zamiana podatku), lub zutylizowanie ich na badania w dziedzinie efektywności energetycznej i energii odnawialnej w celu zmniejszenia emisji.

Społeczny koszt emisji CO2 Sprecyzowanie dokładnej szkody pieniężnej spowodowanej przez wyemitowaną tonę CO2 zależy od skutków klimatycznych i gospodarczych sprzężeń zwrotnych. Z tego powodu oszacowanie tej szkody obłożone jest pewną niepewnością. Nowe, bardziej precyzyjne, publikacje raportują znacznie większy całkowity społeczny koszt emisji niż oszacowania z pierwszej dekady XXI w. Nowoczesne oszacowania uwzględniają zarówno preferencje czasową, jak i stopy dyskontowe, pierwsze mierzą preferencje obecnej satysfakcji względem odroczonej, a drugie mierzą utratę siły nabywczej pieniądza w czasie, skutkuje to niższymi kosztami w obecnym stanie i wyższymi kosztami po wyczerpaniu budżetów węglowych. Źródło Rok cena za emisję tony CO2 Uwagi Interagency Working Group (rząd USA) 2013 / 2016 42 USD Wartość średnia w 2020r. dla średniej stopy dyskontowej 3% 212 USD Górny szacunek (95 centyl) w 2050r. dla średniej stopy dyskontowej 3% Umweltbundesamt (Niemiecka Agencja Ochrony Środowiska) 2019 206 USD z preferencją czasową 1% 731 USD bez preferencji czasowej Kikstra et al. (grupa naukowców z Wielkiej Brytanii i Unii Europejskiej) 2021 3372 USD w tym ekonomiczne sprzężenia zwrotne

Poziomy cen Około jedna trzecia systemów utrzymuje cenę poniżej 10 USD/tCO2, a w większości wynosi ona poniżej 40 USD. Jedynym wyjątkiem jest gwałtowny wzrost ceny w EU-ETS, która we wrześniu 2021 r. osiągnąła 60 USD. Szwecja i Szwajcaria to jedyne kraje, w których cena wynosi powyżej 100 USD/CO2. brak|mały|700x700px|Ceny emisji CO2 w 2021 r.

Zakres i zasięg W krajach objętych systemem handlu emisjami i podatkami, programy te obejmują około 40 do 80% emisji. Programy różnią się znacznie w szczegółach. Obejmują one lub wykluczają paliwa, transport, ogrzewanie, rolnictwo lub gazy cieplarniane inne niż CO2 jak metan lub gazy fluorowane. W wielu państwach członkowskich UE, takich jak Francja czy Niemcy, współistnieją dwa systemy. Europejski System Handlu Emisjami obejmuje wytwarzanie energii i duże emisje przemysłowe, podczas gdy krajowy system handlu uprawnieniami do emisji lub podatki określają cenę benzyny, gazu ziemnego i ropy do konsumpcji prywatnej. + Schematy cen emisji dwutlenku węgla z przychodami przekraczającymi 2 miliardy dolarów kraj/region rodzaj udział zasięg / uwagi przychody 2020 UE ETS 39% przemysł, energia elektryczna, lotnictwo wewnątrzunijne 22,5 mld USD Chiny ETS 40% elektryczność, ogrzewanie miejskie wprowadzony na rynek w 2021 Kanada podatek 22% Ceny krajowe w Kanadzie, dodatkowe podatki i ETS w stanach 3,4 mld USD Francja podatek 35% spoza EU-ETS 9,6 mld USD Niemcy ETS 40% spoza EU-ETS: transport, ogrzewanie 8.45 mld USD, spodziewane uruchomienie 2021 Japonia podatek 75% 2,4 mld USD Szwecja podatek 40% transport, budownictwo, przemysł, rolnictwo 2,3 mld USD

Inne podatki i składniki cen Ostateczna cena konsumpcyjna paliw i energii elektrycznej zależy od konkretnych przepisów podatkowych i warunków w danym kraju. Chociaż ceny emisji dwutlenku węgla odgrywają coraz większą rolę, podatki energetyczne, VAT i inne podatki są wciąż główną przyczyną różnych poziomów cen emisji CO2 między krajami.

Wpływ na ceny detaliczne W tabeli podano przykłady dopłaty do ceny dla ceny węgla wynoszącej 100 USD lub odpowiednio 100 jednostek innej waluty. Kalkulacja dla żywności oparta jest na ekwiwalentach CO2, w tym wysokim wpływie emisji metanu. Paliwo wpływ na cenę uwagi 1 l benzyny 0,24 USD 1 l oleju napędowego 0,27 USDTransport wpływ na cenę uwagi 500 km podróży samochodem, 1 pasażer 8,40 USD 7 l benzyny na 100 km 500 km podróży samolotem średniej wielkości w przeliczeniu na 1 pasażera 6,70 USD około 0,134 CO2/km, lot krajowy, A320, mniej niż 50 miejsc, wszystkie zajęte 500 km podróży małym samolotem w przeliczeniu na 1 pasażera 32,95 USD 0,659 kgCO2/km, lot krajowy, mniej niż 50 miejsc, wszystkie zajęte 500 km podróży samolotem odrzutowym w klasie ekonomicznej w przeliczeniu na 1 pasażera 76,50 USD 0,153 kgCO2/km, podróż przynajmniej 3700 km 500 km podróży samolotem odrzutowym w klasie biznesowej w przeliczeniu na 1 pasażera 292,50 USD 0,585 kgCO2/km, podróż przynajmniej 3700 km Elektryczność wpływ na cenę uwagi 1 kWh węgla brunatnego 0,11 USD 1 kWh węgla kamiennego 0,10 USD 1 kWh gazu ziemnego 0,06 USD 1 kWh gazu ziemnego (CCGT) 0,04 USD Ciepło wpływ na cenę uwagi 1 kWh z gazu ziemnego 0,02 USD 1 KWh z lekkiego oleju opałowego 0,03 USD 1 l lekkiego oleju opałowego 0,29 USD Jedzenie sprzedaż bezpośrednia (farmgate) ocena w cyklu całego życia źródło / uwagi 1 kg jagnięciny 2,04 USD 3,92 USD 1 kg wołowiny 1,52 USD 2,70 USD 33,50 USD z zagospodarowaniem terenu w tropikalnych lasach deszczowych 1 kg masła 1,47 USD 1 kg sera 0,98 USD 1,35 USD 1 kg wieprzowiny 0,46 USD 1,21 USD 1 kg ryżu 0,24 USD 0,27 USD ryż biały 1 kg kurczaka 0,23 USD 0,69 USD 1 kg ryby 0,41 USD 0,61 USD łosoś / tuńczyk w puszce 1 kg jaj 0,20 USD 0,41 USD 100 g na jajko 1 kg orzechów 0,13 USD 0,23 USD 1 l mleka 0,11 USD 0,19 USD 2% tłuszczu 1 kg tofu 0,07 USD 0,20 USD 1 kg ziemniaków 0,03 USD 0,29 USD Wschodnie Idaho

Ekonomia węglowych opłat emisyjnych