Kazimierz Grochmalski (ur. 1951) – polski dramaturg, poeta, pisarz, reżyser, performer, aktor, twórca Teatru Maya oraz Teatru Plastyków, wykładowca akademicki.

Życiorys W 1974 założył w Poznaniu ceniony w świecie Teatr MayaM. Zaradniak, Świat „Marionetek” według Kazimierza Grochmalskiego, w skład którego weszli aktorzy i plastycy. Był to teatr ruchu, gestu i obrazu, który stworzył indywidualną metodę pracy nad językiem komedii. Autorem koncepcji teatru był Grochmalski, jego metoda pracy teatralnej pt. „kompozycja komediowa”, była prezentowana na całym świecie podczas 106 zagranicznych tournée w 22 krajachBiografia (w:) „Helikopter”, wyd. 3/2019.

Teatr przez kilkanaście lat działał przy Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza, następnie od 1990 funkcjonował jako teatr prywatny. Zespół wraz z reżyserem uczestniczył w międzynarodowych festiwalach i spotkaniach. Ze względu na liczne tournee w Europie, Azji i Afryce, teatr został nawet nazwany „teatrem podróżującym”. Teatr Maya Grochmalskiego był organizatorem m.in. Międzynarodowych Spotkań Teatru i Sztuki Expanded Theatre30 lat Malta Festival Poznań. Artyści i artystki. Teatr Maya.

Teatr Grochmalskiego odnosił liczne sukcesy, zdobywał międzynarodowe nagrody oraz ceniony był przez europejską krytykę teatralną, m.in. sukcesy na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym w Lizbonie za „Sztukę umierania” wg K. Grochmalskiego„Kronika Wielkopolska”, wyd. 48, Poznań 1988, sukces artystyczny w JaponiiB. Kusztelski, Teatr MAYA odniósł w Japonii artystyczny sukces [w:] „Gazeta poznańska”, 1989, nr 233, s. 2., Portugalii i FinlandiiB. Kusztelski, „Gazeta poznańska”, 1989, nr 188, s. 2..

Jednym z adeptów teatralnej sztuki Kazimierza Grochmalskiego w Teatrze Maya był Zbigniew Brzoza, późniejszy reżyser teatralny i telewizyjny, wykładowca w łódzkiej Państwowej Wyższej Szkole Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej. Po latach Zbigniew Brzoza wspominał: Dopiero, kiedy jako student, założyłem swoją grupę teatralną, przypadkiem trafiłem na warsztaty prowadzone przez Kazimierza Grochmalskiego z alternatywnego, poznańskiego teatru Maya. To było chyba w roku 76. Tam poznałem sposób pracy nad spektaklem oparty na metodzie improwizacji. Tam też, po raz pierwszy zetknąłem się ze środowiskiem zafascynowanym Grotowskim i Teatrem Ósmego Dnia. To środowisko, wywodzące się z inteligencji, zafascynowane konstelacją, miało coś, co odróżniało je od reszty mieszkańców PRL-u – jakąś swobodę i jakąś tęsknotę za wspólnotą, podobną do tej, którą poznałem w domu na Cyganeczki w Warszawie, w którym była słynna komuna hipisówZ. Brzoza, Zawsze stawać po stronie skrzywdzonych. Notatki z rozmowy (w:) „pARTisan”, 12/04/2018.

Grochmalski założył również poznański Teatr Plastyków, działający przy Akademii Sztuk Pięknych (dzisiejszy Uniwersytet Artystyczny im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, w którym Grochmalski wykładał w latach 2000-2008). Jednym z członków zespołu TP był m.in. Robert Mleczko, twórca wideo i scenografii teatralnej, który w rozmowie dla Dwutygodnika wspominał, iż teatr zajmował się głównie performansem, ingerował w przestrzeń galeryjną i działał w mieście PoznaniuM. Węgrzyn, Projekt spektakl: Autor wideo. Rozmowa z Robertem Mleczką (w:) „Dwutygodnik. Strona kultury”, wyd. 174, 12/2015.

Oprócz pracy jako reżyser w Teatrze Maya oraz Teatrze Plastyków, Grochmalski reżyserował również w Teatrze Polskim (m.in. „Paradoks o aktorze”, Denis Diderot) oraz wystawiał swoje sztuki w Teatrze MuzycznymArchiwum Teatru Maya. Dokumentacja fotograficzna z pracy teatralnej Kazimierza Grochmalskiego przechowywana jest m.in. w Bibliotece Narodowej, Magazyn Ikonografii F.74094/II oraz w Wirtualnym Muzeum Historii Poznania (fotografie Jacka Kulmy).

Autorską metodę komediową Grochmalski wykładał na europejskich uczelniach, m.in. w Oksfordzie, Brukseli, Tunisie i LyonieWykłady na zagranicznych uczelniach. Jako twórca koncepcji teatru offowego był w II poł. XX w. przez europejską prasę porównywany do dokonań Tadeusza Kantora i Jerzego GrotowskiegoM. Zimny, „Słowiański fatalizm” Mistrza Grochmalskiego (w:) „Zeszyty Poetyckie”P. Stelmak, Requiem dla przyjaciela (w:) „Biblionetka. Opiniotwórcza strona książki”. W 1986 za animację kultury otrzymał Medal Młodej SztukiLaureat Medalu Młodej Sztuki.

Swoje wiersze poeta prezentował m.in. na antenie Radio Poznań w galerii Jerzego PiotrowiczaGaleria Jerzego Piotrowicza, Polskie Radio Poznań.

Publikacje książkowe Poezja Teatr, którego nie było (2016) Traktat o marionetkach (2018) Zanim opadnie kurtyna. Esej pisany wierszem (2021)

Proza Uśmiech (2020)

Ważniejsze omówienia krytycznoliterackie M. Zimny, „Słowiański fatalizm” Mistrza Grochmalskiego [w:] „Zeszyty Poetyckie” J. Mikołajczyk, Zanim opadnie kurtyna. Esej pisany wierszem [w:] „Popcentrala. Magazyn Kultury” A. Musiał, Poetyka łagodności [w:] „Wyspa”, 2019, nr 1, s. 161-163; I. Paczyńska, Przeciw bylejakości [w:] „Elewator. Kwartalnik literacko-kulturalny”, 2018, nr 4, s. 158-159; J. Grupiński, Czy świata jest za dużo [w:] „Akant”, r. 24, nr 6, s. 35; N. Dziuba, Autor (nie)znany – szkic krytyczny o Kazimierzu Grochmalskim [w:] „Obszary Przepisane”, nr 8/19

Ważniejsze wywiady Teatr Maya, z Kazimierzem Grochmalskim rozmawia Wojciech Makowiecki [w:] Szczelbaczechowa. Co było, a nie jest. Poznań artystyczno-towarzyski lat 70/80 zeszłego wieku, Poznań 2016 Modlitwę swoją już zbudowałem... z Kazimierzem Grochmalskim rozmawia Lech Mergler [w:] "Mandragora"

Bibliografia E. Csató, Almanach sceny polskiej 1976/77, wyd. 1978, s. 204; Skład osobowy UAM (red. zbiorowa), Poznań 1988, s. 124; Encyklopedia. Świat w przekroju 1989-90, Wyd. Wiedza Powszechna 1990, s 557; V. Julkowska, Między historią a edukacją historyczną, Instytut Historii UAM 2003, s. 145-152; I. Skórzyńska, Teatry poznańskich studentów, 1953-1989. Konteksty, historie, interpretacje, Poznań 2020, s. 120-220.

Linki zewnętrzne Wirtualne Muzeum Historii Poznania - Teatr Maya - Kazimierz Grochmalski Wiersze Kazimierza Grochmalskiego

Przypisy

Kategoria:Aktorzy związani z Poznaniem Kategoria:Pisarze związani z Poznaniem Kategoria:Reżyserzy związani z Poznaniem Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy artyści konceptualni Kategoria:Polscy dramaturdzy Kategoria:Polscy eseiści Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy poeci XXI wieku Kategoria:Polscy pisarze XXI wieku Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy scenografowie teatralni Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Polscy teoretycy teatru Kategoria:Laureaci Medalu Młodej Sztuki Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w 1951 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi