Izrael Rabon, jid. , ישראל ראַבאָןwłaśc. Izrael Rubin, ps. „Rut Wincykster”, „Szabtaj Cyter”, „Isroel der Klejner”, „Szabse Citer”, „Isroel Rin”, „Rus Vincigster”, „A. Ringel”, „M. Botshkovski” (ur. w 1900 w Gowarczowie, zm. w 1941 w Ponarach) – polsko-żydowski poeta, prozaik, eseista, tłumacz i krytyk literacki.
Życiorys Pochodził z ubogiej żydowskiej rodziny. W 1902 zamieszkał na Bałutach przy ul. Pieprzowej 15 (późn. ul. Hersza Berlińskiego) z matką Deborą i ojcem Szymonem, a także bratem i 2 siostrami. Za młodu uczęszczał do chederu, na którym zakończył swoją formalną edukację. Był samoukiem, czytał znaczne ilości książek oraz uczył się języków obcych. W wieku 14 lat tworzył wiersze, które były publikowane w łódzkiej prasie żydowskiej. Z czasem rozpoczął publikować opowiadania, nowele oraz powieści. W 1920 walczył w wojnie polsko-bolszewickiej w 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Publikował w gazetach „Łodzier Togblat”, „Hajnt” i „Unzer Ekspres”. Tworzył głównie wiersze o charakterze groteskowo-katastroficznym. W latach 1923–1924 redagował czasopismo „Szweln” (jid., Progi). W 1938 był założycielem i redaktorem warszawskiego czasopisma literackiego „Os. Lid, Nowele, Esej, Bild” (jid., Litera. Wiersze, Nowele, Eseje, Obrazy), w którym publikował pod pseudonimami: „Rut Wincykster” albo „Szabtaj Cyter”. Przekładał na jidysz utwory Jeana Cocteau, Jana Kasprowicza, Rainera Marii Rilkego, Paula Valéry’ego, François Villona, Stefana Zweiga.
Jesienią 1939 uciekł z Łodzi wraz z Chaimem Lejbem Fuksem przed wojskami niemieckimi. Dostał się do Wilna, gdzie mieszkał przy ul. Zamkowej. Tam napisał Farcejchenungen fun jor 1939 (Szkice z 1939), literacki reportaż będący spisem wspomnień autora, wydany w almanachu Unterwegns (jid., W drodze) w 1940 roku i napisany we współpracy z Noachem Pryłuckim i Jechielem Jeszają Trunkiem. Według pisarza Szmerke Kaczergińskiego Rabon zginął przez rozstrzelanie w Ponarach w 1941, lecz jego losy nie są znaneM. Naimska, R. Żebrowski, Rabon (Rubin) Izrael, [w:] Polski Słownik Judaistyczny, oprac. Z. Borzymińska, R. Żebrowski, t. 2, Warszawa 2003, s. 392–393.Rabon Izrael, [w:] A. Kempa, M. Szukalak, Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny, t. 2, Łódź 2002, s. 95..
Publikacje Untern plojt fun der welt (Pod płotem świata; 1928), Groer friling (Szara wiosna; 1933), Balut: roman fun a forsztot (Bałuty; 1934) – stanowi opowieść o życiu biedoty z Bałut, Lider (Wiersze; 1937), Farcejchenungen fun jor 1939 (Szkice z 1939 r.; 1940) – obejmuje relację z początku II wojny światowej w Łodzi, Di gas (1928; wyd. pol. Ulica; 1991).
Przypisy
Kategoria:Ludzie związani z Bałutami Kategoria:Ofiary zbrodni w Ponarach Kategoria:Pisarze związani z Łodzią Kategoria:Polscy eseiści Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Polscy Żydzi zamordowani podczas Zagłady Kategoria:Pisarze jidysz Kategoria:Tłumacze na język jidysz Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1941 Kategoria:Żydzi związani z Łodzią Kategoria:Ludzie urodzeni w Gowarczowie