Chaim Lejb Fuks (), także Chaim Lejb Fuchs, Chaim Leib Fox, ps. Kh. Narkis, Kh. L. Ludzki, Mikhl Libling, Khlf, Khalef, FU, FS, Leye Grinboym (ur. 29 maja 1897 w Łodzi, zm. 6 marca 1984 w Nowym Jorku) – polsko-żydowski poeta, pisarz i dziennikarz
Życiorys Fuks był synem Rodego – łódzkiego rabina i poety tworzącego w jidysz i w j. hebrajskim. Od 16 roku życia uczył się w jesziwie, a ponadto samodzielnie douczał się w zakresie nauk świeckich. W 1915 zadebiutował w łódzkiej gazecie „Fołksbłat” publikując po raz pierwszy swoje wiersze. Był współzałożycielem Łódzkiego Koła Literackiego, członkiem Koła Literatów Łódzkich i jego delegatem na pierwszą konferencję pisarzy jidysz w Polsce w 1919. Był autorem wierszy, opowiadań, esejów oraz recenzji dla wielu gazet, był także jednym z redaktorów: „Jung Idysz” (zarazem członkiem Jung Idysz), „Literatur” (redakcja wraz z: Herszem Danielewiczem) „S'feld”, „Gezangen”, „Szweln” (redakcja wraz z: Izraelem Rabonem), „Literarishe monatshrift”, „Fraytog”. W trakcie I wojny światowej został zmuszony do pracy przymusowej w Niemczech. Po powrocie do Łodzi działał w Bundzie i w syjonistycznym ruchu robotniczym. Zaangażował się w nielegalną Aliję. Dostał się do Izraela w 1936 gdzie dołączył do Hagany. Następnie w 1938 wrócił do Polski.
Na przełomie 1939 i 1940 uciekł z Izraelem Rabonem do Białegostoku, następnie w latach 1940–1946 przebywał w ZSRR, by po II wojnie światowej powrócić do Łodzi, w której mieszkał do 1948. W okresie 1948–1953 przebywał w Paryżu, w którym założył i był przewodniczącym stowarzyszenia literackiego Jidysz oraz był współzałożycielem wspólnoty Żydów Europy Wschodniej. W 1953 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie zamieszkał w Nowym Jorku. W 1959 został członkiem zarządu Jidysz Pen Center. Publikował w ciągu całego życia w gazetach m.in. w Warszawie, Białymstoku, Moskwie, Wilnie, Paryżu, Mińsku, Nowym Jorku, Meksyku.
Życie prywatne W 1924 roku Fuks ożenił się z poetką Rikudą Potasz, z którą miał córkę Awiwę (ur. 1926). Para rozwiodła się w 1934, a Rikuda wyjechała z córką do Palestyny.
Wybrane dzieła i publikacje Dursztike Lemer (1926) – tomik poezji, Gioras lecter weg (1939), Zingt mir di welt (Pokaż mi świat, 1936) – tomik poezji, Dos blut ruft cu nekume (Krew woła o pomstę, 1941), Sho fun Lid (1951), Leksykon fun der najer jidyszer literatur (Leksykon nowej żydowskiej literatury, 1961) – jako współtwórca, Di Teg Neygn di Kep (1969), Lodz szel majle (Łódź na wysokościach, 1972), 100 Yor Jidisze un Hebreisze Prese in Kanade (1980).
W jidysz ponadto wydał m.in. następujące prace: Ulica Wschodnia w Łodzi, Życie literackie w Łodzi, Miasteczko żydowskie na granicy chińsko-sowieckiej, Zagłada Żydów polskich w pismach Kacenelsona, Brodersona i Segałowicza, Lodz majn hejm: in jortog fun der likwidacje fun lodżer geto (Łódź – mój dom: w rocznicę likwidacji łódzkiego getta, 1948).
Przypisy
Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Pisarze jidysz Kategoria:Członkowie Hagany Kategoria:Politycy Bundu Kategoria:Pisarze związani z Łodzią Kategoria:Członkowie Jung Idysz Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Żydzi związani z Łodzią Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1984