Giedrojć (Gedroyc, Gedroyć, Giedrojc, Gedroit, Gedroitski Książę, Gedroic, Hipocentaur) – polski herb książęcy, odmiana herbu Hippocentaurus. Herb własny rodziny Giedroyciów.
Opis herbu Opis historyczny Juliusz Ostrowski blazonuje herb następująco:
Opis współczesny Opis skonstruowany współcześnie brzmi następująco:
Na tarczy o polu srebrnym hipocentaur normalny w ludzkiej części, a czarny w końskiej, strzela przy tym z łuku do własnego ogona o wizerunku węża złotego.
W klejnocie trzy pióra strusie.
Labry herbowe czarne, podbite srebrem.
Całość otacza płaszcz heraldyczny, podbity gronostajem.
Płaszcz zwieńcza mitra książęca.
Geneza Herb jest własnością rodu Giedroyciów, o których pierwsza wzmianka historyczna pochodzi z 1399 r., kiedy to Wielki Książę Witold Kiejstutowicz sądził sprawę „kniaziów Gedroitskich” z biskupem wileńskim. Według legendy podanej przez kronikę litewską, uzupełnionej przez Stryjkowskiego i Kojałowicza – Gedroyciowie mają pochodzić od mitycznego Dowszprunga. Przeciw tej teorii stoi natomiast Józef Wolff, który wywodzi Giedroyciów od udzielnych książąt litewskich, a mianowicie od dynastii, które poprzedziły Giedyminowską. Stanowisko ich było odrębne od innych kniaziów, pod względem których ze Swirskimi tworzą oddzielną kategorię.
Znane są różne przyznania tytułów książęcych tejże rodzinie, w Rosji na przestrzeni historycznej przyznano ich kilka, pierwszy 24 listopada 1865 roku. W 1920 roku uzyskali również potwierdzenie tytułu w Austrii.
Herbowni Pełne listy herbownych nie są dziś możliwe do odtworzenia, także ze względu na zniszczenie i zaginięcie wielu akt i dokumentów w czasie II wojny światowej (m.in. w czasie powstania warszawskiego w 1944 spłonęło ponad 90% zasobu Archiwum Głównego w Warszawie, gdzie przechowywana była większość dokumentów staropolskich). Nazwisko znajdujące się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego, Tadeusza Gajla. Występowanie danego nazwiska w artykule nie musi oznaczać, że konkretna rodzina pieczętowała się herbem Giedrojć. Często te same nazwiska są własnością wielu rodzin reprezentujących wszystkie stany dawnej Rzeczypospolitej, tj. chłopów, mieszczan, szlachtę.
Należy zwrócić uwagę na częste zjawisko przypisywania rodom szlacheckim niewłaściwych herbów, szczególnie nasilone w czasie legitymacji szlachectwa przed zaborczymi heroldiami, co zostało następnie utrwalone w wydawanych kolejno herbarzach. Identyczność nazwiska nie musi oznaczać przynależności do danego rodu herbowego. Przynależność taką mogą bezspornie ustalić wyłącznie badania genealogiczne.
Galeria
Zobacz też heraldyka polska herbarz
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polskie herby książęce Kategoria:Odmiany herbowe Kategoria:Herby własne