Dzięcioł jasnogrzbiety (Campephilus robustus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny dzięciołowatych (Picidae), występujący w środkowej części wschodniej Ameryki Południowej. Jest gatunkiem endemicznym dla Mata Atlântica. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski.
Systematyka Pierwszego naukowego opisu gatunku – na podstawie holotypu pochodzącego z Bahia w Brazylii – dokonał niemiecki przyrodnik Martin Lichtenstein w 1818 roku, nadając mu nazwę Picus robustus (niekiedy jako data pierwszego opisu podawany jest rok 1819). Nie wyróżnia się podgatunków.
Morfologia Dużej wielkości dzięcioł o dłutowatym, długim, silnym, prostym dziobie koloru rogowego. Tęczówki od białych do żółtobiałych, wokół oka naga, czarna skóra. Głowa, szyja i górna część piersi jaskrawoczerwone. Pióra głowy tworzą czub. Samce mają charakterystyczną niewielką owalną plamkę uszną, od góry czarną, od dołu białą. Samice mają czarną brodę, szeroki białawożółty pasek zwężający się od podstawy dzioba do połowy policzka z wąską czarną obwódką. Górna część tułowia biaława z odcieniami od bladego płowożółtego do cynamonowego. Spód ciała jasny białawy z wyraźnymi czarnymi pręgami. Skrzydła czarniawe z ciemnobrązowym odcieniem, z rdzawymi plamami na wewnętrznych stronach lotek. Ogon dosyć długi, czarny. Nogi silne ze szponami, ciemnoszare. Osobniki młodociane są bardziej matowe i bardziej brązowe, z mniej wyraźnym prążkowaniem na spodzie ciała. Długość ciała 32–37 cm, masa ciała 230–294 g.
Zasięg występowania Dzięcioł jasnogrzbiety występuje na terenach zalesionych, na nizinach do 1000 m n.p.m., w górach do 2200 m n.p.m. Jest gatunkiem osiadłym. Występuje na obszarze w dużym stopniu pokrywającym się z ekoregionem Mata Atlântica tj. we wschodniej i południowo-wschodniej Brazylii, w południowym i wschodnim Paragwaju oraz w północno-wschodniej Argentynie (prowincje Misiones i Corrientes). Zasięg jego występowania według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 2,07 mln km².
Ekologia Jego głównym habitatem są nizinne i górskie lasy deszczowe ze starym drzewostanem, także lasy araukariowe. Żeruje na pniach dużych drzew, żywiąc się głównie chrząszczami (zarówno dorosłymi, jak i ich larwami) oraz innymi owadami. Niekiedy zjada też jagody. Żeruje na wszystkich poziomach lasu samotnie, w parach lub małych grupach rodzinnych.
Rozmnażanie Informacje na temat rozmnażania dzięcioła jasnogrzbietego są bardzo skąpe. Opisane są dwa przypadki wykucia dziupli lęgowych w październiku i styczniu, znajdowały się one w pniach martwych drzew na wysokości 3,5–4,5 m. W innym przypadku w dziupli wykutej w maju w lipcu stwierdzono młode.
Status zagrożenia i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN dzięcioł jasnogrzbiety jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (od 1994 roku LR/lc – Lower Risk/least concern, od 2004 roku LC – Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale gatunek ten opisywany jest jako dość rzadki. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku. W przypadku 18 ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje dzięcioła jasnogrzbietego za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje – 16 z nich znajduje się w Paragwaju (m.in. Park Narodowy Caazapá, Park Narodowy San Rafael) oraz po jednej w Brazylii i Argentynie.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Dzięciołowate Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1818 roku Kategoria:Taksony opisane przez Martina Lichtensteina Kategoria:Fauna Argentyny Kategoria:Fauna Brazylii Kategoria:Fauna Paragwaju