Dzięcioł płowogrzbiety (Campephilus leucopogon) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny dzięciołowatych (Picidae), występujący w środkowej części Ameryki Południowej. Jest gatunkiem typowym dla Gran Chaco. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski.
Systematyka Pierwszego naukowego opisu gatunku – na podstawie holotypu pochodzącego z Brazylii – dokonał francuski przyrodnik Achille Valenciennes w 1826 roku, nadając mu nazwę Picus leucopogon. Nie wyróżnia się podgatunków. Ptaki z południowo-zachodniej części zasięgu proponowano wydzielić jako podgatunek major na podstawie rzekomo większego rozmiaru, ale osobniki o podobnym rozmiarze stwierdzane są też w pozostałej części zasięgu.
Morfologia Średniej wielkości dzięcioł o dłutowatym, długim, silnym, szerokim u nasady, prostym dziobie koloru kości słoniowej. Tęczówki jasnożółte, wokół oka naga, czarna skóra. Głowa jaskrawoczerwona. Szyja u samców jaskrawoczerwona, u samic czarna. Pióra głowy tworzą czub. Samce mają charakterystyczną, niewielką, owalną plamkę uszną, od góry czarną, od dołu białawą. Samice mają czarne czoło i szczyt głowy oraz szeroki, blady pasek, zwężający się od podstawy dzioba do połowy policzka, z wąską czarną obwódką. Górna część tułowia od białawej poprzez jasnopłową do jasnocynamonowej. Spód ciała czarny. Skrzydła czarne, z rdzawymi plamami na wewnętrznych stronach lotek. Ogon raczej krótki, czarny. Nogi szare. Długość ciała 28–30 cm, masa ciała 203–281 g.
Zasięg występowania Dzięcioł płowogrzbiety występuje na terenach w dużej mierze pokrywających się z obszarem Gran Chaco do wysokości 2500 m n.p.m. Spotykany jest od północno-środkowej Boliwii oraz środkowego i zachodniego Paragwaju po północny Urugwaj, północno-środkową Argentynę (m.in. w prowincjach Corrientes, Entre Ríos, La Rioja, Córdoba) oraz zachodnią część stanu Rio Grande do Sul w skrajnie południowej Brazylii. Zasięg jego występowania według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 1,75 mln km².
Ekologia Jego głównym habitatem są suche zadrzewienia, sawanny, pastwiska z zagajnikami i lasy. Żywi się głównie larwami chrząszczy. Żeruje na pniach wysokich drzew, w tym izolowanych drzew na obszarach otwartych, zlatuje też na przewrócone pnie. Poza sezonem lęgowym żeruje głównie samotnie.
Rozmnażanie Informacje na temat rozmnażania dzięcioła płowogrzbietego są bardzo skąpe. Okres lęgowy głównie we wrześniu, ale także od października do listopada. Gniazduje w dziuplach w pniach dużych drzew lub palm na wysokości 6–8 m. Oboje rodzice zajmują się karmieniem młodych.
Status zagrożenia i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN dzięcioł płowogrzbiety jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (od 1988 roku LR/lc – Lower Risk/least concern, od 2004 roku LC – Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość rzadki. Trend liczebności populacji nie jest znany. W przypadku 13 ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje dzięcioła płowogrzbietego za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje: 9 z nich znajduje się w Paragwaju (m.in. Park Narodowy Defensores del Chaco, Park Narodowy Teniente Agripino Enciso, Park Narodowy Médanos del Chaco, Park Narodowy Tinfunqué), 2 w Brazylii i 2 w Argentynie.
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Dzięciołowate Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1826 roku Kategoria:Fauna Argentyny Kategoria:Fauna Boliwii Kategoria:Fauna Brazylii Kategoria:Fauna Paragwaju Kategoria:Fauna Urugwaju