thumb|Ul. Ołowiana 2-4 thumb|Ul. Ołowiana 5-13 Ulica Ołowiana – ulica położona we Wrocławiu, łącząca ulicę Icchaka Lejba Pereca z ulicą Oporowską na osiedlu Gajowice, w dawnej dzielnicy Fabryczna. Ulica ma długości. Obszar przez który przebiega ulica ujęty jest w gminnej ewidencji zabytków i objęty jest ochroną w zakresie historycznego układu urbanistycznego osiedla. Przy ulicy i w najbliższym otoczeniu znajdują się zabytkowe budynki również wpisane do gminnej ewidencji zabytków.

Historia Ulica przebiega przez obszar dawnych Gajowic (Gabitz), który został włączony do miasta w 1868 r. Rejon pobliskiego placu Icchaka Lejba Pereca ukształtowany został według projektu z 1895 r. Plac ten (Rehdigerplatz) z częścią dochodzących do niego ulic istniał już w 1901 r., ale nie istniały jeszcze ani ulica Ołowiana, ani Kłośna. Natomiast do 1926 r. ulica Ołowiana istniała już na całej swojej długości, wraz z zabudową po obu jej stronach, podobnie jak wspomniana ulica Kłośna (Wielandstrasse). Istniał już także charakterystyczny trójkąty w rzucie poziomym skwer zlokalizowany między dwiema jezdniami ulicy Ołowianej i ulicą Kłośną zachowany do dziś. Po obu stronach ulicy istniały ciągła zabudowa pierzejowa z numeracją od 1 do 17 dla numerów nieparzystych i od 2 do 16 dla numerów parzystych. Numeracja ta dla numeru 3 i numerów 2-10 została zachowana współcześnie, także dla powojennego budynku 2-4 zbudowanego z miejscu zniszczonej zabudowy.

Zabudowa Gajowic w dużej części uległa, w wyniku działań wojennych, zniszczeniom powstałym podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r. Zniszczony podczas II wojny obszar Gajowic od lat 60. XX wieku stał się miejscem największej inwestycji mieszkaniowej w powojennej historii miasta pod nazwą osiedla mieszkaniowego „Gajowice”. W latach 60. i 70. XX wieku nastąpiła odbudowa osiedla Gajowice według projektu Igora Tawryczewskiego. Prace nad projektem rozpoczęto w 1959 r., a z wyżej wymienionym współpracowali: Edmund Frąckiewicz, Jadwiga Grabowska-Hawrylak, Maria Kiełczewska, Witold Maciejewski, Zygmunt Pawłowicz, Maria Tawryczewska. Powstała wówczas zabudowa przy ulicy Ołowianej, z uwzględnieniem zachowanych budynków pod numerami 3, 6, 8, 10. Wolna od zabudowy pozostała strona południowo-wschodnia sięgająca ulicy Żelaznej, z wyjątkiem pojedynczej zachowanej kamienicy pod numerem 3. Przy skrzyżowaniu z ulicą Icchaka Lejba Pereca w miejsce zniszczonej zabudowy pod numerami 2 i 4 powstał między innymi budynek lokalami usługowymi na parterze wyniesionym ponad poziom terenu, przy czym w jednym z nich przez lata mieściła się księgarnia i sklep papierniczy oraz w podcieniu charakterystyczny kiosk, w którym przez lata mieściła się kolektura gier Totalizatora Sportowego. Natomiast pierzeję południowo-zachodnią ulicy na odcinku od ulicy Kłośnej do ulicy Oporowskiej stanowi parawanowy budynek sięgający ulicy Grabiszyńskiej i nadwieszony nad ulicą Oporowską. Budynkowi przypisano adresy: ulica Kłośna 1 i ulica Żelazna 58-74 mimo że położony jest w pierzei ulicy Ołowianej, po przeciwnej stronie jezdni w stosunku do równoległej, oddalonej ulicy Żelaznej, a ulica Kłośna i Żelazna nie łączą się (są położone w znacznym oddaleniu).

Wolny od zabudowy kwartał pomiędzy ulicami Żelazną, Icchaka Lejba Pereca, Ołowianą i drogą wewnętrzną (1 zachowana kamienica) został w latach 1992–1995 zabudowany zespołem mieszkalno-usługowym według projektu architektów: Wojciecha Jarząbek, i . Wcześniej plac wykorzystywany był jako parking, miejsce dla przyjeżdżających do miasta wesołych miasteczek i cyrków, ulicznego handlu choinkami itp. Później powstał kolejny budynek przy ulicy z lokalem handlowym w parterze i w ramach działek obu opisanych inwestycji z otwartym ciągiem pieszym łączącym ulicę Żelazną z ulicą Ołowianą, w osi jezdni placu Icchaka Lejba Pereca i ulicy Kłośnej.

Nazwy W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy: Gellertstrasse, do 15.05.1946 r. Ołowiana, od 15.05.1946 r.

Nazwa niemiecka ulicy Gellertstrasse upamiętniała Christiana Fürchtegotta Gellerta, urodzonego 4.07.1715 r. w Hainichen, zmarłego 13.07.1769 r. w Lipsku, poetę, autora moralistycznych bajek, powieści sentymentalnych i łzawych komedii. Współczesna nazwa ulicy – ulica Ołowiana – została nadana przez Zarząd Wrocławia i ogłoszona w okólniku nr 33 z 15.05.1946 r.

Układ drogowy Ulica łączy się z następującymi drogami publicznymi, kołowymi: + Drogi powiązane Powiązanie kierunek Droga Fotografia Opis skrzyżowanie ← → ulica Icchaka Lejba Pereca 160px w lewo i w prawo skrzyżowanie → 12px ulica Ołowiana (rozwidlenie), jezdnia do ulicy Kłośnej 160px po lewej skrzyżowanie → ulica Kłośna 160px na wprost skrzyżowanie ← → ulica Oporowska 160px na wprost

Droga thumb|Od ul. Oporowskiej w kierunku ul. Kłośniej

Do ulicy Ołowianej przypisana jest droga gminna (numer drogi 106156D, numer ewidencyjny drogi G1061560264011), która obejmuje ulicę o długości , łącząca ulicę Pereca z ulicą Oporowską, klasy dojazdowej. W rejonie zieleńca i numerów 7-9 szerokość pasa drogowego w liniach rozgraniczających wynosi 14,5 m. Nawierzchnia ulicy wykonana jest jako brukowana z kamiennej kostki granitowej. Ulica przebiega przez teren położony na wysokości bezwzględnej od 119,1 do 119,8 . Ulica położona jest na działce ewidencyjnej o powierzchni . Ulica Kłośna położona jest w strefie ograniczenie prędkości do 30 km/h. Wzdłuż ulicy wyznaczono kontraruch dla rowerów.

Zagospodarowanie i demografia Ulica Ołowiana przebiega przez obszar osiedla Gajowice. Ten fragment tego osiedla klasyfikowany jest jako obszar zabudowy śródmiejskiej (podlegający ochronie i wpisany do gminnej ewidencji zabytków w zakresie układu urbanistycznego). Zabudowana jest po obu stronach ciągłymi pierzejami budynków mieszkalnych. Znajdują się tu zarówno zachowane kamienice, jak i współczesna zabudowa uzupełniająca powstała w latach 60. i 70. XX wieku w ramach budowy osiedla mieszkaniowego Gajowice oraz zabudowa późniejsza w pierzei północno-wschodniej. Są to budynki mieszkalne lub mieszkalno-usługowe z lokalami handlowo-usługowe, które mają od czterech do ośmiu kondygnacji nadziemnych. Za budynkami położonymi w obu pierzejach ulicy znajdują się tereny zieleni międzyblokowej. Przy początku ulicy położony jest teren zieleni – zieleniec przy ul. Ołowianej-Kłośnej – otoczony z każdej strony jezdniami ulicy Ołowianej i Kłośnej.

Ulica przebiega przez dwa rejowny statystyczne, przy czym prezentowane dane są aktualne na dzień 31.12.2020 r. Jest to rejon nr 930800, w którym we wskazanej dacie zameldowanych było osób, a gęstość zaludnienia wynosiła osób/km², oraz na odcinku od ulicy Kłosniej do ulicy Oporowskiej po stronie południowo-zachodniej rejon statystyczny nr 930700 w którym zameldowanych było 648 osób a gęstość zaludnienia wynosiła .

Punkty adresowe i budynki Punkty adresowe przy ulicy Ołowianej (wg stanu na 2021 r.): strona północno-wschodnia – numery nieparzyste: ulica Ołowiana 3: kamienica mieszkalna (4 kondygnacje) ulica Ołowiana 5, 7, 9, 11, 13, i inne numery przy ulicach sąsiednich: budynek mieszkalny (5 kondygnacji), apteka (pod nr 11) strona południowo-zachodnia – numery parzyste: ulica Ołowiana 2-4: budynek mieszkalny (8 kondygnacji) ulica Ołowiana 6: kamienica mieszkalna (4 kondygnacje) ulica Ołowiana 8: kamienica mieszkalna (4 kondygnacje) ulica Ołowiana 10: kamienica mieszkalna (5 kondygnacji).

Zieleń urządzona, rekreacja Przy ulicy znajdują się następujące tereny zieleni urządzonej i rekreacji: + Zieleń urządzona Obiekt Powierzchnia foto Zieleniec przy ul. Ołowianej – Kłośnej (wnętrze z zielenią, ważny dziedziniec, ogród)strona południowo-wschodnia między dwiema jezdniami ulicy Ołowianej 160px szpaler z ochroną wybranych drzew po stronie południowo-wschodniej ulicy Kłośnej, od ulicy Grochowej do ulicy Ołowianej nie dotyczy 160px teren zielony we wnętrzu międzyblokowym w kwartale ulic: Grochowej, Pereca, Ołowianej i Kłośnejstrona południowo-wschodnia za budynkami przy ulicy Kłośniej 4-10 ()w tym ogólnodostępny teren rekreacyjny co najmniej "Zieleń międzyblokowa przy ul. Oporowskiej" (wnętrze z zielenią, ważny dziedziniec, ogród), strona północno-zachodnia za budynkami przy ulicy Kośnej 1-15 brak danych 160px thumb|Od rozwidlenia (zieleńca) do ul. Pereca W ramach Zieleńca przy ul. Ołowianej – Kłośnej postuluje się ochronę szpalerów drzew otaczających skwer i innych, wybranych drzew w położonych w jego obrębie. Podobną ochronę proponuje się dla drzew w ramach szpaleru biegnącego wzdłuż ulicy Kłośnej od ulicy Grochowej do ulicy Ołowianej.

Ochrona i zabytki Ulica Ołowiana na całej długości leży w obszarze, którego układ urbanistyczny podlega ochronie i jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków pod pozycją Gajowice (historyczny układ urbanistyczny dzielnicy w rejonie placu Icchaka Lejba Pereca, ulic Żelaznej, Lwowskiej i Manganowej, wraz z zespołem budowlanym szpitala i zabudową w rejonie ulic Stalowej, Spiżowej i Mosiężnej we Wrocławiu). W szczególności ochronie podlega historyczny układ urbanistyczny (historyczny układ funkcjonalno-przestrzenny), kształtowany sukcesywnie od lat 40. XIX wieku (rejon placu Pereca), w latach 90. XIX wieku (zabudowa po północnej stronie ulicy Grabiszyńskiej) i pod koniec XIX wieku do 1945 r. Ponadto ochroną objęte są następujące elementy: historyczna nawierzchnia ulic oraz historyczna zieleń komponowana.

Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki wpisane do gminnej ewidencji zabytków:

+ Obiekty zabytkowe Obiekt, położenie Powstanie, rodzaj ochrony Fotografia Kamienicaulica Ołowiana 3 (strona północno-wschodnia ulicy) około 1910 r.rodzaj ochrony: inny 160px Kamienicaulica Ołowiana 6 (strona południowo-zachodnia ulicy) około 1905 r.rodzaj ochrony: inny 160px Kamienicaulica Ołowiana 8 (strona południowo-zachodnia ulicy) około 1900-1905 r.rodzaj ochrony: inny 160px Kamienicaulica Ołowiana 10 (strona południowo-zachodnia ulicy) 1910 r., po 1945 r.rodzaj ochrony: inny 160px Kamienicaulica Kłośna 3 (strona północno-zachodnia ulicy) około 1911 r.rodzaj ochrony: inny 160px

Baza TERYT thumb|Przy budynku ul. Kłośna 3, jezdnia przypisana do ulicy Kłośnej, ale działka wskazana jako część ulicy Ołowianej Dane Głównego Urzędu Statystycznego z bazy TERYT, spis ulic (ULIC): województwo: DOLNOŚLĄSKIE (02) powiat: Wrocław (0264) gmina/dzielnica/delegatura: Wrocław (0264011) gmina miejska; Wrocław-Fabryczna (0264029) delegatura Miejscowość podstawowa: Wrocław (0986283) miasto; Wrocław-Fabryczna (0986290) delegatura kategoria/rodzaj: ulica Nazwa ulicy: ul. Ołowiana (15035).

Zobacz też Historia Wrocławia Architektura Wrocławia

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Ołowiana Kategoria:Gajowice