Canalipalpata – takson pierścienic z gromady wieloszczetów, zwykle wyodrębniany w randze infragromady lub nadrzędu. Wieloszczety te mają na prostomium głaszczki wyposażone w orzęsione i otwarte kanaliki (bruzdy), biorące udział w zdobywaniu pokarmu (mikrofagia). Nie stanowią taksonu monofiletycznego.
Taksonomia Tradycyjnie wieloszczety dzieli się na podgromady błędków i osiadków. Wielu autorów powątpiewając w naturalność takich taksonów rezygnowała z wyróżniania podgromad i dzieliła wieloszczety bezpośrednio na rzędy, np. w systemie Rodneya Phillipsa Dalesa z 1962 roku było to 14 rzędów, w systemie Kristiana Fauchalda z 1977 roku 17 rzędów, w systemie Marian H. Pettibone z 1982 roku 25 rzędów, a w systemie Gesy Hartmann-Schröder z 1996 roku 22 rzędy.
W 1997 roku Greg W. Rouse i Kristian Fauchald na podstawie morfologicznych analiz kladystycznych wprowadzili inny podział wieloszczetów, wyróżniając w ich obrębie klady Scolecida i Palpata, ten drugi dzieląc na klady Canalipalpata i Aciculata. Podana przez nich systematyka Canalipalpata przedstawiała się następująco:
rząd: Sabellida rodziny: Oweniidae, Siboglinidae, Sabellidae, Sabellariidae, Serpulidae rząd: Spionida rodziny: Apistobranchidae, Chaetopteridae, Longosomatidae, Magelonidae, Poecilochaetidae, Spionidae, Trochochaetidae, Uncispionidae rząd: Terebellida rodziny: Acrocirridae, Alvinellidae, Ampharetidae, Cirratulidae, Ctenodrilidae, Fauveliopsidae, Flabelligeridae, Pectinariidae, Poeobiidae, Sternaspidae, Terebellidae, Trichobranchidae rząd: incertae sedis rodziny: Polygordiidae, Protodrilidae, Protodriloididae, Saccocirridae
Inną systematykę Canalipalpata prezentuje w 2021 roku nadająca im rangę infragromady w obrębie osiadków World Polychaeta database: rząd: Sabellida rodzina: Fabriciidae Rioja, 1923 rodzina: Sabellidae Latreille, 1825 rodzina: Serpulidae Rafinesque, 1815 rodzina: Siboglinidae Caullery, 1914 rząd: Spionida rodzina: Apistobranchidae Mesnil & Caullery, 1898 rodzina: Longosomatidae Hartman, 1944 rodzina: Poecilochaetidae Hannerz, 1956 rodzina: Spionidae Grube, 1850 rodzina: Trochochaetidae Pettibone, 1963 rodzina: Uncispionidae Green, 1982 rząd: Terebellida podrząd: Cirratuliformia rodzina: Acrocirridae Banse, 1969 rodzina: Cirratulidae Ryckholt, 1851 rodzina: Fauveliopsidae Hartman, 1971 rodzina: Flabelligeridae de Saint-Joseph, 1894 rodzina: Sternaspidae Carus, 1863 podrząd: Terebelliformia rodzina: Alvinellidae Desbruyères & Laubier, 1986 rodzina: Ampharetidae Malmgren, 1866 rodzina: Melinnidae Chamberlin, 1919 rodzina: Pectinariidae Quatrefages, 1866 rodzina: Terebellidae Johnston, 1846 rodzina: Trichobranchidae Malmgren, 1866 rząd: incertae sedis rodzina: Sabellariidae Johnston, 1865
Już kreatorzy Canalipalpata zaznaczyli, że wsparcie dla takiego taksonu w ich morfologicznej analizie kladystycznej nie jest silne. Molekularne analizy filogenetyczne z XXI wieku wskazują na brak monofiletyzmu takiego taksonu. W molekularnej analizie filogenetycznej Torstena H. Strucka i innych z 2007 roku Canalipalpata uległy rozbiciu na 5 odrębnych kladów. W molekularno-morfologicznej analizie filogenetycznej Jana Zrzavego i współpracowników z 2009 roku na jeszcze większą ilość kladów; monofiletyzmu nie zachował w niej także nawet żaden z tradycyjnie definiowanych rzędów.
Przypisy
Kategoria:Wieloszczety