thumb|Stocznia nocą thumb|Dźwigi stoczniowe, 2010 Stocznia Gdańska (do 2021 roku: Stocznia Gdańsk SA) – jedna z polskich stoczni, zlokalizowana w Gdańsku na lewym brzegu Martwej Wisły i na Ostrowiu. Powstała po 1945 na terenach, gdzie wcześniej istniały niemieckie stocznie Jana Klawittera (od 1804), następnie Kaiserliche Werft Danzig (od 1844) oraz Schichau (od 1890).
Stocznia Gdańska w ciągu swojej działalności zbudowała ponad 1000 w pełni wyposażonych statków pełnomorskich, m.in.: kontenerowców, statków pasażerskich i żaglowców.
Na jej terenie miało miejsce stłumienie protestów oraz zamordowanie trzech stoczniowców – ofiar wydarzeń Grudnia 1970. Z gdańskiej stoczni wywodzi się NSZZ „Solidarność”, na terenie zakładu podpisano porozumienia sierpniowe w 1980 roku. W 1996 roku postawiona w stan upadłości, następnie na bazie przedsiębiorstwa powstała Stocznia Gdańska – Grupa Stoczni Gdynia SA, od 2006 roku – Stocznia Gdańsk SA, a od 2021 Stocznia Gdańska Sp. z o.o.
Produkcja thumb|Żaglowiec „Royal Clipper” zbudowany w 2001; na bazie kadłuba „Gwarka”. thumb|Gruszka dziobowa „Queen Mary 2” została wykonana w Gdańsku
Zbudowane statki
Stocznia Gdańska w ciągu swojej działalności zbudowała i przekazała do eksploatacji armatorom z różnych krajów świata ponad 1000 w pełni wyposażonych statków pełnomorskich o wysokim światowym standardzie, a w ostatnich latach głównie kontenerowce, masowce i statki pasażerskie, ro-ro i żaglowce.
Żaglowce Pogoria (1980) Dar Młodzieży (wodowanie 1982) Iskra II (1982) Kaliakra (dla Bułgarii) (1984) Oceania (1985) 5 bliźniaczych jednostek dla ZSRR (1987–1992): Drużba (1987) Mir (1987) Cherson (1989) Pallada (1989) Nadieżda (1992) Gwarek dokończony (w 2001) przez Holendrów jako Royal Clipper
Historia thumb|Panorama Stoczni Gdańskiej widziana z Zieleniaka thumb|Historyczna Brama nr 2 Stoczni Gdańskiej thumb|Wodowanie w Stoczni Schichaua (1913) thumb|upright|Wodowanie rudowęglowca SS „Sołdek” – pierwszego statku pełnomorskiego zbudowanego w Polsce po II wojnie światowej, 1948
Od XV w. do zakończenia II wojny światowej lata 70. XV w. – początki budownictwa okrętowego w Gdańsku. Gdańscy cieśle rozpoczęli budowę wielkich, kilkusetłasztowych i kilkumasztowych karaweli. 1804 – w Gdańsku powstała stocznia Jana Klawittera, która budowała początkowo drewniane żaglowce, a następnie parowce rzeczne. 1844 – na gruncie zakupionym przez rząd pruski od gminy miejskiej powstała przystań Marynarki Wojennej, przekształcona następnie w Królewski Zakład Budowy Korwet; pierwszym okrętem, który zwodowano w tym miejscu, była korweta „Danzig”Stocznia Cesarska, nowe otwarcie. Przystań, galary i pracownie artystów.. 1871 – zakład otrzymał nazwę Kaiserliche Werft (Stocznia Cesarska). Stocznia była własnością państwową i pracowała wyłącznie na potrzeby marynarki wojennej. 1890 – na 50 hektarach w pobliżu Stoczni Cesarskiej powstała stocznia Schichau-Werft (Stocznia Schichaua). Produkcja stoczni obejmowała zarówno statki handlowe, pasażerskie, towarowo-pasażerskie, jak też wojenne, w tym szybkie krążowniki. 1922 – Konferencja Ambasadorów na mocy artykułu nr 107 traktatu wersalskiego przyznała po przegranej przez Niemcy I wojnie światowej Stocznię Cesarską Wielkiej Brytanii, Francji, Włochom i Japonii. Państwa te według ustaleń traktatu wersalskiego miały przekazać tę stocznię Polsce lub Wolnemu Miastu Gdańsk, ubiegającym się o jej eksploatację lub miały znaleźć inne rozwiązanie. Na wniosek alianckiej Komisji podziału majątku poniemieckiego utworzono międzynarodową spółkę akcyjną z udziałem kapitału polskiego (20%), Wolnego Miasta Gdańska (20%), Wielkiej Brytanii (30%) i Francji (30%). Stocznia otrzymała angielską nazwę The International Shipbuilding and Engineering Company Limited (Międzynarodowe Towarzystwo Budowy Statków i Maszyn Spółka Akcyjna), a po niemiecku Danziger Werft und Eisenwerkstatten Aktiengesellschaft, przy czym prócz stoczni, towarzystwo to eksploatowało warsztaty taboru kolejowego na Przeróbce. okres międzywojenny – rząd Polski zabiegał o zwiększenie wpływów w stoczni, podobnie jak popierane przez Niemcy Wolne Miasto Gdańsk. 1937 – kapitał brytyjski został wykupiony przez Niemców, 1939 – po wybuchu wojny całą stocznię przejęło najpierw Wolne Miasto Gdańsk, a następnie – w 1940 roku – państwo niemieckie. Okres II wojny światowej w historii obydwu stoczni charakteryzuje się produkcją na potrzeby Kriegsmarine, głównie okrętów podwodnych. Stocznie gdańskie, jak i samo miasto okupiły wyzwolenie olbrzymimi zniszczeniami.
Okres powojenny 14 czerwca 1945 Departament Morski Ministerstwa Przemysłu utworzył Zjednoczenie Stoczni Polskich z siedzibą w Gdańsku. Pierwszymi decyzjami zjednoczenia było wyznaczenie komisji odpowiedzialnych za przejmowanie od Rosjan zajętych przez nich stoczni. Działania te zakończono 30 sierpnia 1945. Objęły one zarządzanie 11 stoczniami, które funkcjonowały w Wolnym Mieście Gdańsku. Przedsiębiorstwa te ponumerowano: Stocznia Nr 1 – dawna Stocznia Gdańska (Danziger Werft) Stocznia Nr 2 – dawna Stocznia Schichaua Stocznia Nr 3 – dawna Fabryka Wagonów Stocznia Nr 4 – dawna Stocznia Wojana. Zakładając wykorzystanie w pierwszych latach tylko większych zakładów, głównie dla remontów statków (gdyż takie zadanie stawiano na początku przed organizowanym przemysłem okrętowym), uznano iż największe możliwości ma dawna Stocznia Gdańska. W Stoczni Nr 1 13 września 1945 uroczyście zainaugurowano remonty statków. Dodatkową produkcją Stoczni Nr 1 był montaż 1812 ciągników, 20 parowozów i 500 samochodów ciężarowych przysłanych przez UNRRA. 1946 – wyremontowano w Gdańsku dwa zatopione podczas wojny doki pływające i uruchomiono wydział mechaniczny, co pozwoliło rozpocząć remonty jednostek pływających. W 1946 roku dokonano napraw 166 statków, przyjęto też do całkowitej odbudowy duży statek towarowy Warthe, który został zatopiony w Gdyni w 1944 roku. Prace na tej jednostce ukończono 6 maja 1949 roku i przekazano ją polskiemu armatorowi pod nazwą „Warta” (od 1953 roku „Prezydent Gottwald”). Do końca 1947 roku podstawowym zadaniem stoczni gdańskich były remonty różnych jednostek pływających krajowych i zagranicznych. Prace produkcyjne rozpoczęły w owym czasie inne gdańskie stocznie. Stocznia Nr 2 wytwarzała stalowe konstrukcje mostowe i remontowała parowozy, Stocznia Nr 3 przystąpiła do budowy kutrów rybackich i szalup dla Marynarki Wojennej, Stocznia Nr 4 rozpoczęła remonty barek i statków rzecznych. W 1946 roku postanowiono, że przemysł okrętowy ma się rozwijać w ramach ogólnonarodowej gospodarki planowej. W jej ramach opracowano dziesięcioletni plan rozwoju stoczni, który zakładał budowę 164 statków o łącznej nośności 357 000 ton dla polskich armatorów. Zadania te miały wykonać Stocznie Nr 1, Nr 2 i Nr 3. thumb|Gmach dyrekcji stoczni (do 2002) thumb|upright=1.6|Stocznia Północna w Gdańsku; w oddali, po prawej stronie widoczna grupa dźwigów na pochylniach Stoczni Gdańsk
Stocznia Gdańska 19 października 1947 – z sąsiadujących Stoczni Nr 1 i Stoczni Nr 2 utworzono Stocznię Gdańską. W tym samym roku podjęto w tym zakładzie budowę stalowych kutrów rybackich typu B368 zaprojektowanych przez polskich okrętowców. Pracami kierował inż. Jerzy Doerffer, późniejszy profesor Politechniki Gdańskiej. Opracował on nowatorskie rozwiązanie procesu konstrukcyjnego, polegające na montażu całego kadłuba w obrotowym łożu, co umożliwiło wykonywanie spawania dna i burt kadłuba w pozycji poziomej. 3 kwietnia 1948 uroczyście położono stępki pod dwa rudowęglowce o nośności 2540 ton typu B30 (dokumentacja ze stoczni w Hawrze adaptowana w CBKO). Były to pierwsze całkowicie zbudowane w Polsce statki. 6 listopada 1948 – wodowanie pierwszego w Polsce zbudowanego po wojnie statku – rudowęglowca Sołdek. Statek nazwano imieniem trasera Stoczni Gdańskiej Stanisława Sołdka. Zarządzeniem Ministra Żeglugi z 20 lutego 1950 przekształcono Zjednoczone Stocznie Polskie w Centralny Zarząd Przemysłu Okrętowego (CZPO)., a oddziały ZSP – w cztery przedsiębiorstwa państwowe: Stocznia Gdańska., Stocznia Północna., Stocznia Gdyńska. i Stocznia Szczecińska.. 29 września 1950 – rozpoczęcie działalności eksportowej – przekazanie czwartego z serii rudowęglowców typu B30 („Pierwomajsk”) dla ZSRR. w 1950 r. rozpoczęto budowę pochylni A-1 w dawnej Stoczni Nr 1, zbudowano most pontonowy na wyspę Ostrów. Pod koniec 1950 roku budowano statki na wszystkich 9 pochylniach, w 2 kadłubowniach i w 2 dokach pływających, zaś w rok później w basenach wyposażeniowych cumowały 24 statki w różnych stadiach wyposażania. Były wśród nich prototypowe drobnicowce typu B51 o nośności 700 ton i trawler B10 o nośności 420 ton. Nad pochylniami A-3 i A-4 zainstalowano suwnice bramowe o udźwigu 40 ton. 1952 – Stocznia Gdańska utworzyła własne biuro konstrukcyjne. Wcześniej dokumentację techniczną statków otrzymywała Stocznia z dwóch źródeł: z Centralnego Biura Konstrukcji Okrętowych (CBKO), powołanego w 1946 roku ze stoczni zagranicznych ( w Genui, Stoczni im. Normana w Hawrze oraz stoczni Cockerill w Antwerpii). Od 1949 CBKO opracowywał już kompletną dokumentację techniczną dla wszystkich budowanych w Polsce statków. W latach 1953–1955 Stocznia Gdańska podwoiła produkcję: zwodowała 33 kadłuby i przekazała armatorom 35 statków: wśród nich oprócz masowców B32 były trawlery B10 (seria 89 jednostek). W 1955 r. – mając na uwadze stały wzrost eksportu statków rybackich – utworzono wydział K-5, gdzie produkowano z powodzeniem nowoczesne trawlery typu B14, stosując nowoczesną technologię budowy, opartą na potokowo-pozycyjnym wykonywaniu bloków i ich taktowym montażu w kadłub. W okresie maj 1957-luty 1961 przekazano armatorom polskim i radzieckim 45 statków tego typu. W połowie lat 50. pod kierunkiem mgr inż. Jerzego Pacześniaka podjęto projektowanie drobnicowca typu B54 o nośności 10 000 ton. W okresie styczeń 1955 – październik 1956 zbudowano i wyposażono pierwszy statek tego typu („Marceli Nowotko”), który został przejęty przez Polskie Linie Oceaniczne. Seria, którą zapoczątkował ten statek, utorowała drogę polskiemu przemysłowi okrętowemu na rynki żeglugowe świata. Stocznia Gdańska zbudowała 29 takich jednostek, z czego 15 dla armatorów polskich. Po zakończeniu budowy trawlerów parowych B14 rozpoczęto budowę nowoczesnych trawlerów przetwórni typu B15 o nośności 1200 ton. W latach 1960–1967 zbudowano ich łącznie 30, w tym część dla przedsiębiorstwa Dalmor. Statki te powstawały na rozbudowanym terenie wydziału K5, który po rozbudowie w 1961 roku otrzymał nazwę Zakładu Budowy Statków „C”. W 1961 roku liczba zbudowanych motorowców przekroczyła liczbę przekazanych do eksploatacji parowców. Ostatnimi statkami o napędzie parowym były bazy śledziowe typu B62 o nośności 9300 ton. 14 sierpnia 1958 pierwszy strajk pracowników w Stoczni Gdańskiej rozpoczął się na Wydziale K-3. Zasadniczym powodem były tragiczne warunki pracy i bardzo niskie wynagrodzenia. W strajku wzięli udział także pracownicy wydziału K-2. Przewodniczącym tego protestu był Zbigniew Kamiński wraz z którym m.in. Śmiałowski, Krauze, Władysław Krystaszek, Goliński, Ludwik Piksa i wielu innych upomniało się o prawa pracownicze. Strajk nie trwał długo. Przewodniczący został usunięty ze Stoczni, kolejni strajkujący znaleźli się w urzędzie bezpieczeństwa na kilkudniowych przesłuchaniach, a ci którzy powrócili ukarani zostali dyscyplinarnie, obniżeniem wynagrodzenia, odebraniem prawa do premii i wpisami do akt osobowych. W 1960 r. w Stoczni Gdańskiej było 10 pochylni. Zwodowano wówczas 32 kadłuby o łącznej nośności 207 200 ton (173 476 BRT), co plasowało ten zakład na 5. miejscu wśród stoczni na świecie.