thumb|250px|Obwód winnicki na mapie administracyjnej Ukrainy Polacy w obwodzie winnickim – na terenie obwodu winnickiego, według danych spisu powszechnego z 2001 roku, mieszka 3,7 tysiąca osób deklarujących narodowość polską.
Historia Początki osadnictwa polskiego na Podolu przypadają na połowę XIV wieku. Po Unii Lubelskiej Winniczyzna stała się częścią Korony w ramach Rzeczypospolitej. Pierwszą polską szkołę w Winnicy jezuici zaczęli budować w 1614 r. W wyniku drugiego rozbioru Polski Winniczyzna znalazła się w Imperium Rosyjskim. Polską szkołę w Winnicy zamknięto po powstaniu listopadowym. Władze rosyjskie zaostrzyły represje wobec Polaków po powstaniu styczniowym. Zabraniano używania języka polskiego w instytucjach publicznych, uczniom zakazywano czytania po polsku oraz posiadania polskich książek. Sytuacja Polaków nieco uległa poprawie po 1905 roku.
Liczba polskich szkół w obwodzie winnickim przed 1935 rokiem wynosiła 191. W tym czasie istniało także ponad 200 szkół mieszanych. Władze radzieckie jednak zamknęły polskie szkoły. W Winnicy ostatnia polska szkoła zakończyła działalność w 1936. W latach 1937–1938 represje wobec Polaków były najbardziej nasilone. W ramach operacji polskiej NKWD na podstawie rozkazu nr 00485 dokonano masowych aresztowań. Większość osób aresztowanych została rozstrzelana m.in. podczas mordu w Winnicy.
W 1959 r. w obwodzie winnickim mieszkało około 20,8 tys. PolakówItogi wsisojuznoj pieriepisi nasielenija 1959 g., Ukrainskaja SSR, Moskwa, 1963, za: Piotr Eberhardt: Ludność polska na Białorusi, Litwie i Ukrainie według ostatnich spisów powszechnych, „Roczniki Nauk Społecznych”, 33(1), 2005, s. 159..
Proces narodowo-kulturalnego odrodzenia polskiej mniejszość rozpoczął się po rozpadzie ZSRR i powstaniu niepodległej Ukrainy. Obecnie kultywowaniu polskości służy pięć działających przy polskich organizacjach szkół sobotnio-niedzielnychPlacówki oświatowe na Ukrainie. Informator. Warszawa: Fundacja Wolność i Demokracja, 2015, s. 37.. W Winnicy odbywa się doroczny festiwal kultury polskiej organizowany przez Związek Polaków Winniczyzny. Ponadto w Winnicy mieści się redakcja miesięcznika i portalu internetowego Słowo Polskie. W 2016 roku w Barze otwarto Dom Polski.
Od 2009 roku w Winnicy znajduje się konsulat generalny Rzeczypospolitej Polskiej.
Liczba ludności polskiej Według danych opartych na spisach przeprowadzonych po drugiej wojnie światowej liczba ludności polskiej w obwodzie winnickim stale maleje. W Polsce kwestionowano jednak wyniki spisów pochodzących sprzed 1991 r.Piotr Eberhardt: Ludność polska na Białorusi, Litwie i Ukrainie według ostatnich spisów powszechnych, „Roczniki Nauk Społecznych”, 33(1), 2005, s. 160. +Liczba Polaków w obwodzie winnickim (w tys.)Dane na podstawie spisów powszechnych za: Piotr Eberhardt: Ludność polska na Białorusi, Litwie i Ukrainie według ostatnich spisów powszechnych, „Roczniki Nauk Społecznych”, 33(1), 2005, s. 159, 161.1959197019791989200120,813,410,88,43,7
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Obwód winnicki Kategoria:Polacy na Ukrainie