Oscar za najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny – amerykańska nagroda filmowa, przyznawana corocznie od 1943 w ramach Nagród Akademii Filmowej (Oscarów) w kategorii najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny (Best Documentary Feature Film). Honoruje reżyserów i producentów filmowych za pełnometrażowy film dokumentalny. Oscary są przyznawane corocznie od 1929 przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) w uznaniu za filmy kinowe minionego roku. Uchodzą za najważniejsze i najbardziej prestiżowe wyróżnienie przemysłu filmowego.
Prekursorami kategorii (współcześnie zaliczanymi do niej w bazie danych Akademii) były dwie nagrody specjalne za filmy dokumentalne, przyznane w 14. edycji Oscarów (w 1942). Kategoria konkursowa została wprowadzona w 15. edycji (w 1943) pod nazwą najlepszy film dokumentalny (Best Documentary). Wówczas honorowała wszystkie filmy dokumentalne, bez względu na długość. Ograniczenie do filmów pełnometrażowych zostało nałożone w kolejnej, 16. edycji (w 1944), gdy wydzielona została kategoria najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny, a kategoria dla filmów pełnometrażowych zyskała nazwę Best Documentary (Feature). Nie pojawiła się jednorazowo w 19. edycji (w 1947). Pod współczesną nazwą w języku angielskim (Best Documentary Feature Film) funkcjonuje od 95. edycji (w 2023).
Najwięcej nominacji (po 4) otrzymali Brytyjskie Ministerstwo Informacji, Arthur Cohn i Walt Disney, a najwięcej nagród (3) – Cohn.
Zasady przyznawania Zgodnie z regulaminem 99. edycji, wyłanianie laureata w kategorii odbywa się czteroetapowo. W pierwszym etapie kandydaci zgłaszają swoje propozycje do nominacji, a zarząd sekcji dokumentalistów Akademii wyłania pozycje spełniające warunki regulaminu i kwalifikujące się do potencjalnej nominacji. Dopuszczone są co najmniej 40-minutowe filmy dokumentalne, które spełniają co najmniej jeden z trzech warunków: odbyły wymaganą w większości kategorii Oscarów co najmniej siedmiodniową publiczną dystrybucję kinową na co najmniej jednym ze wskazanych sześciu amerykańskich obszarów w regulaminowym okresie roku kalendarzowego (od 1 stycznia do 31 grudnia), wygrały nagrodę konkursową na jednym ze wskazanych przez AMPAS festiwali filmowych, przyznaną w okresie między 1 października a 30 września, zostały zgłoszone i zakwalifikowane do kategorii najlepszy film międzynarodowy. Regulamin dopuszcza sytuację, w której maksymalnie 15% filmu zostało upublicznione przed premierą kinową całości. Zdyskwalifikowane są filmy promocyjne i instruktażowe, filmy kilkuczęściowe (w tym miniseriale) oraz odcinki lub fragmenty większych serii programów. Wymóg nominowania jednolitego filmu został dopisany do regulaminu od 90. edycji (w 2018) po tym, jak nagrodę wygrał trwający 467 minut (prawie 8 godzin) , który był wyświetlany w całości w kinach, a następnie został wyemitowany w telewizji jako pięcioodcinkowy miniserial.
Obok tytułu filmu wymagane jest wymienienie twórców kreatywnych, którzy otrzymają potencjalną nominację. Jednym z nich musi być reżyser, a resztę mogą stanowić dodatkowi reżyserzy lub producenci. Dozwolone jest zgłaszanie tylko producentów zatwierdzonych przez (PGA), którzy w filmie zostali formalnie wymienieni jako producenci, w związku z czym wykluczeni są producenci wykonawczy, współproducenci, producenci współpracujący, producenci liniowi i tym podobni. Dodatkowo nałożony jest limit wymienienia co najwyższej czterech podmiotów, przy czym w skład jednego podmiotu może wchodzić dwoje producentów funkcjonujących w ramach współpracy producenckiej, zatwierdzonej przez PGA.
W drugim etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie sekcji dokumentalistów Akademii, odbywa się głosowanie w systemie pojedynczego głosu przechodniego – głosujący wskazują maksymalnie piętnaście pozycji, przyznając im punkty preferencji. Piętnaście filmów, które uzyskało najwięcej punktów, trafia na publikowaną przez AMPAS skróconą listę kandydatów do nominacji. W trzecim etapie mogą wziąć udział wszyscy członkowie sekcji dokumentalistów Akademii, którzy obejrzeli każdy z piętnastu filmów. Odbywa się głosowanie na pięć pozycji w systemie pojedynczego głosu przechodniego z punktami preferencji, a nominację otrzymuje pięć filmów, które uzyskało najwięcej punktów. W czwartym etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie Akademii, odbywa się głosowanie w systemie większości względnej – głosujący wskazują jedną z pięciu nominacji. Nagrodę otrzymuje film, który uzyskał najwięcej głosów.
Laureaci i nominowani Opracowano na podstawie spisu na stronie internetowej Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej.
Edycja Rok Film Nominowani 14. 1941 Brytyjskie Ministerstwo Informacji 15. 1942 Bitwa o Midway United States Navy Preludium wojny United States Army United States Army Walt Disney Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych National Film Board of Canada National Film Board of Canada Biuro Informacji Wojennej Brytyjskie Ministerstwo Informacji Belgijskie Ministerstwo Informacji Victor Stoloff i Biuro Informacji Wojennej Biuro Informacji Wojennej Walt Disney Brytyjskie Ministerstwo Informacji United States Army Air Force 16. 1943 Brytyjskie Ministerstwo Informacji Baptism of Fire United States Army Departament Wojny Stanów Zjednoczonych, Report from the Aleutians United States Army Pictorial Service Biuro Służb Strategicznych Stanów Zjednoczonych, Biuro Fotograficzne 17. 1944 United States Navy United States Army Air Force 18. 1945 i United States Army Air Force 20. 1947 , i Richard Fleischer Departament Stanu Stanów Zjednoczonych, Biuro Informacji i Wymiany Edukacyjnej 21. 1948 Janice Loeb 22. 1949 23. 1950 Robert Snyder i 24. 1951 25. 1952 Irwin Allen Dore Schary 26. 1953 Żyjąca pustynia Walt Disney , i 27. 1954 Walt Disney 28. 1955 29. 1956 Jacques-Yves Cousteau Rządowy Komitet Filmowy Danii 30. 1957 31. 1958 Białe pustkowia Ben Sharpsteen Robert Snyder 32. 1959 Bernhard Grzimek 33. 1960 34. 1961 Arthur Cohn i , Comitato Organizzatore Del Giochi Della XVII Olimpiade 35. 1962 Black Fox 36. 1963 Le Maillon et la Chaine 37. 1964 Świat bez słońca Jacques-Yves Cousteau Dwanaście milionów Holendrów Bert Haanstra 38. 1965 Frédéric Rossif 39. 1966 i Haroun Tazieff 40. 1967 41. 1968 i 42. 1969 Comite Organizador de los Juegos de la XIX Olimpiada 43. 1970 Woodstock 44. 1971 i Thor Heyerdahl 45. 1972 i i Bert Haanstra i 46. 1973 John D. Goodell i 47. 1974 i Antonia: A Portrait of the Woman Judy Collins i , i i 48. 1975 , i i Shirley MacLaine 49. 1976 Barbara Kopple i i i 50. 1977 , i i , i , i 51. 1978 Jean-Pierre Dutilleux, i , i 52. 1979 i i i 53. 1980 i Arthur Cohn 54. 1981 i rabin , i , i i 55. 1982 i i 56. 1983 Emile Ardolino i i i i 57. 1984 Czasy Harveya Milka Robert Epstein i i i Marlena i 58. 1985 i i i 59. 1986 i i 60. 1987 i i i 61. 1988 i Bruce Weber i i 62. 1989 Robert Epstein i i i i i 63. 1990 Barbara Kopple i Arthur Cohn i i 64. 1991 i i i i 65. 1992 i i i 66. 1993 i i i i D.A. Pennebaker i 67. 1994 i i 68. 1995 i i i i 69. 1996 i i i 70. 1997 Długa droga do domu rabin i i Cztery małe dziewczynki Spike Lee i i 71. 1998 James Moll i Matthew Diamond i i i 72. 1999 Jeden dzień we wrześniu Arthur Cohn i Kevin Macdonald Buena Vista Social Club Wim Wenders i Ulrich Felsberg i i i 73. 2000 Wśród obcych i i i i 74. 2001 Zabójstwo w niedzielny poranek i i Christian Frei i 75. 2002 Zabawy z bronią Michael Moore i i Makrokosmos Jacques Perrin i i 76. 2003 Mgły wojny: Jedenaście lekcji z życia Roberta S. McNamary Errol Morris i i i i Marc Smerling i 77. 2004 Przeznaczone do burdelu i Opowieść o płaczącym wielbłądzie Luigi Falorni i Byambasuren Davaa Super Size Me Morgan Spurlock i Tupac: Zmartwychwstanie i 78. 2005 Marsz pingwinów Luc Jacquet i Koszmar Darwina Hubert Sauper Murderball – gra o życie i i 79. 2006 Niewygodna prawda Davis Guggenheim i i Laura Poitras i i 80. 2007 Kurs do Krainy Cienia i i Chorować w USA Michael Moore i i 81. 2008 Człowiek na linie James Marsh i Spotkania na krańcach świata Werner Herzog i Henry Kaiser i i 82. 2009 Zatoka delfinów i Fisher Stevens Anders Østergaard i i Korporacyjna żywność i 83. 2010 Inside Job i Kraj gazem płynący i i Tim Hetherington i Wyjście przez sklep z pamiątkami Banksy i 84. 2011 , i i i Pina Wim Wenders i i Bruce Sinofsky 85. 2012 Sugar Man Malik Bendjelloul i i i i , i 86. 2013 , i i i i Scena zbrodni Joshua Oppenheimer i Signe Byrge Sørensen 87. 2014 Laura Poitras, i i Sól ziemi Wim Wenders, i Szukając Vivian Maier i i 88. 2015 Amy Asif Kapadia i Scena ciszy Joshua Oppenheimer i Signe Byrge Sørensen , i i Zima w ogniu i 89. 2016 i XIII poprawka Ava DuVernay, i Fuocoammare. Ogień na morzu Gianfranco Rosi i Raoul Peck, i i 90. 2017 i , i Feras Fayyad, i Strong Island i Agnès Varda, i 91. 2018 Free Solo: ekstremalna wspinaczka Elizabeth Chai Vasarhelyi, , i , i i Talal Derki, , i i 92. 2019 , i Dla Samy Waad Al-Kateab i Feras Fayyad, i Kraina miodu , i , , i 93. 2020/2021 , i Kolektyw Alexander Nanau i , i i , i 94. 2021 Ahmir „Questlove” Thompson, , i i , i i Jonas Poher Rasmussen, , Signe Byrge Sørensen i 95. 2022 , , , i Laura Poitras, , , Nan Goldin i i , i , i 96. 2023 , i , i Kaouther Ben Hania i , i 97. 2024 , , i Shiori Itō, i , i , i , , i 98. 2025 , , i , , i i , , i i
Statystyki thumb|upright|Arthur Cohn, laureat rekordowej liczby 3 nagród i jeden z rekordzistów pod względem liczby nominacji (4) thumb|upright|Walt Disney, jeden z rekordzistów pod względem liczby nominacji (4) Największa liczba nagród + Osoby/wytwórnie z co najmniej dwiema nagrodami Należy wejść w sekcji „Documentary” w listę „Most Nominations and Awards”. Nagrody Osoba/wytwórnia Filmy i lata 3 Arthur Cohn (1962) (1991) Jeden dzień we wrześniu (2000) 2 Człowiek na linie (2009) Sugar Man (2013) Jacques-Yves Cousteau (1957) Świat bez słońca (1965) Walt Disney Żyjąca pustynia (1954) (1955) Robert Epstein Czasy Harveya Milka (1985) (1990) (1982) Długa droga do domu (1998) Barbara Kopple (1977) (1991) United States Navy Bitwa o Midway (1943) The Fighting Lady (1945)
Największa liczba nominacji + Osoby/wytwórnie z co najmniej czterema nominacjami Nominacje Osoba/wytwórnia 4 Brytyjskie Ministerstwo Informacji Arthur Cohn Walt Disney
Nagrodzone filmy nieanglojęzyczne + Nagrodzone filmy nieanglojęzyczne Należy wejść w sekcji „International Feature Film” w listę „Nominations and Awards in Other Categories for Non-English-Language Feature Films”. Edycja Rok Film Język 34. 1961 francuski 77. 2004 Przeznaczone do burdelu bengalski, angielski 96. 2023 ukraiński, angielski, rosyjski 97. 2024 arabski, hebrajski, angielski 98. 2025 rosyjski, angielski
Nominowane filmy animowane + Nominowane filmy animowane Należy wejść w sekcji „Animated Feature Film” w listę „Nominations and Awards in Other Categories for Animated Feature Films”. Edycja Rok Film Rezultat 94. 2021
Zobacz też
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona internetowa Oscarów
Pełnometrażowy film dokumentalny Kategoria:Nagrody dla najlepszych filmów dokumentalnych