Polskie Towarzystwo Neurochirurgów (PTNCh) – polskie towarzystwo naukowe zrzeszające lekarzy neurochirurgów. Jest to zawodowe stowarzyszenie lekarskie poświęcone rozwojowi neurochirurgii w Polsce. Pełni ono funkcję głównego organu reprezentującego polskich neurochirurgów, organizując spotkania naukowe, programy szkoleniowe oraz wydarzenia we współpracy z międzynarodowymi towarzystwami neurochirurgicznymi.
Historia
Wczesne fundamenty Początki zorganizowanej neurochirurgii w Polsce sięgają początku XX wieku. W 1933 w Poznaniu założono Polskie Towarzystwo Neurologiczne (PTN) a jego pierwszy zjazd odbył się we Lwowie w 1937. Neurochirurgia została oficjalnie uznana w Polsce jako specjalizacja w 1938. Wybuch II wojny światowej miał niszczycielski wpływ na środowisko medyczne – w czasie wojny zginęło 138 z 270 neurologów.
Kluczowe postacie we wczesnym rozwoju polskiej neurochirurgii Aleksander Domaszewicz (1887–1948): W 1930 utworzył Oddział Neurochirurgii na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Po II wojnie światowej kierował pierwszym polskim oddziałem neurochirurgicznym.
Jerzy Ludwik Choróbski (1902–1986): Kluczowa postać polskiej neurochirurgii, kształcił się za granicą, m.in. u Wildera Penfielda w Montrealu. W 1935 utworzył oddział neurochirurgiczny w Wojskowym Instytucie Chirurgii Urazowej, a później kierował Kliniką Neurochirurgii w Szpitalu Przemienienia Pańskiego oraz Szpitalu Dzieciątka Jezus w Warszawie.
Adam Kunicki (1903-1989): Współtwórca polskiej neurochirurgii, od 1936 najbliższy współpracownik prof. Jerzego Choróbskiego. Kształcił się m.in. u Clovisa Vincenta w Paryżu. W 1945 utworzył Klinikę Neurochirurgii w Krakowie, którą kierował do 1970. Potem został kierownikiem Kliniki Neurochirurgii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.
Powstanie Towarzystwa Po wojnie neurochirurdzy początkowo funkcjonowali w ramach szerszego środowiska neurologicznego. W 1962, podczas „Sejmiku Lubelskiego”, podjęto inicjatywę wyodrębnienia się z Polskiego Towarzystwa Neurologicznego. Doprowadziło to do oficjalnego powstania Polskiego Towarzystwa Neurochirurgów (PTNch) w marcu 1964. Pierwszy zjazd nowo utworzonego PTNch odbył się w Gdańsku w 1964.
Władze Od momentu powstania towarzystwem kierowało wielu wybitnych neurochirurgów.
Byli Prezesi:
Adam Kunicki (1964–1968) Lucjan Stępień (1968–1972) Jan Bromowicz (1972–1976) Jerzy Łebkowski (1976–1983) Stanisław Rudnicki (1983–1988) Jerzy Bidziński (1988–1992) Jerzy Wroński (1992–1995) Tomasz Trojanowski (1995–2001) Andrzej Radek (2001–2005) Henryk Majchrzak (2005–2013) Marcin Roszkowski (2013–2021) Piotr Ładziński (2021–2025)
Zarząd w 2026
Prezes: Dariusz Jaskólski Prezes-Elekt / Były Prezes: /Piotr Ładziński Sekretarz: Karol Wiśniewski Skarbnik: Dariusz Szczepanek Redaktor naukowy: Radosław Rola Redaktor strony internetowej: Tomasz Łysoń Przewodniczący Komitetu Nauki i Szkolenia: Przemysław Kunert Historyk: Jerzy Jurkiewicz Członkowie Zarządu: Grzegorz Zieliński, Marek Mandera, Przemysław Kunert, Maciej Radek, Jacek Furtak, Wojciech Kaspera
Struktura i działalność PTNch jest podzielone na 12 oddziałów regionalnych oraz sekcje specjalistyczne koncentrujące się na konkretnych obszarach neurochirurgii:
Neurochirurgia Dziecięca (Przewodniczący: Krzysztof Zakrzewski) Wewnątrznaczyniowa (Przewodniczący: Paweł Kolasa) Neuroonkologia (Przewodniczący: Tomasz Dziedzic) Chirurgia Podstawy Czaszki (Przewodniczący: Jacek Kunicki) Neuroortopedia (Przewodniczący: Heliodor Kasprzak) Funkcjonalna i Stereotaktyczna (Przewodniczący: Jacek Furtak) Neurotraumatologia (Przewodniczący: Waldemar Koszewski) Pielęgniarstwo Neurochirurgiczne (Przewodniczący: Robert Ślusarz)
Towarzystwo jest również zaangażowane w działalność „Polskiej Szkoły Neurochirurgii”, inicjatywy edukacyjnej zorganizowanej po raz pierwszy w 1998 przez Andrzeja Marchela i Andrzeja Radka.
Współpraca międzynarodowa PTNch utrzymuje silne więzi z organizacjami międzynarodowymi. Jest aktywnym członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Towarzystw Neurochirurgicznych (EANS) oraz Światowej Federacji Towarzystw Neurochirurgicznych (WFNS).
Ważne osiągnięcia na arenie międzynarodowej:
Tomasz Trojanowski pełnił funkcję Wiceprezesa EANS (1995–1999) oraz Wiceprezesa WFNS (2001–2005). Za jego kadencji klinika w Lublinie stała się pierwszym ośrodkiem w Europie, który otrzymał akredytację JRAAC (Joint Residency and Accreditation Advisory Committee) w 2000. Jan Haftek został odznaczony Medalem Honorowym WFNS w 2005.
Statystyki (dane kontekstowe) Według przedstawionych danych:
W Polsce funkcjonuje 85 oddziałów neurochirurgii, w tym 9 oddziałów dziecięcych. W kraju praktykuje około 660 aktywnych neurochirurgów oraz 140 rezydentów. Spośród 85 oddziałów, w 43 wykonuje się ponad 650 operacji rocznie.
Przypisy
N