Czarnostopka korzonkowa, żagiew korzonkowa (Picipes rhizophilus (Pat.) J.L. Zhou & B.K. Cui) – gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych (Polyporaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Picipes, Polyporaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisał w 1894 r. Narcisse Théophile Patouillard jako Polyporus rhizophilus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadali mu J.L. Zhou i B.K. Cui w 2016 roku.
Synonimy naukowe: Cerioporus rhizophilus (Pat.) Zmitr. & Kovalenko 2016 Polyporus cryptopus Ellis & Barthol. 1896 Polyporus rhizophilus Pat. 1894 Scutiger cryptopus (Ellis & Barthol.) Murrill 1903. W 1967 r. Stanisław Domański nadał mu polską nazwę żagiew korzonkowa. Po przeniesieniu do rodzaju Picipes stała się niespójna z nazwą naukową. W 2021 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym zarekomendowała nazwę czarnosopka korzonkowa.
Morfologia Kapelusz Średnica 0,5–2,2 cm, kształt wypukły. Powierzchnia pomarszczona, szaropomarańczowa do szarobrązowej. Brzeg ostry, cały. Hymenofor Grzyb poliporoidalny. Pory o takiej samej barwie jak trzon, kanciaste, w liczbie 1–3 na mm, rurki tej samej barwy. Trzon Centralny, cylindryczny o długości do 1,5 cm i średnicy do 4 mm, pomarszczony, szaropomarańczowy do jasnopomarańczowego, rzadko z błonką przy podstawie. Miąższ Miękki korkowaty, kruchy, biały do jasnopomarańczowego. Cechy mikroskopowe System strzępkowy dimityczny ze strzępkami generatywnymi i strzępkami łącznikowymi w tramie, monomityczny do dimitycznego w kontekście. Strzępki generatywne w kontekście o średnicy 2,5–6 µm, cienkościenne, szkliste, ze sprzążkami. Strzępki łącznikowe w kontekście przeważnie lite, rozgałęzione, splecione, szkliste, o średnicy 2–5 µm, często nieliczne, pozbawione obszarów brzeżnych. Strzępki generatywne w tramie o średnicy 2–4 µm, cienkościenne, szkliste, ze sprzążkami. Strzępki łącznikowe w tramie grubościenne do litych, często rozgałęzione, splątane, szkliste, o szerokości 1-3 µm, dekstrynoidalne lub niedekstrynoidalne. Skórka na trzonie złożona ze strzępek z maczugowatymi końcówkami. Strzępki te nie są zlepione i są łatwe do rozluźnienia. Podstawki maczugowate, 25–32,5 × 5–7 µm, z bazalną sprzążką, 4-sterygmowe. Bazydiospory cylindryczne do wrzecionowatych, szkliste, niedekstrynoidoalne, 7–11 × 2,5–4 μm, L = 9,14 μm.
Występowanie i siedlisko Znane jest występowanie czarnostopki korzonkowej w Ameryce Północnej i Europie. Wszędzie jest gatunkiem rzadkim. W Polsce podano 3 jego stanowiska. W Czerwona lista roślin i grzybów Polski ma kategorię zagrożenia E – gatunek wymierający, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia. W latach 1995–2004 był objęty ochroną częściową, a od roku 2014 – ochroną ścisłą bez możliwości zastosowania wyłączeń spod ochrony uzasadnionych względami gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Gatunek znajduje się na czerwonych listach w Austrii, Bułgarii, Czechach, Francji, Niemczech, Polsce, Rosji, Słowacji i Szwajcarii. Jest zagrożony utratą i zmianą siedlisk. Liczbę osobników dojrzałych szacuje się na 2500-5000, a subpopulacje są bardzo małe.
Stwierdzono występowanie na następujących roślinach: Andropogon, Bothriochloa, Bromus riparius, Chrysopogon, cynodon, Elytrigia, kostrzewa, Lasiagrostis, ostnica, palusznik, perz, strzępnica, trzcinnik i wiechlina. Jego sposób odżywiania jest niejasny, zakłada się pasożytnictwo lub rodzaj mykoryzy, ale może też żyć wyłącznie jako saprotrof. Owocniki rosną w połączeniu z pochewkami martwych liści traw., jednak luźne siatki strzępkowe otaczają żywe korzenie traw. Zawsze zamieszkuje gleby wyraźnie suche i przeważnie piaszczyste.
Przypisy
Kategoria:Grzyby chronione Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Żagwiowate