Antoni Duda-Dziewierz (ur. 13 czerwca 1896 w Puszczy Mariańskiej, zm. 9 stycznia 1979) – polski działacz społeczny, państwowy i spółdzielczy, w latach 40. XX wieku przewodniczący Prezydiów Miejskiej Rady Narodowej w Elblągu i Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku oraz wicewojewoda gdański, wieloletni dyrektor kierujący odbudową Muzeum – Zamku w Łańcucie.
Życiorys Urodził się jako ostatni, dwunasty syn w rodzinie Kazimierza (1852–1938), wiejskiego nauczyciela, i Leokadii z Szymanowskich (zm. 1945). Zdobył wykształcenie średnie. Od jesieni 1918 był żołnierzem 2 Pułku Ułanów, brał udział w walkach o Galicję w I wojnie światowej. W 1920 walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Od 1916 aktywny działacz Polskiej Partii Socjalistycznej. W latach 1918–1919 pracownik zarządu Miasta Stołecznego Warszawy, następnie w latach 1922–1929 Elektrowni Warszawskiej. W okresie międzywojennym zaangażowany w ruch spółdzielczy, od 1925 w Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, gdzie był pierwszym administratorem Osiedla Żoliborz (1927–1936). Współzałożyciel Towarzystwa Lokatorów Spółdzielczych „Szklane Domy” i Spółdzielni Spożywców „Gospoda Spółdzielcza”, później od 1936 do 1938 administrator w Towarzystwie Osiedli Robotniczych (T.O.R.) na warszawskim Kole, usunięty ze stanowiska za lewicowe i antysanacyjne poglądy. Od maja 1939 dyrektor ds. administracyjnych szpitala Ubezpieczalni Społecznej przy ul. Kurkowej we Lwowie, przemianowanej na Szpital Wojenny nr 604. W 1939 aresztowany przez władze sowieckie. Osadzony przez NKWD w więzieniu na Brygidkach (czerwiec 1940 – 23 czerwca 1941).
Po powrocie do kraju jesienią 1941 zamieszkał w Górze Kalwarii, gdzie w czasie okupacji jako pracownik Zarządu Miejskiego w m. Warszawie, pełnił funkcję kierownika Schroniska dla Starców i Kalek (luty 1942 – styczeń 1945), udzielając schronienia m.in. działaczom RPPS. Wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej (lubelskiej). W czerwcu 1945 skierowany przez Centralny Komitet Wykonawczy PPS do Elbląga, współdziałał w tworzeniu miejscowej organizacji partyjnej. Od 1 czerwca 1945 do 30 lipca 1946 kierował Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Elblągu. 2 czerwca 1946 powołany przez Radę Wojewódzką PPS na przewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu Partii w Gdańsku, funkcję tę sprawował do września 1948. W okresie od 28 sierpnia 1946 do 25 maja 1950 zajmował stanowisko przewodniczącego Prezydium Gdańskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej. Został ponadto pełnomocnikiem Wojewódzkim Rządu do Walki z Analfabetyzmem (do 18 lipca 1950), pełnił też funkcję wicewojewody gdańskiego. W grudniu 1948 uczestniczył w Kongresie Zjednoczeniowym, następnie wszedł w skład egzekutywy Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Gdańsku. Pomiędzy lipcem 1950 a majem 1951 Dyrektor Okręgu Towarzystwa Przyjaciół Dzieci w Gdańsku, a w okresie od sierpnia 1951 do sierpnia 1952 zarządzał Państwowym Uzdrowiskiem w Świeradowie.
Od 1952 do przejścia na emeryturę w 1972 kierował Muzeum – Zamkiem w Łańcucie, który podczas jego kadencji został istotnie wyremontowany (m.in. wymiana dachu, stropów i posadzek, odgrzybienie murów, założenie centralnego ogrzewania, remont instalacji wodno-kanalizacyjnej, wzmocnienie murów fosy. Adaptacja budynków stajni, powozowni, oranżerii, zameczku romantycznego, utworzenie magazynu ikon i pracowni konserwatorskiej). Po pożarze Zamku w Malborku w 1960 pełnił funkcję pełnomocnika Ministra Kultury i Sztuki ds. jego odbudowy, a w latach 1963–1969 pełnomocnika ministra ds. zabezpieczenia i konserwacji Zamku w Krasiczynie. Ponadto w tym okresie zajmował się takimi zabytkami, jak: Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu, Pałac w Sieniawie oraz Pałac Lubomirskich w Przeworsku. 22 lipca 1971 otrzymał Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za działalność w dziedzinie muzealnictwa, szczególnie w ochronie parków zabytkowych.
Będąc na emeryturze nadal działał społecznie – w Towarzystwie Przyjaciół Warszawy (wiceprezes Zarządu Głównego do 10 maja 1976), w Komitecie Odbudowy Zamku Królewskiego, w Komitecie Ochrony Starych Cmentarzy, w Radzie Programowej Muzealnictwa (od lutego 1973), w Polskim Komitecie Narodowym Międzynarodowej Rady Muzeów – PKN ICOM (od lutego 1973).
Zmarł 9 stycznia 1979. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 254-4-7).
Ordery i odznaczenia Odznaczony między innymi: Złotym Krzyżem Zasługi – postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dnia 19 września 1947 „za zasługi w pracy społecznej i zawodowej”. (legitymacja Nr 024343) Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski – przyznanym w dniu 22 lipca 1958, na mocy Uchwały Rady Państwa z dnia 3 lipca 1958 (legitymacja Nr C-26151) Orderem Sztandaru Pracy II klasy – przyznanym Uchwałą Rady Państwa z dnia 14 grudnia 1972 (legitymacja Nr 1655-72) Złotą Odznaką Odbudowy Warszawy – decyzją Komitetu Wykonawczego Naczelnej Rady Odbudowy m.st. Warszawy z dnia 1 czerwca 1948 (legitymacja Nr 1928) Złotą Odznaką „Za opiekę nad Zabytkami” przez Ministra Kultury i Sztuki PRL, z dnia 23 listopada 1964 (legitymacja Nr 26) Odznaką „Zasłużony Działacz Turystyki” przyznaną Uchwałą Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki 22 lipca 1965 (legitymacja Nr 312) Odznaką honorową „Zasłużony dla Województwa Rzeszowskiego” przyznaną przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie 22 lipca 1966 (legitymacja Nr 11/31) Odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” – przyznaną przez Ministra Kultury i Sztuki PRL dnia 10 maja 1970 (legitymacja Nr 5592)
Przypisy
Kategoria:Członkowie Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Gdańsku Kategoria:Dyrektorzy muzeów w Polsce Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaciół Dzieci Kategoria:Ludzie związani z Elblągiem Kategoria:Ludzie związani z Łańcutem Kategoria:Ludzie związani z Malborkiem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotą odznaką „Za opiekę nad zabytkami” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Turystyki” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Ofiary represji dokonanych przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w Polsce 1939–1989 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie Brygidek (1939–1941) Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1919–1939) Kategoria:Polscy działacze spółdzielczy Kategoria:Polscy urzędnicy samorządowi Kategoria:Przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku Kategoria:Przewodniczący Prezydiów Miejskich Rad Narodowych Kategoria:Przewodniczący Wojewódzkich Komitetów PPS (1944–1948) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Ułani Legionów Polskich Kategoria:Wicewojewodowie gdańscy Kategoria:Wicewojewodowie PRL Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1979 Kategoria:Żołnierze I wojny światowej Kategoria:Żołnierze kawalerii II Rzeczypospolitej