Obwód Gorlice Armii Krajowej – jednostka terytorialna Służby Zwycięstwu Polski, Związku Walki Zbrojnej i w końcu Armii Krajowej, podległa Inspektoratowi Nowy Sącz AK. thumb|240px|Tablica upamiętniająca żołnierzy ZWZ AK Obwodu Gorlice
Organizacja obwodu i zmiany organizacyjne Początkiem października 1939 r. po zakończeniu wojny obronnej w okolicznych miejscowościach powiatu gorlickiego rozpoczęły działalność organizacje konspiracyjne Służba Zwycięstwu Polski, Polska Organizacja Zbrojna, których celem była dalsza walka o niepodległość. W grudniu 1939 r. komendantem organizacji wojskowej w Gorlicach Związku Walki Zbrojnej o kryptonimie „Gawron” został mianowany oficer kawalerii rtm. Marian Waldeck ps. „Kątski”, vel WernerMarian Waldeck rotmistrz (12 Pułk Ułanów Podolskich) – zatrudniony jako leśniczy przez Groblewskich w Bystrzycy Szymbarskiej pod fikcyjnym nazwiskiem Marian Werner, aresztowany i zesłany do w KL Auschwitz (numer więźniarski: 29685) w Auschwitz od kwietnia 1942 r. tam też zginął 6 sierpnia 1942 r. http://www.auschwitz.org/muzeum/informacja-o-wiezniach/. Zastępcą komendanta został rtm. Zbigniew Orzechowski ps. „Dobrzański”Orzechowski – więzień KL Auschwitz (nr. 27508)od 30 marca 1942, zginął 20 lipca 1942, adiutantami komendanta zostali: Stanisława Groblewska ps. „Joanna” oraz pchor. Bolesław Koryga ps. „Orlik”, oficer propagandy pchor. Edmund ChrząścikChrząścik – więzień KL Auschwitz (nr. 29681) od 15 kwietnia 1942r. zginął rozstrzelany 17.6.1942 r. (według dokumentacji SS 19.6.1942 r.), według Groblewskiej („Konspirowały i walczyły” str 79 ) zginął podczas ucieczki z obozu, łączność zapewniał ks. Tadeusz Goik, który pełnił także funkcję kapelana. Wiosną 1941 r. Gestapo przeprowadziło aresztowania członków polskich organizacji niepodległościowych na terenie powiatu Gorlickiego. Aresztowano komendanta obwodu i kilku członków sztabu obwodu. W październiku 1941 r. kolejnym komendantem obwodu ZWZ o kryptonimie „Garnek” został mianowany kpt. artylerii Władysław Bandrowski ps. „Zbych”. Od czerwca 1942 r. nastąpiły kolejne aresztowania dokonane przez niemiecką policję. Aresztowano komendanta obwodu Bandrowskiego, Zbigniewa Orzechowskiego oraz kilku członków sztabu. Nowym komendantem obwodu został Julian Krzewicki, który powołał nowy sztab obwodu, odtworzył struktury organizacji. Obwód Gorlice AK w maju 1943 r. składał się z 10 placówek w miejscowościach: Gorlice, Biecz, Glinik Mariampolski, Stróże, Szymbark, Gródek, Kryg, Libusza, Rzepiennik Strzyżewski i Zagórzany. Stan osobowy obwodu liczył 811 żołnierzy, w tym 280 członków Polskiej Organizacji Zbrojnej, których przyjęto w ramach scalenia z Armią Krajową. Uzbrojenie stanowiły: 3 erkaemy, 42 karabiny, 27 pistoletów, 7 granatów, 170 butelek zapalających. W organizacji działała także placówka komórka „wywiadu ochronnego” w Bobowej której komendantem był policjant Józef Laska ps. „Orlicz”. W lipcu 1943 r. na terenie Inspektoratu Gorlice został utworzony Oddział Partyzancki „Żbik”, który prowadził akcje dywersyjne przeciwko okupantowi niemieckiemu. Zaplecze medyczne stanowił personel Szpitala Powszechnego w Gorlicach, w ramach swojej konspiracyjnej działalności lekarze ze szpitala stanowili referat sanitarny, byli to: dyrektor szpitala dr Jan Rybicki ps. „Grębski” oraz lekarze dr. Władysław Stieber ps. „Zator”, dr. Stanisław Jezierski ps. „Szymek” (żołnierz Kedywu oraz powiatowy delegat rządu). W ramach przygotowań do Akcji Burza w Okręgu Krakowskim AK utworzono 1 Pułk Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej. W Obwodzie Gorlice AK utworzono III batalion, który wszedł w skład 1 Pułku Strzelców Podhalańskich. Dowódcą III batalionu został kpt. Mieczysław Przybylski ps. „Michał”. W skład batalionu weszli partyzanci z Oddziału Partyzanckiego „Żbik” oraz żołnierze z placówek terenowych obwodu. Batalion składał się z 198 żołnierzy 3 kompanii dowodzonych przez: ppor. Bolesława Korygę (7 kompania, 58 żołnierzy), por. Stanisława Siemka (8 kompania, 67 żołnierzy), por. Julian Zubek (9 kompania, 73 żołnierzy).
Komendanci obwodu rtm. Marian Waldeck ps. „Kątski” (grudzień 1939 – lipiec 1941), kpt. Władysław Bandrowski ps. „Zbych” (październik 1941 – listopad 1942),Od grudnia 1939 pracownik fabryki papy w Gorlicach, w listopadzie 1942 aresztowany przez Gestapo, więzień obozu Auschwitz-Birkenau, uwolniony w 1945 r., kpt. Julian Krzewicki ps. „Kruk” (październik 1942 – lipiec 1943), ppor. Wincenty Horodyński ps. „Wąż” (lipiec 1943 – wrzesień 1943), od 1944 Wincenty Horodyński ps. „Kościesza” komendant Obwodu Murawa Armii Krajowej kpt. Mieczysław Przybylski ps. „Michał” (październik 1943 – styczeń 1945).
Obsada personalna obwodu Sztab obwodu: ppor. Wincenty Horodyński ps. „Wąż” (zastępca komendanta do października 1943)Od 1943 oficer dywersji, od lipca 1944 r. pod ps. „Kościesza” był komendantem Obwodu Myślenice AK oraz dowódcą Zgrupowania „Kamiennik”, por. Mieczysław Przybylski ps. „Michał” (wrzesień 1943 – styczeń 1945), Wilhelm Habela ps. „Biały” (oficer organizacyjny), Stanisław Stankowski ps. „Wicher” (oficer informacyjny), Referat kwatermistrzostwa – Jan Benisz ps. „Konopka”, Stanisława Groblewska ps. „Monika”od 20 lutego 1944 w referacie zaopatrzenia „Uprawa", Referat łączności – pchor. Edmund Chrząścik, st. sierż. Józef Rubiniak ps. „Mirosław”, Referat Wojskowej Służby Kobiet – Urszula Gruszyńska-Hermachowa ps. „Irena” (do lipiec 1943r.), Referat Kedywu – Józef Plebańczyk ps. „Władysław” Referat Wojskowej Służby Ochrony Powstania (WSOP) – Jan Fereński ps. „Sęp”żołnierz AK, pracował jako szef posterunku policji Kripo w Gorlicach, Referat wywiadu – Jan Fereński ps. „Sęp”, Stanisława Groblewska ps. „Monika” (do 20 lutego 1944), Referat sanitarny – dr. Jan Rybnicki ps. „Grębski”, dr. Władysław Stieber ps. „Zator”, dr. Stanisław Jezierski ps. „Szymek”, „Szczepan”, „Rutkowski”, kapelan – ks. Tadeusz Gaikaresztowany w 1942, więzień obozów koncentracyjnych, KL Auschwitz i Dachau (KL),.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Obwody Armii Krajowej Kategoria:Okręg Kraków AK Kategoria:Armia Krajowa Kategoria:Historia Gorlic