thumb|Stanisław Dworak (w środku, bez nakrycia głowy) przemawia na uroczystości 10-lecia KOP w Nowych Święcianach, 1934. Stanisław Dworak vel Dworzak (ur. 23 lipca 1895 w Pogoni, zm. 4 września 1990 w Warszawie) – kapitan artylerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, agronom, prawnik, ziemianin, urzędnik państwowy, starosta święciański.
Życiorys Pochodził z rodziny ziemiańskiej Władysława Walentego i Marii z Galskich 1. v. Gruszczyńskiej. Ojciec był inżynierem kolejnictwa, zatrudnionym przy budowie Kolei Iwanogrodzko-Dąbrowskiej. Stanisław Dworzak ukończył gimnazjum Kozłowskiego w Warszawie w 1913. W okresie szkolnym związał się z PPS – Frakcją Rewolucyjną. Za działalność niepodległościową i socjalistyczną w styczniu 1914 został aresztowany w Warszawie i osadzony w Cytadeli, następnie przeniesiony do Orła (1915).
1 września 1916 został powołany do służby w Armii Imperium Rosyjskiego jako kanonier baterii w Moskwie. W trakcie służby, 29 września 1916 – 2 stycznia 1917 był słuchaczem szkoły podoficerów artylerii w 1. dyonie, następnie zaś od 1 lipca 1917 uczęszczał do szkoły oficerskiej. W następnym miesiącu został skierowany do Irkucka, gdzie uczestniczył w szkoleniu artyleryjskim. Po jego zakończeniu pozostał w służbie jako młodszy oficer. Został zdemobilizowany w styczniu 1918, po czym przyłączył się do formacji antybolszewickich. Walczył na froncie zabajkalskim (13 kwietnia – 1 września 1918). W sierpniu 1918 nieznacznie raniony w boju. Studiował wówczas prawo na Uniwersytecie w Tomsku. 1 września 1918 zgłosił się jako ochotnik do 5 Dywizji Strzelców Polskich na Syberii. Służył jako młodszy oficer 3. baterii 5 pułku artylerii polowej.
Do kraju powrócił w sierpniu 1920, biorąc udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Dowodził wtedy 2. baterią 2. dyonu syberyjskiego w bitwie warszawskiej. 21 listopada 1920 został przeniesiony na stanowisko młodszego oficera do baterii zapasowej 30. syberyjskiego pułku artylerii piechoty, a 10 listopada nast. r. dowodził baterią tegoż pułku. W 1922 ukończył kurs instruktorski gimnastyki, aby 4 października t.r. rozpocząć pracę referenta wychowania fizycznego w macierzystej jednostce. Następnie został skierowany do prac kancelaryjnych, obejmując funkcje oficera ewidencyjnego (28 września 1923) 14 pułku artylerii polowej, następnie referenta w Dowództwie 14 Dywizji Piechoty (25 maja 1923). Później przywrócono go na stanowisko młodszego oficera 14 pułku artylerii polowej (17 lutego 1925). Jednak z racji na zły stan zdrowia został ponownie skierowany do służby w administracji wojskowej (27 grudnia 1925), obejmując stanowisko referenta w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu. W 1926 został przeniesiony w stan nieczynny bez poborów. 12 kwietnia 1927 prezydent RP nadał mu stopień kapitana z dniem 1 stycznia 1927 i 14. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Z dniem 28 lutego 1929 został przeniesiony do rezerwy, a w 1931 przeniesiony do pospolitego ruszenia.
W 1930 osiadł w rodzinnej posiadłości ziemskiej w Golędzkiem k. Kutna. Zaangażował się w działalność społeczną w zakresie popularyzacji kultury fizycznej, sportu i obronności. Został komendantem miejscowego oddziału Związku Strzeleckiego. Rozwijał działalność rolniczą, propagując innowacyjne metody gospodarowania. Został wybrany wiceprezesem okręgu w Łodzi Centralnego Towarzystwa Rolniczego oraz członkiem zarządu Związku Plantatorów Buraka Cukrowego.
26 czerwca 1934 objął funkcję starosty w Święcianach. Po agresji Związku Radzieckiego, 18 września 1939 ewakuował się wraz z urzędem do Zaleszczyk, jednak sam odmówił emigracji i powrócił do Warszawy. Prawdopodobnie wziął udział w powstaniu 1944.
Po zakończeniu wojny powrócił do pracy urzędniczej, zajmując kolejno stanowiska: inspektora w Wojewódzkim Urzędzie Ziemskim w Łodzi, kierownika w Państwowej Centrali Handlu w Łowiczu oraz planisty w naczelnej dyrekcji Centrali Rybnej w Warszawie. Przeszedł na emeryturę 1 stycznia 1956. Zmarł 4 września 1990 w Warszawie. Został pochowany na tamtejszym cmentarzu Północnym (kwatera O-I-6-2-6).
Był żonaty z Małgorzatą Hildegardą z Nentwigów.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3787 – 1921 Krzyż Niepodległości z Mieczami – 18 października 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Mierzwa Janusz: Dworak Stanisław. [w]: Słownik biograficzny starostów II Rzeczypospolitej. T. 1: Łomianki: Wyd. LTW, 2018: s. 160–161. .
Kategoria:Absolwenci VIII Liceum Ogólnokształcącego im. króla Władysława IV w Warszawie Kategoria:Członkowie Centralnego Towarzystwa Rolniczego (1918–1929) Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej – Frakcja Rewolucyjna Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego Kategoria:Działacze mniejszości narodowych w II Rzeczypospolitej Kategoria:Kapitanowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Irkuckiem Kategoria:Ludzie związani z Kutnem Kategoria:Ludzie związani z Łodzią Kategoria:Ludzie związani z Łowiczem Kategoria:Ludzie związani z Moskwą Kategoria:Ludzie związani z Orłem Kategoria:Ludzie związani z Sosnowcem Kategoria:Ludzie związani z Tomskiem Kategoria:Ludzie związani z Zaleszczykami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 14 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Polacy w wojnie domowej w Rosji (biali) Kategoria:Polscy agronomowie Kategoria:Polscy działacze sportowi Kategoria:Polscy prawnicy Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Polscy urzędnicy Kategoria:Polscy ziemianie (II Rzeczpospolita) Kategoria:Starostowie powiatowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy Bitwy Warszawskiej (1920) Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Więźniowie Cytadeli Warszawskiej Kategoria:Zmarli w 1990