Tadeusz Władysław Koter ps. Rafałowicz (ur. 1 grudnia 1919 w Dąbrowicy, zm. 19 grudnia 1995) – profesor nadzwyczajny Politechniki Łódzkiej.
Życiorys Ukończył Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Stanisława Staszica w Lublinie w 1939. Następnie podjął studia na Politechnice Warszawskiej, na której do 1942 studiował konspiracyjnie na Wydziale Elektrycznym. Następnie studiował w Państwowej Wyższej Szkole Technicznej.
Był żołnierzem Armii Krajowej w batalionie „Kiliński” (ps. „Rafałowicz”). W powstaniu warszawskim brał udział m.in. w walkach o PAST-ę przy ul. Zielnej 37/39. Początkowo został uznany za poległego, o czym zostali poinformowani jego rodzice. Został jednak jedynie ranny 3 sierpnia 1944 w nogę poprzez postrzelenie amunicją dum-dum. Rany wyłączyły go z dalszego uczestnictwa w powstaniu, które spędził w szpitalu polowym, w którym poznał pielęgniarkę i przyszłą żonę Annę Bożennę Chadaj, córkę posła Pawła Edwarda Chadaja. Poniesione rany groziły amputacją nogi. Odłamki pocisku pozostały w nodze Kotera, utrudniając mu chodzenie przez całe życie.
Po zakończonym powstaniu Koter i jego narzeczona wyjechali do Milanówka, a następnie do Opoczna, gdzie mieszkali do końca II wojny światowej. W 1945 przenieśli się do Lublina, gdzie wzięli ślub, a następnie osiedlili się w Łodzi, gdzie Koter kontynuował na Wydziale Elektrycznym Politechniki Łódzkiej zawieszoną w trakcie II wojny światowej naukę.
W Łodzi rozpoczął pracę na Wydziale Elektrycznym w 1945 jako zastępca asystenta w Katedrze Maszyn Elektrycznych, studia zaś ukończył w 1948. W 1949 został adiunktem, a w 1957 docentem. Tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego uzyskał w 1969 ze względu na znaczące osiągnięcia twórcze, kształcenie kadry naukowej i zasługi dydaktyczne. Był również prodziekanem ds. nauki na Wydziale Elektrycznym (1965–1966), dziekanem (1966–1969) i kierownikiem studiów doktoranckich (1974–1981)oraz prorektorem do spraw nauki na w skali uczelni (1975–1978 oraz 1981–1984).
Był członkiem Komisji Głównej Elektrotechniki przy Komitecie Nauki i Techniki (1969–1972), członkiem (od 1972) oraz zastępcą przewodniczącego (od 1981) Komitetu Elektrotechniki PAN (od 1972). Był członkiem, a także przewodniczącym Rady Naukowej Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Maszyn Elektrycznych w Katowicach (1975–1990), członkiem (od 1978) Rady Oddziału PAN w Łodzi, członkiem Rady Głównej Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki (1977–1982) i Stowarzyszenia Elektryków Polskich.
Do jego zainteresowań naukowych należały maszyny wirujące, stany nieustalone w maszynach synchronicznych oraz ich eksploatacją w elektroenergetyce, a także eksploatacja transformatorów energetycznych, specjalnych oraz suchych, zajmował się również wpływem anizotropii magnetycznej rdzeni na właściwości eksploatacyjne silników indukcyjnych.
Był zaangażowany w rozbudowę Wydziału Elektrycznego Politechniki Łódzkiej, budując halę laboratoryjną i budynek dydaktyczny, a także powstałe w 1948 laboratorium maszyn elektrycznych i wybudowany w 1986 zespół laboratoriów. Brał również udział w projektowaniu laboratoriów w Instytucie Elektrotechniki w Warszawie i Fabryce Transformatorów i Aparatury Trakcyjnej „Elta” w Łodzi, a także współpracował z Zakładami Wytwórczymi Maszyn Elektrycznych w Żychlinie, Zakładami „Indukta” w Bielsku-Białej, Zakładami Wytwórczymi Maszyn Elektrycznych „Dolmel” we Wrocławiu, fabryką „Besel” w Brzegu Dolnym nad Odrą, a także z Ośrodkiem Badawczo-Rozwojowym Maszyn Elektrycznych „Komel” w Katowicach.
Życie prywatne Pochodził z rodziny o tradycjach patriotycznych, związanych z ruchem ludowym. Matką Kotera była Zofia Koter, ojcem zaś Andrzej Koter – poseł na sejm z listy PSL wyzwolenie i sadownik, współpracujący z prof. Szczepanem Pieniążkiem. Jego gospodarstwo, uznawane za wzorowe, było wizytowane zarówno przez prezydenta Ignacego Mościckiego, jak i Bolesława Bieruta. Bratem ojca Tadeusza Kotera był Tomasz Koter – również poseł PSL. Tadeusz Koter miał 2 braci – Mariana, który odziedziczył gospodarstwo rolne i Zygmunta, dyrektora PZU w Lublinie. Żoną Tadeusza Kotera była Anna Bożenna z domu Chadaj, z którą miał troje dzieci.
Spoczywa w części katolickiej Starego Cmentarza w Łodzi (kwatera: 9, rząd: 5 linia, grób: 40), obok swojej żony.
Upamiętnienie W budynku B Wydziału Elektrotechniki, Elektroniki, Informatyki i Automatyki Politechniki Łódzkiej przy ul. Stefanowskiego 18/22 wmurowano spiżową tablicę upamiętniającą i przedstawiającą jego wizerunek.
Nagrody i odznaczenia Nagroda Miasta Łodzi za osiągnięcia w dziedzinie techniki maszyn elektrycznych i transformatorów (1987), Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Złota Honorowa Odznaka Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Srebrna Honorowa Odznaka Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Warszawski Krzyż Powstańczy, Krzyż Armii Krajowej, Za działalność powstańczą został włączony w poczet członków Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Odznaka Zasłużonego dla Politechniki Łódzkiej, Odznaka Honorowa miasta Łodzi.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Lublinie Kategoria:Absolwenci Politechniki Łódzkiej Kategoria:Członkowie Komitetu Elektrotechniki PAN Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Elektryków Polskich Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Łodzi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Pochowani w części rzymskokatolickiej Starego Cmentarza w Łodzi Kategoria:Polscy elektrotechnicy Kategoria:Polscy inżynierowie elektrycy Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Prorektorzy Politechniki Łódzkiej Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Zmarli w 1995