alt=Dr Jan Krasoń na tle okna|mały|Dr Jan Krasoń w biurze Geoexplorers – 45 Rockefeller Plaza, NYC, 2012.10.18 Jan Krasoń (ur. 22 listopada 1933 w m. Reducz, zm. 21 stycznia 2015 w Denver, Kolorado) – polsko-amerykański geolog.
Był jednocześnie założycielem i prezesem Geoexplorers International, Inc. Znany przede wszystkim za swoją działalnością związaną z “rewolucją gazu łupkowego” w Polsce. Wraz ze swoim partnerem Ryszardem A. Korolem, był współtwórcą technologii „6M-EX” do odzysku metali szlachetnych z czarnych łupków oraz z odpadów flotacyjnych. Pracował i wykładał w ponad 60 krajach. Był autorem lub współautorem ponad 140 publikacji naukowych oraz autorem ok. 300 niepublikowanych zastrzeżonych raportów.
Życiorys Jan Krasoń urodził się 22 listopada 1933 r. w miejscowości zwanej Reducz pod Piotrkowem Trybunalskim w rodzinie rolników i był najstarszym z siódemki rodzeństwa. Jego rodzina kultywowała tradycje patriotyczne. Jego dzieciństwo przypadło na lata wojny i okupacji. On sam był zdecydowanym przeciwnikiem komunizmu oraz praktykującym katolikiemhttps://www.pgi.gov.pl/en/dokumenty-pig-pib-all/publikacje-2/przeglad-geologiczny/2015/lipiec-4/3159-jan-krason-1933-2015/file.html.
W 1945 roku cała rodzina przeniosła się do Żmigrodu na Dolnym Śląsku, gdzie Jan Krasoń chodził do szkoły podstawowej. Aby móc się uczyć podejmował się różnych prac. Jedną z nich była praca w Urzędzie Miasta i Gminy oraz w lokalnej drukarni.
Jako 14-latek wyjechał do Wrocławia w celu kontynuowania nauki w liceum, a następnie na studiach. Tutaj zapisał się do harcerstwa, które wysoko cenił. Rozpoczął studia geologiczne na Uniwersytecie Wrocławskim. Już będąc studentem, został asystentem u prof. Ryziewicza w Katedrze Paleozoologii. Potem przeniósł się do Katedry Stratygrafii, gdzie pracował pod okiem prof. Józefa Zwierzyckiego. Okres ten ukształtował jego dalszą karierę. Na tej samej uczelni zdobył magistrat i obronił doktorat z rozszerzenia cyklotemów Richtera Bernburga do osadów cechsztynu dolnośląskiego.
Od początku października 1953 roku, przez następne 15 lat pracował w Instytucie Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Dzięki poleceniom prof. Zwierzyckiego, mógł wyjechać na roczne stypendium do Kairu. Wraz z pracownikami Uniwersytetu Kairskiego brał udział w różnego rodzaju pracach eksploracyjnych w różnych regionach egipskiej pustyni.
W latach 1966–1969 przebywał wraz z rodziną (żoną i trójką dzieci) w Królewskiej Libii. Pracował tam jako specjalny doradca geologiczny rządu libijskiego. W trakcie swojego pobytu w Libii przyczynił się do odkrycia największego złoża chlorku sodu i soli potasowej na terenie Afryki. Odkrycie było podstawą do zbudowania przemysłu chemicznego przy inwestycji miliarda dolarów. Służył też jako doradca rządowy w sprawie złóż i zaopatrzenia w wodę. Z kraju musiał jednak wyjechać wraz z rodziną z powodu wybuchu wojny. alt=Dr Jan Krasoń przedstawiający pierwotny projekt loga firmy Geoexplorers International, Inc|mały|Dr Jan Krasoń przedstawiający pierwotny projekt loga firmy Geoexplorers International, Inc
Jan Krasoń wraz z rodziną przeniósł się do USA, gdzie zamieszkał w Denver w stanie Kolorado. Do samej Polski nie mógł wrócić – przez ponad 20 lat był uznawany przez polskie władze za „persona non grata”. W USA Jan Krasoń pracował dla Texasgulf Inc. i Asarco Inc. przy poszukiwaniu złóż metali, a w okresie stycznia 1973 do sierpnia 1974 r. dla Wydziału Zasobów Wodnych Stanu Kolorado. W końcu w 1974 roku założył własną firmę – Geoexplorers International, Inc. Niedługo po tym otrzymał amerykańskie obywatelstwo.
Na początku lat 80 banki amerykańskie zdobyły dla niego zaproszenie do Związku Radzieckiego, wystawione przez Radziecką Akademię Nauk. Swój pobyt w Rosji spędził na zwiedzaniu dużej części kraju, podczas którego zbierał dane mające wpływ na opłacalność wydobycia różnych surowców, szczególnie metali szlachetnych i strategicznych. Krasoń doradzał też Rosjanom w sprawie odzyskania złota i metali z grupy platyny (PGM) z hałd powydobywczych.
Nawet gdy w marcu 1981 roku ojciec Jana Krasonia zachorował, nie udzielono mu zezwolenia na przyjazd do kraju. Jan nie mógł również dostać się do Polski na pogrzeb ojca. Do ostatniego spotkania z obojgiem rodziców doszło wiele lat wcześniej w Rzymie. Do kraju Janowi udało się przejechać dopiero w latach 90.
Na osobną wzmiankę zasługuje działalność dr Jana Krasonia w Polsce, która przyczyniła się do wywołania rewolucji łupkowej w tym kraju. Jana Krasonia bardzo interesowała zapowiadana rewolucja energetyczna związana z gazem łupkowym oraz hydratami gazowymi zwanymi też metano-hydratami. Strefa hydratów gazowych została zlokalizowana przez Japończyków w Przekopie Nankai, w strefie trzęsień ziemi. Po dokładnej analizie dr Jan Krasoń ocenił, że metan z hydratów gazowych może wystarczyć na pokrycie potrzeb energetycznych świata na okres 3 tysięcy lat. To miała być rewolucja, która zdetronizowałaby obecnych właścicieli złóż węglowych.
Razem z profesorem Mariuszem-Orionem Jędryskiem zwrócił uwagę amerykańskich firm naftowych poszukiwaniem gazu łupkowego w Polsce. Dr Jan Krasoń całe przedsięwzięcie poprzedził gruntowym badaniem perspektyw zasobów tego gazu w paleozoicznych osadach kraju. Efektem było wydanie ponad 100 koncesji poszukiwawczych i przygotowanie projektów wierceń. Jednak poprzez wprowadzenie przez decydentów ograniczających ustaleń prawnych, poszukiwania zostały utrudnione, a sami inwestorzy wycofali się z Polski.
Już w 2006 roku został opracowany raport na temat wydobycia gazu z łupków w Polsce. Dr Jan Krasoń, zamiast pokazać go wielkim koncernom, poszedł z nim do Polskiego Resortu Środowiska. Na tamten czas ani w Ministerstwie, ani w Państwowym Instytucie Geologicznym nie posiadano żadnej wiedzy na ten temat. Z tego względu odkrycie Dr. Jana Krasonia miało tak wielkie znaczenie. W Polsce o gazie łupkowym zaczęto mówić dopiero w 2008 roku, rok później nastąpiło już “łupkowa rewolucja”.
Jan Krasoń prowadził długą i ciężką walkę z rakiem płuc. Nie zgadzając się na chemioterapię, przez 7 lat stosował drastyczną dietę, która miała mu pomóc w walce z chorobą. Pomimo wszystkich trudności nie zrezygnował z dalszej pracy zawodowej. Zmarł 21 stycznia w Denver, Kolorado. Został pochowany w Polsce, w Żmigrodzie.
Działalność zawodowa Działalność zawodowa Jana Krasonia sięgała wielu zakątków świata: Polska, USA, Rosja, Ameryka, Meksyk, Afryka itd. On sam posługiwał się językami: polskim, angielskim, rosyjskim. Znał też język francuski, hiszpański i arabskihttps://jankrason.com/CV_Kraso%C5%84.pdf.
Dr Jan Krasoń przede wszystkim zajmował się konsultacjami i projektami górniczymi. Nawiązał współpracę z około 50 klientami, którzy przeważnie należeli do kompanii naftowych, górniczych, banków, agencji rządowych i różnych międzynarodowych instytucji jak np. Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) – Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP), Departament Spraw Wewnętrznych USA – Amerykańskie Biuro Zarządzania Gruntami (BLM), Departament Stanu USA – Amerykańskie Biuro ds. Kopalń.
Krasoń posiadał ponad 50-letnie światowe doświadczenie zawodowe w eksploracji m.in. opłacalnych ekonomicznie złóż metali nieżelaznych i szlachetnych. Dodatkowo miał również szeroki zakres specjalizacji zawodowej i wiedzy eksperckiej, w tym szczególnie złóż osadowych (sediment hosted) – bogatych w materię organiczną złoto, srebro i metale z grupy platyny (PGM) oraz metale nieżelazne. Geolog miał również bogate doświadczenie w charakteryzowaniu zasobów wodnych, określaniu stabilności formacji, ocenie zasobów hydratów gazowych oraz badaniu konwencjonalnych złóż węglowodorów, szczególnie w środowiskach morskich.
Sam Jan Krasoń pracował i wykładał w ponad 60 krajach. Od wczesnych lat 80. zainicjował wielomilionowe projekty przemysłu wydobywczego i naftowego na terenie byłego Związku Radzieckiego, następnie Rosji, Europy Wschodniej i Środkowej.
W październiku 1986 r. Jan Krasoń, jako inicjowany mówca na dorocznej konferencji Newmont Mining Corp. zaprezentował „Muruntau the World’s Largest Gold Mine” w Uzbekistanie oraz zalecał traktować to jako model eksploracyjny. Prezentacja ta, po rozpadzie Związku Radzieckiego, zaowocowało zaangażowaniem firmy Newmont w biznes w Muruntau, a następnie produkcją 500 000 uncji złota (18.9 ton) rocznie.
alt=Zdjęcie Jana Krasonia z Raportem Geoexplorers o zasobach Polski|mały|Raport Geoexplorers – Komentarz i rekomendacje dot. projektów zasobów energii w Polsce Jan Krasoń osobiście oceniał wartość ekonomiczną odpadów flotacyjnych w Norilsku, Rosii (największego producenta niklu i metali grupy platyny (PGM) na świecie) i ich wpływu na środowisko.
Dr Jan Krasoń był również autorem i współautorem ponad 140 publikacji naukowych, w tym map geologicznych, plakatów ściennych, profesjonalnych artykułów, biuletynów, książek, streszczeń i recenzji krytycznychhttps://jankrason.com/LIST_OF_PUBLICATIONS.pdf. Był też autorem ok. 300 niepublikowanych i zastrzeżonych raportów.
Pomimo międzynarodowej sławy, Dr Jan Krasoń większość badań poświęcał jednak Ojczyźnie. Skupiał się na badaniu i analizowaniu wyników dotyczących gazu łupkowego. Polskie zasoby stanowią niemal 1/3 europejskich złóż, czyli ok. 5,3 bln m³. Zasoby te ciągną się od Gór Świętokrzyskich w kierunku północno-zachodnim aż pod dno Bałtyku w stronę Szwecji. Występują one również na Dolnym Śląsku. Według dr Krasonia – “ta ilość powinna zaspokoić zapotrzebowanie Polski na najbliższe 300 lat i znacząco zmniejszyć koszty ponoszone przez nas, odbiorców gazu.” Według niego projekt wydobycia gazu łupkowego w Polsce był zupełnie storpedowany przez dziwne układy polskich polityków działających w interesie Rosji i Niemiec.
Działalność dr. Jana Krasonia dla Polski sięgała jeszcze dalej. Swój czas poświęcał również tematowi odzyskiwanie metali szlachetnych (złota, srebra i metali z grupy platyny (PGM)) z odpadów poflotacyjnych z kopalni miedzi. Dr Krasoń pobrał ich próby i z wynikami ich analizy zwrócił się do dyrekcji KGHM z projektem wspólnego odzyskiwania tych drogocennych pierwiastków. alt=Jan Krason i Ryszard Korol|mały|Jan Krason i Ryszard Korol
Opracował również ze swoim partnerem Ryszardem A. Korolem zastrzeżoną technologię („6M-EX”) odzysku tych pierwiastków, co dawało możliwości na miliardowe zyski. Propozycja została jednak odrzucona przed KGHM z niewiadomych przyczyn.
Droga zawodowa Październik 1956 – wrzesień 1967: pracownik naukowy, asystent i adiunkt, ekspert-konsultant; Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, Polska (rok spędzony na Uniwersytecie w Kairze). Lipiec 1966 do października 1969: Doradca techniczny rządu Libii, Trypolis, Libia. Styczeń 1970 do marca 1971: Starszy Geolog, Texasgulf, Inc., Dział Eksploracji, Denver, Kolorado. Styczeń 1973 do sierpnia 1974: Starszy Geolog Zasobów Wodnych, Departament Zasobów Naturalnych, Stan Kolorado, Denver, Kolorado. Od września 1974 aż do śmierci: prezes i dyrektor generalny Geoexplorers International, Inc.
Przynależność do stowarzyszeń Amerykańskie Stowarzyszenie Geologów Naftowych (AAPG) Towarzystwo Geologów Ekonomicznych (SEG) Amerykańskie Towarzystwo Geologiczne (GSA) Międzynarodowe Stowarzyszenie ds. Genezy Złóż Rud (IAGOD) Stowarzyszenie Geologów Poszukiwań Regionalnych w Denver (DREGS) Kanadyjskie Stowarzyszenie Poszukiwaczy i Deweloperów (PDAC) Stowarzyszenie Inżynierów Górnictwa (MŚP) Stowarzyszenie Geologów Gór Skalistych (RMAG) Polskie Towarzystwo Geologiczne (PTG) Członek Rady Programowej kwartalnika “Konsulting Polski”
Lista wybranych projektów Arizona: Raport ze wstępnego rozpoznania geologicznego złóż miedzi w Górach Roskruge (czerwiec 1970)https://jankrason.com/LISTA_KLIENT%C3%93W.pdf Teksas i Oklahoma: Podsumowanie rozpoznania poszukiwawczego dla złóż miedzi i zalecenia dotyczące odwiertów w północno-środkowym Teksasie i Oklahomie. (październik 1971)