thumb|Przed przebudową thumb|Wrocław Główny, po lewej koniec ul. Dworcowej thumb|Silver Tower Center Ulica Dworcowa – ulica położona we Wrocławiu, łącząca ulicę Podwale z ulicą Stanisława Małachowskiego oraz Józefa Piłsudskiego, stanowiąca granicę osiedli Przedmieście Świdnickie i Przedmieście Oławskie, a wcześniej stanowiąca granicę dawnych dzielnic: Stare Miasto i Krzyki. Ulica należy do kategorii dróg gminnych i ma długości. Przebiega przez obszar zabudowy śródmiejskiej. Odcinek ulicy rozpoczynający się przy ulicy Podwale, a kończący przy ulicy Tadeusza Kościuszki charakteryzuje pierzejowa zabudowa znajdująca się po obu stronach ulicy z wyjątkiem końcowego fragmentu jej strony wschodniej, gdzie znajduje się punktowy budynek nazywany Trzonolinowcem. Dla pozostałego odcinka dominuje zabudowa wolnostojąca lub powiązana z pierzejami skrzyżowanych ulic kilkuklatkowych budynków powojennych. Przy końcu ulicy położony jest po wschodniej stronie budynek Silver Tower Center i urządzony przed tym budynkiem plac. Zachodnia strona ulicy położona jest w obszarze Przedmieścia Południowego, którego układ urbanistyczny podlega ochronie i wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków, a wschodnia leży na Przedmieściu Oławskim wpisanym jako obszar do rejestru zabytków. Przy północnym odcinku ulicy znajdują się także wpisane do gminnej ewidencji zabytków budynki, w tym wpisana do rejestru zabytków kamienica, położona w pierzei zachodniej.

Historia Przed powstaniem ulicy Północny odcinek ulicy, od ulicy Podwale do ulicy gen. Karola Kniaziewicza, przebiega przez teren, na którym usytuowane były pruskie fortyfikacje typu bastion. Pozostały odcinek przebiega przez obszar leżący na przedpolu fortyfikacyjnym Starego Miasta – Przedmieście Świdnickie (Schweidnitzer Vorstadt) i Przedmieście Oławskie (Ohlauer Vorstadt). W południowej części tego terenu znajdował się Wygon Świdnicki, od pierwszej połowy XVIII wieku odcinek od ulicy Grabiszyńskiej do ulicy Stawowej nazywany Wielkim Wygonem (Grosse Anger), a odcinek od ulicy Stawowej do ulicy Dworcowej nazywany Nowy Wygon (Neue Anger). Nieco na północ od tego terenu istniał także Mały Wygon (Kleine Anger), przebiegający wzdłuż współczesnej ulicy Tadeusza Kościuszki na odcinku od ulicy Dworcowej do ulicy gen. Kazimierza Pułaskiego, który swoją nazwę otrzymał w 1823 r. Była to osada z zabudową mieszkalno-zagrodowa dla ludności rolniczej prowadzącej tu gospodarstwa, a na śladzie dzisiejszej ulicy gen. Karola Kniaziewicza biegła droga między ogrodami (na odcinku od dzisiejszej ulicy Dworcowej do ulicy gen. Henryka Dąbrowskiego. Ponadto w południowej części terenu od ulicy Tadeusza Kościuszki do ulicy Stanisława Małachowskiego (Flurstrasse), ukosem względem ulicy Dworcowej, przebiegała dawna droga strzelińska, później zlikwidowana.

W 1808 r. po likwidacji fortyfikacji w 1807 r. cały obszar, przez który przebiega ulica Dworcowa, został włączony do miasta. Wytyczano wówczas zachodni odcinek ulicy Tadeusza Kościuszki (Tauentzienstrasse) i połączono go z istniejącym Małym Wygonem. Także w tamtym czasie powstała ulica Podwale, wytyczona w 1913 r. nad fosą miejską, jako urbanistyczne założenie rekreacyjne. Po opisanym zburzeniu murów miejskich na śladzie starej drogi wytyczono ulicę gen. Karola Kniaziewicza (Palmstrasse). Natomiast Wielki Wygon i Mały Wygon otrzymały wspólną nazwę ulicy Ogrodowej (Gartenstrasse), zgodną z ówczesnym zagospodarowaniem tego obszaru, na którym dominowały wiejskie domy ogrodników.

W 1760 r. Żydzi otrzymali zezwolenie na założenie swojego cmentarza przed Bramą Świdnicką przy polnej drodze do Strzelina na Wygonie Świdnickim. Został on urządzony w 1761 r., w obszarze pomiędzy dzisiejszymi ulicami: Gwarną, Dworcową i Józefa Piłsudskiego oraz placem Konstytucji 3 Maja (częściowo w obrębie współczesnego placu). Pierwotny teren tego cmentarza żydowskiego znacznie mniejszy od opisanego wyżej był kilkukrotnie rozszerzany: w 1773 r., 1807 r. i w 1823 r. W 1808 r. cmentarz został otoczony murem.

Powstanie ulicy i przemiany Ulica powstała w XIX wieku. Od 1841 r. nosiła już wówczas nazwę nawiązującą do faktu, że prowadziła do dworca kolejowego – Bahnhofstrasse, choć w tamtym czasie istniał tylko odcinek ulicy do Podwala do ulicy Tadeusza Kościuszki. Należy jednak wskazać, że ówcześnie nie istniał jeszcze znany dziś dworzec Wrocław Główny. Nazwa ta bowiem ówcześnie odnoszona być mogła jedynie do powstającego właśnie (od 1841 r.), według projektu Augusta Rosenbauma, pierwszego wrocławskiego dworca kolejowego, oddanego ostatecznie do użytkowania w 1842 r. – Dworca Kolei Górnośląskiej (Wrocław Górnośląski), przy ulicy Stanisława Małachowskiego 13. Dworzec ten został zamknięty w 1857 r. po wybudowaniu w latach 1855–1857 według projektu Wilhelma Grapowa nowego dworca Wrocław Główny przy ulicy Józefa Piłsudskiego 105 (Gartenstrasse). W latach 1899–1904 dokonano wyniesienia torów kolejowych ponad przyległy teren w celu umożliwienia bezkolizyjnej komunikacji kolejowej i ulicznej oraz przebudowano i rozbudowano w latach 1896–1905 sam dworzec zgodnie z projektem Bernarda Klüschego, a w ramach inwestycji zbudowano między innymi tunele pod torowiskami z wejściami na perony, w tym tunele na przedłużeniu ulicy Dworcowej zapewniające także połączenie piesze z ulicą Suchą i ulicą Joannitów przebiegające po południowej stronie linii kolejowej.

W 1847 r. po utworzeniu ulicy Dworcowej, dokonano podziału istniejącej już ulicy Podwale, a miejscem tego podziału było skrzyżowanie właśnie z ulicą Dworcową. Utworzone nowe ulice otrzymały nazwy Podwala Świdnickiego (Schweidnitzer Stadtgraben) na zachód od skrzyżowania i Podwala Oławskiego (Ohlauer Stadtgraben) na wschód od skrzyżowania i dalej w kierunku północnym. Podział ten został ostatecznie zlikwidowany uchwałą Miejskiej Rady Narodowej z 11.12.1951 r.

Wyżej opisana budowa dworca Wrocław Główny stanowiła impuls skutkujący, w połączeniu z ogólnie postępującym ówcześnie dynamicznym rozwojem całego miasta, rozpoczęciem procesu intensywnych przemian tej jego części, polegających na szybkim zastępowaniu wiejskiej i ogrodowej zabudowy ulic, nową zabudową o charakterze wielkomiejskim. Cały ten proces rozpoczęty w drugiej połowie XIX wieku określany jest jako intensywna urbanizacja osiedla, której efektem był wzrost rangi ulic istniejących, takich jak ulica Józefa Piłsudskiego, Tadeusza Kościuszki i Podwale, oraz powstanie nowych, tworzących gęstą sieć uliczną kreującą siatkę intensywnie zabudowanych kwartałów gęsto wypełnionych tkanką miejską zapewniającą intensywne wykorzystanie terenu, oraz jako awans urbanistyczny całego obszaru.

Potrzeba przedłużenia ulicy do dworca była dyskutowana już w dacie jej powstania. W 1842 r. magistrat zaplanował realizację tego projektu, który został uznany jako główne ówcześnie zadanie w dziedzinie zakładania nowych ulic. Projekt nowego odcinka przewidywał wytyczenie znacznie szerszego traktu, gdyż północy odcinek ulicy już wówczas uznawano za stosunkowo wąski. W 1856 r. (1852 r.) został wytyczony obecny plac Konstytucji 3 Maja, w ramach pierwszego planu regulacji przedmieść, jako rezerwa pod cele handlowe. Według pierwotnych planów miał sięgać ulicy Tadeusza Kościuszki zajmując cała wschodnią pierzeję przyszłego, nowego odcinka ulicy Dworcowej. Ostatecznie jednak powstał trójkątny plac, a nowa część ulicy powstała przed 1860 r., lecz sięgała tylko do cmentarza żydowskiego. Jej zabudowa obejmowała domy po jednej jej stronie, przed którymi urządzono tzw. przedogródki. Ulica była więc nadal nieco krótsza niż obecnie, gdyż kończyła się przed terenem cmentarza żydowskiego przy placu Konstytucji 3 Maja, który w tym czasie miał w rzucie prostokątnym kształt zbliżony do trójkąta, a droga skręcała w kierunku południowo-wschodnim wzdłuż północno-wschodniego muru cmentarza, na śladzie dawnej drogi strzelińskiej (Fränkelplatz, Fontaneplatz). Następnie miasto porozumiało się z gminą żydowską w sprawie przejęcia części cmentarza i przedłużyło ulicę do współczesnej postaci w 1908 r., rozdzielając cmentarz na dwie części (1909 r.). W 1937 r. zlikwidowano całkowicie odcięty przez ulicę wschodni fragment cmentarza dokonując ekshumacji w około 150 grobach. Fragment ten stał się częścią placu Konstytucji 3 Maja (Fränkelplatz), który przybrał formę prostokąta.

Sam plac zgodnie z projektem z 1882 r. początkowo otrzymał formę trójkątnego skweru, a po rozszerzeniu o teren cmentarza, formę prostokątnego zieleńca od północy i wschodu otoczonego kamienicami, z fontanną zbudowaną w 1913 r. oraz ze zbiornikiem przeciwpożarowym. W pozostałej części ulicy, z pominięciem cmentarza przy jej końcu, dominowała ciągła zabudowa pierzejowa.

II wojna światowa W wyniku działań wojennych prowadzonych podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r. zniszczeniu uległa znaczna część zabudowy ulicy Dworcowej oraz powiązanych z nią ulic. Między innymi 26 marca 1945 r. rejon ulicy poddany był ciężkim bombardowaniom przy użyciu bomb sprzężonych. W czasie tego bombardowania siedem trafień dotknęło położoną przy ulicy Dworcowej misję kolejową – Dom św. Gertrudy, które spowodowały konieczność jego ewakuacji. Przy starszym, północnym odcinku ulicy zniszczeniu uległy domy od numeru 3 do numeru 7 i od numeru 13 do końca oraz po stronie parzystej numeracji posesji od numeru 14 do ulicy Tadeusza Kościuszki. Przy nowym, południowym odcinku ulicy zachował się tylko jeden budynek rozebrany po 1970 r. Zniszczenia tego rejonu miasta były tak duże, że wg relacji pierwszych przybyłych do Wrocławia osób w odniesieniu między innymi do ulicy Dworcowej, nie tylko, że nie można było przejechać tymi ulicami, ale nawet przejście nimi było mocno utrudnione.

Okres 1945-1990 thumb|Realizacja Trzonolinowca 1964 r. thumb|Realizacja Trzonolinowca 1965 r. Po II wojnie światowej (już w 1945 r.) na wolnym terenie w kwartale ulic: Dworcowej, Stanisława Małachowskiego, gen. Henryka Dąbrowskiego oraz drogi przypisanej do placu Konstytucji 3 Maja urządzono dworzec autobusowy – Centralny Dworzec PKS, z wjazdem dla autobusów na plac manewrowy i perony pasażerskie z ulicy Dworcowej. Zlikwidowano wówczas ostatecznie cmentarz żydowski oraz zachowany plac, który wówczas miał formę zazielenionego skweru ze zbiornikiem przeciwpożarowym pośrodku i fontanną. W 1994 r. otwarto nowy dworzec autobusowy, stanowiący ówcześnie także ważny węzeł komunikacji miejskiej, po południowej stronie dworca kolejowego w kwartale ulic: Borowska, Sucha, Joannitów, Dyrekcyjna, a dotychczasowy, wyżej opisany dworzec zlikwidowano.

W 1961 r. zbudowano przy ulicy Dworcowej budynki pod numerami 17-23 i 25-29, przy czym w ramach kształtowanej tu nowej zabudowy południowy odcinek ulicy, przy którym posadowiono te budynki, znacząco poszerzono. W latach 1961–1964 powstała dalsza zabudowa mieszkalna i mieszkalno-usługowa. Natomiast na wolnym terenie pod numerami od 3 do 7 urządzono w 1968 r. parking o nawierzchni z płyt betonowych.